Meest gebouwde toestel nog populair bij smokkelaars

Van een onzer verslaggeefsters AMSTERDAM - Legendarisch is wel de minste kwalificatie voor het tweemotorige toestel dat onder drie namen te boek staat: DC-3 (Douglas Commercial-3), C-47 (de militaire naam) en Dakota (Douglas Aircraft Corporation Transport Aircraft).

Het aantal koosnamen, vooral verworven tijdens luchtslagen in de tweede wereldoorlog - onder meer die om Arnhem en de invasie in Normandië -, als transporttoestel in de oorlogen in Korea en Vietnam en tijdens de luchtbrug op Berlijn, is talloos.

Zo noemden de inwoners van Berlijn de DC-3's die voedsel en snoep afwierpen de 'Rosinenbomber', gaven Amerikaanse militairen in Vietnam hun Dakota's namen als 'De Magische Draak' en 'Spooky' en noemde de Amerikaanse generaal Eisenhower de DC-3 “een van de vier belangrijkste factoren van de overwinning der geallieerden”.

Half december 1935 steeg de eerste DC-3 op van het kleine vliegveld Santa Monica in Californië. Binnen drie jaar vervoerde de Dakota negentig procent van alle Amerikaanse passagiers. Fabrikant Douglas bouwde er tussen 1935 en 1948 13 500 en nog steeds vliegen er wereldwijd tussen de 500 en 1000, onder meer als sproeivliegtuig in de landbouw en bij grote branden. Het toestel zou verder nog populair zijn bij parachutisten en bij smokkelaars, vanwege het vermogen om grote ladingen over lange afstanden te vervoeren en om te landen op ruwe landingsstrips.

Niet voor niets stond het 'werkpaard' of 'T-Ford van de lucht' als 'onverwoestbaar' te boek. Het record-aantal vlieguren van een DC-3 is ruim 88 000.

Destijds, in de jaren dertig, was de Dakota een hypermodern vliegtuig, zeker vergeleken met de toestellen van hout en linnen.

Meest gebouwde toestel

Het was het eerste vliegtuig van aluminium en kon 28 passagiers of 2000 kilo vracht vervoeren. Zonder overdrijving kan worden gezegd dat de DC-3 aan de wieg stond van het moderne passagiers- en vrachtvervoer en het zou het meest gebouwde transportvliegtuig aller tijden worden. Het vliegbereik was duizend kilometer en de kruissnelheid 270 kilometer per uur. Voor de start was een aanloop van 1100 meter voldoende, geland kon worden op een grasstrip van 600 meter. Op 1 juni 1936 opende een Dakota de eerste lijndienst ter wereld.

De KLM vloog 28 jaar lang met de Dakota, maar had dan ook een sterke band met vliegtuigbouwer Douglas, sinds ze met haar eerste DC-2 (de voorganger van de DC-3) die ze in 1934 kocht - De Uiver - de handicaprace Londen-Melbourne won. De KLM dankte de Dakota in 1964 node af, omdat hij “niet meer paste in de drukke, overvolle lucht: hij gedraagt zich als een 20 kilometer-auto op een drukke snelweg”, zei KLM-chefvlieger C. F. Trip destijds. Bovendien maakte Douglas geen reserve-onderdelen meer.

Moeilijk landen

Ondanks zijn liefde voor 'de Oude Fladderaar' moest Trip erkennen dat het moeilijk landen was met een '3'. “Dit omdat het ding een staartwiel heeft en de vleugels zo'n groot oppervlak hebben, dat je hem bijna niet aan de grond krijgt.”

Overigens verliet de (voorlopig) laatste Dakota het Nederlands luchtruim pas in 1975. Dat ging om de legendarische PH-PBA, het 'koninklijke' vliegtuig; in de jaren vijftig eigendom van Prins Bernhard en als laatste in gebruik door de Rijksluchtvaartdienst. Het werd museumstuk bij Aviodome op Schiphol. Tot de toen net opgerichte Dutch Dakota Association (DDA) er in 1982 haar oog op liet vallen.

'Doodzonde' vonden Ger van Gelder en Anne Cor Groeneveld van de DDA het “dat zo'n machine, met dát verleden, een brok luchtvaarthistorie van formaat maar wat stond te klappertanden op een grasgazon voor Aviodome”. Zeker ook omdat deze Dakota slechts 8162 vlieguren had: een schijntje.

Pogingen om het aan te kopen, stuitte echter op de weigering van Aviodome. Overigens werd de PBA dit jaar, op verzoek van prins Bernhard, uit Aviodome weggehaald. De prins wil dat 'zijn' Dakota weer vliegwaardig wordt gemaakt.

De eerste aankoop van de DDA werd dus niet de koninklijke Dakota, maar wel één met een andere geschiedenis. De DC-3, gebouwd in 1943, die de vereniging in 1983 voor 300 000 gulden van de Finse luchtmacht kocht, had een belangrijke rol gespeeld in de (de Nederlandse opnamen voor) de speelfilm 'Een brug te ver'. Het toestel kreeg het registratienummer PH-DDA en verongelukte gisteren, na 53 jaar.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden