'Meestal krijg je een gulden soms vang je een tientje'

Van ballenjingen op Wimbledon tot bollenraapster in de Noordhollandse klei. Vakantiebaantjes kiggen voor het oprapen. Het ene betaalt beter dan het ander. Maar soms is het werk zo leuk dat de beloning niet eens belangrijk is. Wat te denken van een lekker boottochtje voor je bij je baas aan de slag gaat? Op deze laatste Zanzibar voor de vakantie vertellen jongeren wat zij deze zomer voor werk doen en waarom. De meeste geinterviewden zijn redelijk tevreden met hun baantje. Voor degene die dat niet zijn, of vragen hebben over hun vakantiewerk zijn er twee speciale vakantiewerktelefoonlijnen: 030939333 (CNV) of bij 06-8212147 (FNV). Zij helpen als je niet weet of je verzekerd bent of als je twijfelt over de hoogte van je loon.

Elkaar, dat is in dit geval Janneke Donkersloot (17) uit Borgercompagnie en Geertrui Meire (16) uit het Belgische Gent. De twee meiden vormen samen het folkgroepje Chickenfeed - 'omdat Geertrui gek is op kippen'.

Om aan geld te komen trekt het tweetal af en toe naar het Utrechtse winkelcomplex Hoog Catharijne. Op een strategische plek, precies tussen de winkels en het station, halen Geertrui en Janneke hun instrumenten tevoorschijn om Engelse en Ierse volksliedjes te spelen. Geertrui speelt daarbij de accordeon, terwijl Janneke de viool hanteert.

Dat het publiek de muziek weet te waarderen blijkt uit de handenvol kleingeld die Janneke bij zich draagt. "De meeste mensen geven een gulden" , zegt ze. "Maar er zijn er ook die wel een tientje geven."

Alhoewel Utrecht nou niet direct naast de deur ligt, vinden de straatmuzikanten Hoog Catharijne de uitgelezen plek om te spelen. Het is er droog en er komen veel mensen. Vooral de reizigers die op hun trein staan te wachten, willen nog wel eens bij de muziek van het tweetal stilstaan om vervolgens een of meer guldens in Jannekes vioolkoffer te gooien.

Natuurlijk zijn er ook minder leuke kanten aan het spelen in zo'n groot winkelcentrum. Zo stuurde een snackbar-eigenaar Geertui en Janneke een keer weg omdat hij z'n klanten niet meer kon verstaan. De oude man met het hoedje die al jarenlang elke dag ook op Hoog Catharijne speelt, kwam de meiden een keer uitschelden. Maar zulk soort voorvallen horen bij het leven van een straatmuzikant.

Van de inhoud van Jannekes vioolkoffer willen de vriendinnen in augustus een week naar Engeland gaan. Daar is een volksmuziek-festival. Janneke: "In Engeland gaan we niet voor geld spelen. We spelen daar alleen in workshops zodat we beter kunnen worden."

Ondanks hun enthousiasme willen de meiden niet professioneel muzikant worden. "Het moet een hobby blijven" , zegt Janneke.

'Ik word gek van alle afwas die zich om zes uur opstapelt' .. dus begin ik liever 's morgens om negen uur. Je bekijkt het dagmenu en je schat in hoeveel mensen die dag bij strandpaviljoen Paal 28 komen eten. Muziekje erbij, eten klaarmaken en als het rustig is lachen, gieren en brullen. Ik zit hier prima op Texel."

Percy Vinke uit Amsterdam treint en vaart sinds vorig jaar zomer bijna .

er weekeinde en zeker alle vakanties naar Texel. "Puur toevallig heb ik een heel erg leuk vakantiebaantje gevonden. Ik lifte naar het strand met de baas van Paal 28. Hij zei dat ik mijn strandspullen maar beter in de auto kon laten liggen, want hij zat met personeelstekort. Aangezien ik nooit te beroerd ben om iemand uit de brand te helpen, stond ik 's middags ijs te verkopen en patat te bakken. Van te voren was me uitgelegd hoe alles werkte.

Het baantje bevalt de achttienjarige Percy zo goed dat hij er nu over denkt om na de middelbare detailhandelschool naar de hogere hotelschool te gaan. "Afgelopen jaar heb ik stage gelopen bij de mannenkledingzaak Hij. Na het werk ging ik vervolgens meteen naar het eiland zodat ik zaterdags en zondags in het strandpaviljoen kon werken. Dat vind ik veel leuker. Ik hou er van om met mensen een praatje te maken. Dat deed ik ook bij Hij, maar dan kreeg ik te horen dat ik niet zoveel moest lullen. Ik voelde me daar niet thuis."

"In het strandpaviljoen ben ik tenminste mezelf. En er hangt een heel gezellige sfeer. Er werken voornamelijk jonge mensen. Het werk is ook afwisselend. De ene keer sta je in de keuken bitterballen te bakken en uien te raspen, de andere dag sta je in de patat- en ijsstand op het strand. En het verdient niet slecht. Voor twee dagen werken krijg ik zo'n honderdtwintig tot honderdvijftig gulden en een reiskostenvergoeding. Dat laatste ben ik vanaf vandaag kwijt want vandaag ga ik voor de eerste keer met mijn OV-kaart naar Texel."

Percy woont in de zomervakanties in de caravan van zijn ouders. Soms zijn die ook aanwezig, maar meestal woont hij daar in zijn eentje. In de winter kan hij bij de baas van het strandpaviljoen terecht. "Ik kom nu zo vaak op Texel dat ik daar heel veel vrienden heb. Wat wil je nog meer. Je verdient geld, je kan vijf dagen per week uit en als het niet zo druk is, kun je op het strand gaan liggen." Toch zou Percy niet voorgoed naar Texel willen om van zijn vakantiebaan dagelijks werk te maken. "In de zomer is het hier fantastisch. Maar de winters... Dan verveel je jezelf echt dood op zo'n eiland."

'Ook voor niks zou ik deze slavenbaan willen hebben'

LONDEN - Minuten lang onbeweeglijk stil blijven staan. Af en toe een sprintje maken en een bal oprapen. Opzij springen om een racket te ontwijken, dat een gefrustreerde tennisser naar je toegooit. En dat allemaal voor nog geen twintig gulden per dag.

"Zelfs al kreeg ik er helemaal niets voor, dan zou ik het nog doen" , zegt Andrew. Andrew is ballenjongen op het grastoernooi van Wimbledon. Samen met 199 andere scholieren heeft hij zich vrijwillig aangemeld voor deze slavenarbeid.

Niet iedereen is geschikt voor de klus. Toptennissers hebben de neiging zich af te reageren op iedereen die bij ze in de buurt staat. Daarom gaan de jongens en meisjes begin maart in training bij Sir Wally Wonfor, die ze voorbereidt op de gekste situaties.

Dat was niet makkelijk, vertelt Gemma. Ze zal niet gauw vergeten hoe ze een keer drie ballen door haar handen liet glippen. "Dat was waaaaaardeloos, Gemma!" brulde Sir Wally Wonfor. Gemma keek hem strak aan en vertrok geen spier. "Wat gebeurt er met ballenkinderen die een fout maken?" , snauwde hij haar toe. "Die worden in een lagere groep ingedeeld, meneer" , antwoordde Gemma beleefd. "Juist!" , blafte Sir Wally.

Gemma dacht dat ze naar huis gestuurd zou worden, maar dat was niet zo. Sir Wally gaat expres zo te keer, omdat toptennissers dat in het heetst van de strijd ook wel eens doen. Wie na zo'n grote bek van Sir Wally begint te huilen of te giechelen, valt af. Hetzelfde gebeurt met jongens met lang haar. Alleen wanneer ze naar de kapper gaan, krijgen ze nog een kans.

Alle ballenjongens en -meisjes willen maar een ding en dat is promoveren naar groep A. Want dan mag je op het centrecourt werken en kom je op de televisie. Als Sir Wally vindt dat een jongen of meisje uit groep A een fout maakt, stuurt hij ze de volgende dag naar groep B. Dan moeten ze de hele dag op zo'n achterafbaantje staan, waar meestal niet veel valt te beleven.

John zit al een paar dagen in groep A. De hele dag staat hij strak voor zich uit te kijken en van de wedstrijd merkt hij dus niet zo veel. Die ziet hij pas wanneer hij 's avonds thuiskomt en de televisie aanzet. Hij is vaak in beeld. "Wat ik wel eens jammer vind" , zegt hij, "is dat ik niet naar mijn vader en moeder kan zwaaien."

Nicolien van Doorn

'Even is leuk, maar niet de rest van mijn bestaan'

Eigenlijk had ze iets in de horeca willen doen. Serveren in een restaurant, of iets dergelijks. Maar het is er niet van gekomen. Kelly Janssen (17) uit Amsterdam werkt daarom nu vier uur per dag, vijf dagen per week bij de PTT in de hoofdstad. Daar sorteert ze brieven.

"Ik moet de post in een sorteermachine zetten. De machine zorgt dan dat de post bij het juiste stadsdeel terecht komt."

Via haar zus, die er ook werkt, kwam Kelly vorig jaar met Kerst bij de posterijen terecht. "Het werk is niet echt denderend. Het is een erg simpele bezigheid en je moet vier uur achter elkaar op je benen staan, dat is behoorlijk vermoeiend. Vooral omdat je maar twintig minuten pauze hebt."

Ze wil er verder niet al te veel over klagen. Want ondanks alles, bevalt het haar eigenlijk wel.

"Het is gezellig op mijn afdeling. Je ontmoet er heel veel mensen en je wordt redelijk vrij gelaten. Het is werk waarbij je lekker kan lullen terwijl je toch op een behoorlijke manier kan doen wat je moet doen. Bovendien ben ik, omdat ik maar halve dagen werk, altijd lekker vroeg thuis. Dat is ook wel een voordeel."

Tot nu toe is de Amsterdamse een van de weinige vakantiemedewekers bij de PTT. De twaalf mensen die met haar aan de sorteerband staan, zijn voor het merendeel vaste krachten. Maar nu de vakantie voor iedereen begonnen of in aantocht is, zal de grote stroom invalmedewerkers wel komen, denkt Kelly.

De jonge postbeamte is gaan werken om geld te verdienen voor de vakantie. Waar ze naartoe wil, weet ze nog niet. Maar ze heeft nog genoeg tijd om over de bestemming na te denken. Omdat ze niet meer naar school gaat, kan Kelly het zich permitteren om pas in het najaar op vakantie te gaan. Waarschijnlijk wordt het zelfs november alvorens ze naar zonniger oorden vertrekt. Om het allemaal te kunnen bekostigen zal ze tot eind augustus moeten blijven werken.

Kelly vindt het niet helemaal terecht dat jongeren zoveel minder verdienen dan volwassenen, terwijl ze toch hetzelfde werk doen. "Ik verdien zes gulden per uur" , zegt ze. "In vergelijking met de ouderen op de afdeling is dat niet echt veel. Maar ja, wat doe je er aan?"

Kelly's toekomst ligt in ieder geval niet bij de posterijen. "Ik weet nog niet precies wat voor beroep ik wil gaan uitoefenen" , zegt ze. "Maar het is zeker dat ik dit niet voor de rest van m'n leven blijf doen. Misschien ga ik hier in de kerstvakantie weer werken. Dat is net een lekkere tijd."

'Aan het eind van de dag zit de modder echt overal'

"Op een of andere manier komt de aarde gewoon door je kleren heen als je de hele dag bollen raapt. Als ik 's avonds thuis kom, spring ik meteen onder de douche. Want je ruikt ook helemaal naar de vieze geur van bollen. Maar ja, het verdient goed en het werk is in de buitenlucht. Ik lig liever op het land dan dat ik de hele dag in een benauwde winkel moet staan."

Martine Huyg (15) uit Benningbroek heeft afgelopen zaterdag voor het eerst dit jaar weer bollen geraapt. Ze ging naar dezelfde bollenboer als vorig jaar. "Hier in Noord-Holland is er zoveel werk dat ik ook al door een andere baas ben gevraagd. Maar dat doe ik niet. Je gaat niet zomaar naar een ander. Bovendien word je bij Vriend per kistje betaald, dat verdient veel beter."

"Je krijgt per twee kisten een muntje en dat is 1,80 waard. Zaterdag had ik 36 muntjes. Minder dan ik had gehoopt. Maar ik lag dan ook op een rot stuk grond. Een jongen die aan het begin van de uitgeploegde regel lag, scheurde de bollen er uit. Hij zat in hele zachte grond. Gelukkig mochten mijn vriendin en ik 's middags ook een tijdje aan het begin werken. Ik merkte het meteen, ik had veel sneller de kistjes vol."

Martine maakt lange dagen. 's Morgens om kwart voor zeven moet ze bij het bedrijf zijn, waarna ze met een busje naar het land wordt gebracht. Dan werkt ze daar tot vijf uur en heeft in totaal anderhalf uur pauze. "Zo'n eerste dag ben je 's avonds wel moe. Ook heb je dan zere knieen, want je ligt de hele dag geknield op de grond. Maar tijdens het rapen merk je daar weinig van. Je kletst met alle anderen over uitgaan en school. Lekker met je vriendinnen je leraren belachelijk maken. Het is heel gezellig. De dag vliegt om."

De vijftienjarige mavo-scholiere is hoofdzakelijk om het geld gaan werken. "Maar ook omdat ik anders niets te doen zou hebben in de vakantie. Al mijn vrienden en vriendinnen werken. De een plukt aardbeien, de ander werkt bij zijn vader en mijn buurjongen en een vriendin rapen bollen bij dezelfde baas als ik. Als ik in mijn eentje thuis zou zitten, zou ik er niets aan vinden."

Martine werkt tot ze op 23 juli met vakantie gaat. "Ik ga met mijn ouders naar Frankrijk. Omdat ik nu werk, zit ik dan wat ruimer bij kas. Een gedeelte van het bollengeld neem ik mee. Dan kan ik naar de disco daar. De rest van het geld zet ik op de bank, dan kan ik het er af halen als ik iets extra's voor mezelf wil, een lekkere parfum bij voorbeeld. Ook vieren wij thuis altijd uitgebreid Kerst. Dan is het handig om iets achter de hand te hebben."

'Anders zit ik me toch de hele dag door te vervelen'

Blikken kattevoer uitpakken, met de prijstang van een prijsje voorzien en in keurige rijtjes opstapelen: voor Richard Joosse (16) uit Groningen is het sinds een tijdje gesneden koek. Richard werkt als parttime vakantiehulp bij supermarkt De Boer bij hem om de hoek. "Lekker dichtbij" , zegt Richard.

"Alle andere winkels zijn veel verder bij mij uit de buurt. Dat is een van de redenen waarom ik bij De Boer ben gaan werken. Bovendien werken er een aantal vrienden van me."

Het is Richards eerste echte baantje. Ooit had hij een krantenwijk, maar dat telt niet echt mee, vindt hij. In de voorjaarsvakantie stapte Richard op de bedrijfsleider van de supermarkt af en vroeg hem of er nog een baantje voor hem was.

Er was niet meteen plaats voor Richard, maar toen hij het een tijdje later nog een keer probeerde werd hij alsnog aangenomen. "In het begin hoefde ik nog niet zoveel te werken. Ik werd voor een paar uur per dag ingeroosterd. Dat was voornamelijk om een beetje aan het werk te kunnen wennen. Maar steeds meer collega's gaan nu op vakantie, dus ik zal de komende weken wel meer uren maken."

De meeste leeftijdgenoten gaan in hun vrije uren aan de slag om de vakantie van hun leven te kunnen bekostigen. Of om een nieuwe stereotoren te kunnen kopen. Maar Richard gaat deze zomer niet de hort op en hij werkt ook niet om zichzelf eens lekker te trakteren op iets wat leuk en duur is. In principe heeft hij genoeg reden om zichzelf eens goed te verwennen, hij slaagde vorige maand voor zijn havoexamen.

Richard is voornamelijk gaan werken om de verveling voor te zijn. "Ik heb dit jaar al zoveel vrij gehad. Ik wil een beetje bezig te blijven. Anders zit ik me de hele dag thuis te vervelen. Ik heb nog genoeg tijd om leuke dingen te doen."

In september gaat Richard studeren aan een lerarenopleiding in Zwolle. Het geld dat hij in de supermarkt verdient wil hij opsparen, zodat hij alvast wat heeft om zijn kamer te betalen.

"Ik verdien het minimum jeugdloon voor 16-jarigen. Dat is f 3,77 schoon per uur. Dus dat houdt niet over. Met acht weken werken kan ik misschien twee maanden huur betalen. Dat is wel erg weinig, vind ik."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden