Meerderheid Major slinkt, maar Tories stellen zijn partijleiderschap veilig

Van onze buitenlandredactie AMSTERDAM - De meerderheid van John Majors Conservatieven in het Britse Lagerhuis is geslonken tot vier zetels, na winst van Labour bij een tussentijdse stembusgang. Het goede nieuws voor de premier was dat hij voorlopig niet meer uitgedaagd kan worden over zijn partijleiderschap.

Dat de partij van Tony Blair de vacante parlementszetel voor Hemsworth in de wacht zou slepen, was geen verrassing. Het vroegere mijnwerkersstadje in het noorden van Engeland is vanouds een links bolwerk. De ogen waren vooral gericht op de nieuwe Socialist Labour Party (SLP) van Arthur Scargill, de militante leider van de mijnwerkersbond. En de vraag was natuurlijk hoe slecht de regerende Conservatieven het zouden doen.

Scargill, bekend van het grote (en verloren) gevecht met Margaret Thatcher in 1984, stapte vorig jaar met veel bombarie uit de Labourpartij. Hij vond dat voorman Blair “het socialisme had verraden” door met zijn 'nieuwe' Labour het centrum op te zoeken. Blair maalde niet om het vertrek van lastpak Scargill, maar iedereen vroeg zich af of diens SLP een bedreiging vormt voor Labour.

Dat bleek donderdag niet het geval in Hemsworth, een streek waar de afgelopen maanden de mijnen zijn dichtgegooid. Labour won met 72 procent van de stemmen, terwijl Scargill ondanks de thuiswedstrijd maar net over de 5 procent-grens sprong (5,4). Dat is slechts genoeg om de borgsom terug te krijgen die voor deelname aan de verkiezingen moet worden gestort.

Labour vierde de uitslag als een grote overwinning, te meer omdat gevreesd werd dat de herrie over het onderwijsbeleid kiezers zou afschrikken. De woordvoerder voor gezondheid, Harriet Harman, zorgde vorige week voor opschudding door haar zoontje naar een school te sturen die leerlingen selecteert, in weerwil van het Labour-beleid dat selectie afwijst.

Major greep die rel binnen Labour aan om de sociaal-democraten af te schilderen als 'hypocriet', maar zijn partij kon er geen garen bij spinnen in Hemsworth. De Conservatieven eindigden weliswaar op de tweede plaats, voor de Liberaal-Democraten en de SLP, maar met slechts krap 9 procent van de stemmen. Daarmee scoorden de Tories in dit district het slechtste resultaat in 20 jaar. Majors meerderheid in het Lagerhuis is nu geslonken tot vier zetels. Verwacht wordt dat daar nog een zetel vanaf gaat bij de verkiezing in Staffordshire South East volgende maand.

Een opsteker voor Major was dat het gezaghebbende 1922-Comité van de Tories besloot de procedure voor het uitdagen van de partijleider buiten werking te stellen tot na algemene verkiezingen, die uiterlijk in mei 1997 gehouden worden. Ontevreden partijgenoten kunnen hem nu alleen nog vragen af te treden, maar Major kan (en zal) zo'n verzoek terzijde leggen.

Daarmee is de rust binnen de partij voorlopig hersteld. Al weken circuleerde het gerucht dat Major opnieuw de handschoen zou worden toegeworpen na de gemeenteraadsverkiezingen in mei, waar de Conservatieven naar verwachting forse klappen krijgen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden