Meeste Bosniers willen hier blijven

DEN HAAG - Ongeveer 15 000 Bosnische vluchtelingen in Nederland, driekwart van het totaal, zullen vrijwel zeker niet terugkeren naar hun geboorteland, ook al komt er een vredesakkoord. Het gaat om ex-Joegoslaven, Kroaten, Serviers en moslims die getrouwd zijn met iemand van een andere 'etnische' afkomst.

Volgens H. Nawijn, hoofd vreemdelingenzaken van het ministerie van justitie, zijn er nu al veel aanvragen voor naturalisatie ingediend, terwijl men daarvoor vijf jaar in Nederland moet verblijven. “Het loopt in de tientallen, allemaal exJoegoslaven die net een vluchtelingenstatus hebben gekregen. Het betekent dat ze hun land hebben losgelaten. Volgens Nawijn zijn het vooral mensen met een gemengd huwelijk die naturalisatie vragen, omdat zij geen weg terug zien. Wordt Bosnie straks alsnog opgedeeld in drie republieken, dan vrezen zij in geen van de drie staten te kunnen leven.

Na Duitsland heeft Nederland het meest te maken met ex-Joegoslaven die 'spontaan' zijn gevlucht, dus niet op uitnodiging van het Hoge commissariaat voor de vluchtelingen (UNHCR). “Ze rijden met de auto naar Nederland”, vertelt J. Rietveld, namens Justitie projectleider voor de Joegoslavische vluchtelingen. Nu nog worden deze vluchtelingen zonder problemen toegelaten tot de asielprocedure, ook al hebben ze geen visa en zijn ze door 'veilige landen gereisd'. “De laatste tijd zie je bij Bosniers dat ze het land niet meer uit kunnen en dat ze in handen van mensensmokkelaars vallen. Vluchtelingen uit Sarajevo betalen bijna 6 000 gulden aan smokkelaars en proberen zo, verstopt in auto's hierheen te vluchten.”

Het wordt de Bosnische vluchtelingen niet aangerekend, maar volgens Nawijn biedt de vreemdelingenwet, als die in januari van kracht wordt, de mogelijkheid mensensmokkelaars te vervolgen. Maar die wet en het Schengenverdrag, dat een maand later van kracht wordt, bieden ook de mogelijkheid vluchtelingen terug te sturen naar landen waar zij doorheen zijn gereisd. “Het is mogelijk dat dat ook voor exJoegoslaven van toepassing wordt”, aldus Nawijn. “Maar er wordt wel rekening gehouden met mensen die banden hebben met Nederland, zoals mensen die hier familie hebben. Voor hen wordt een uitzondering gemaakt.”

Het ministerie heeft dossiers aangelegd van Bosniers die getuige zijn geweest van oorlogsmisdaden. De verhalen van hen die in concentratiekampen hebben gezeten, kwamen boven tijdens de 'gehoren' die ambtenaren van justitie afnemen bij de asielaanvraag. Justitie overweegt de getuigenissen over te dragen aan het oorlogstribunaal voor ex-Joegoslavie, maar overlegt nog met Buitenlandse Zaken over de aanpak. “De vluchtelingen moeten het daar wel mee eens zijn”, zegt Rietveld. “Zonder hun toestemming gebeurt het niet.”

Als de Eerste Kamer volgende maand de nieuwe vreemdelingenwet goedkeurt, zullen de procedures sneller verlopen, maar Nawijn blijft somber over het stijgende aantal mensen dat een verblijfsvergunning aanvraagt. “Iedereen praat over de toename van de asielstroom, maar als we kijken naar de migratiestroom in zijn algemeen, dan zien we minstens zo'n ontwikkeling. In totaal vragen per jaar zo'n 120 000 mensen om toelating. Een groot aantal gaat wel terug, maar er blijft een migratiesaldo van 60 000. Dat zijn niet alleen asielzoekers. Het gaat vooral om immigranten als gezinsherenigers en mensen die een gezin willen vormen. Ik ben heel pessimistisch over de verhoging van deze migratiestromen.”

Ook de uitvoering van het Schengenverdrag zal niet altijd makkelijk zijn. Het ministerie studeert op de vraag hoe straks bewezen kan worden of iemand via een 'veilig land' is gereisd, voorwaarde voor terugzending. Zestig procent van de asielzoekers komt zonder reisdocumenten aan en de 'Schengenlanden' nemen alleen asielzoekers terug van wie bewezen is dat zij in hun land zijn geweest. Duitsland neemt al vingerafdrukken van asielzoekers en andere migranten bij de grens. Nederland heeft de EG voorgesteld een eurobureau voor vingerafdrukken op te zetten. “Maar dan nog hou je een grote groep die zomaar op de stoep staat, die niet bij een grens is aangehouden”, zegt Nawijn. Hij verwacht veel van de snelle procedures, maar denkt dat we dan nog lang niet van de problemen af zijn. “Er wordt wel gezegd: 'je moet de instroom beperken'. Nou, die is nauwelijks in te perken. Die mensen zijn er gewoon. Je kunt de grensbewaking nog zo scherp maken, je kan niet iedereen tegenhouden.”

- ZZ: Bosniers: Weg uit de kazerne

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden