Meer zin in seks met de lustpil?

Beeld ap

Eindelijk seksuele gerechtigheid, nu er behalve Viagra voor mannen ook 'flibanserine' voor vrouwen op de markt komt? Nou, nee, niet te vroeg juichen, waarschuwen veel critici. Drie van hun bezwaren - en drie keer de vraag of die bezwaren terecht zijn.

1. De marketing
Gisteren keurde de Amerikaanse geneesmiddelenautoriteit FDA de 'Viagra voor vrouwen' goed. Maar om maar gelijk een misverstand uit de weg te ruimen: flibanserine heeft weinig te maken met Viagra. Viagra helpt bij een 'mechanisch defect', en werkt direct op het mannelijke geslachtsorgaan. De lustpil daarentegen heeft uitwerking op de hersenen, en belooft bij vrouwen zin in seks op te wekken. Misschien bij mannen ook wel.

Dat is dan ook gelijk de eerste reden dat veel mensen sceptisch zijn over het middel. Flibanserine begon zijn klinische leven als antidepressivum, dat al snel niet bleek te werken. Wel waren er aanwijzingen dat het bij sommige vrouwen het libido verhoogde.

En dus begon de fabrikant een lobby om het middel daar dan maar voor in te zetten. Een lobby die bovendien goed past binnen de al langer bestaande pogingen van de farmaceutische industrie om 'geen zin in seks' officieel als psychische stoornis erkend te krijgen. Trouw schreef in 2010 een verhaal over die lobby: "Het middel is dus een typisch voorbeeld van selling sickness, een lifestyle-middel dat door de industrie agressief op de markt wordt gezet, zeggen tegenstanders. Een nieuw voorbeeld van de medicalisering van de seksualiteit."

Terecht?
Dat er een flinke, en soms dubieuze marketing achter het middel zit, betekent natuurlijk niet dat het niet wel degelijk ook een echte werking kan hebben. Seksuoloog Rik van Lunsen van het AMC in Amsterdam zegt in hetzelfde artikel: "Natuurlijk is er een spanningsveld tussen de marketing van dit middel en wat wij klinisch relevant vinden. Maar om op grond daarvan een veelbelovend stofje op de vuilnisbelt te gooien, dat gaat ons veel te ver. Voor ons is interessant dat flibanserine in lijkt te werken op de emotie rond seks. Door wetenschappers wordt seks bijna nooit gezien als een emotie."

2. De werking versus de bijwerkingen
Massaal aan de flibanserine, dan maar? Niet te vroeg juichen. Want zó groot is die werking van het middel nu ook weer. Seksualiteit is een complex onderwerp, en de lustpil werkt dus lang niet bij iedereen. Bij 8 tot 13 procent van de vrouwen die een probleem rapporteerden met seksueel verlangen was sprake van een lichte toename van 'seksueel bevredigende momenten': daarvan hadden ze er gemiddeld 0,5 meer per maand.

Terecht?
Het is in ieder geval reden om het enthousiasme te temperen. Zeker als je die koele klinische cijfers naast dat interne marketingdocument van fabrikant Boehringer legt: daarin werd het middel al gezien als een oplossing voor twintig procent van álle vrouwen. En als je bedenkt dat tegenover dat kleine bewezen effect een hoop bijwerkingen staan, zoals extreem lage bloeddruk.

3. De ethiek
En hoe erg is het nu eenmaal als vrouwen een keertje geen zin hebben? Dat vroegen vele commentatoren zich een paar jaar geleden al eens af, toen een andere, door een Nederlander ontworpen lustpil een mediastormpje veroorzaakte. "De resultaten van enquêtes onder vrouwen in wetenschappelijke tijdschriften laten misschien geen probleem zien, maar juist de normale gang van zaken in de vrouwelijke seksualiteit", schreef Sander Voormolen in Nrc.Next.

Niet alleen wordt een normale situatie zo onterecht gemedicaliseerd, de vraag is of vrouwen er wel bij gebaat zijn. Columniste Leonie Breebaart vatte de consensus onder seksuologen in Trouw ooit zo samen: "Veel van hen zijn bang dat de pil vooral mannen in de kaart zou spelen. Die kunnen 'geen zin hebben' voortaan afdoen als een ziekte of defect. Bovendien hoeven ze met zo'n pil op het nachtkastje helemáál geen moeite meer te doen om het vrouwen naar de zin te maken."

Terecht?
Breebaart zelf zag er overigens niet zo'n gevaar in. "Stel nou dat vrouwen die zo'n pil innemen inderdaad meer zin in seks krijgen, dan is dat toch vooral prettig voor henzelf? Dan kunnen ze toch eindelijk hun partner aan hun woeste lusten onderwerpen, in plaats van het lijdzame slachtoffer te blijven van zijn voorkeuren, of hem altijd maar af te moeten wijzen? Ik zou niet weten waarom je vrouwen plezier in seks zou onthouden."

Nog ietsje verder gaat seksuoloog Daniel Bergner, die vorig jaar in Trouw werd geïnterviewd over het vrouwelijk libido. Hij vermoedt dat veel critici van de lustpil een onuitgesproken angst hebben voor de ontkooide vrouwelijke seksualiteit. "Als man denk je liever dat alleen jouw verlangen ronddoolt, en dat jouw partner zich exclusief op jou richt. Het hele idee van sociale structuren en stabiliteit is deels gebaseerd op het ideaal van monogamie. Van vrouwen hebben we de natuurlijke verdedigers van monogamie gemaakt. Dus die lustpil is voor iedereen een beetje eng."

De farmaceutische lobby voor de lustpil gaf zich in ieder geval rekenschap van het feit dat mannelijke ego's zich bedreigd zouden kunnen voelen door het middel. "Ik was bij een vergadering van de industrie waar de aanwezigen bang bleken dat de Amerikaanse autoriteit die geneesmiddelen toelaat de lustpil té effectief zou vinden. Ze mogen ook weer geen nymfomanen creëren. Het is de angst dat de seksueel agressieve vrouw de samenleving zal doen instorten, zei een expert letterlijk."

De pil is volgens Bergner vooral interessant voor monogame vrouwen, die gevangen zitten in een lange verhouding. "Een vrije vrouw die toch al spannende dingen doet, heeft geen pil nodig".

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden