Meer sproeien, meer drugsteelt

Ondanks hevige kritiek gaat de regering van Colombia door met de bestrijding van drugsgewassen met sproeivliegtuigen. Die blazen het landbouwgif glyfosaat over velden met coca en papaver, grondstoffen voor cocaïne en heroïne.

Edwin Koopman

BOGOTA - Een recente wekenlange pauze in de sproei-acties wees geenszins op eventuele bezinning van de Colombiaanse regering op de omstreden besproeiing, zoals sommige actievoerders hoopten. ,,Het huidige beleid is geen moment in gevaar geweest'', zegt de Colombiaanse drugsdeskundige Ricardo Vargas.

De bestrijding vormt onderdeel van Plan Colombia, een ambitieus vredesplan van de regering van Andrés Pastrana. Door de aanpak van de teelt en handel in drugs wil hij de belangrijkste inkomstenbron van de guerrilla wegnemen om hen tot onderhandelingen te dwingen. Volgens officiële cijfers is dit jaar al 52000 hectare aan drugsgewassen vernietigd.

Er is toenemende kritiek op deze methode. Regelmatig worden naast drugsplanten ook voedselgewassen getroffen. Boeren klagen over gezondheidsproblemen en ziektes bij hun vee. In het departement Putumayo zijn na het sproeien ruim tienduizend boeren gevlucht.

De methode blijkt bovendien weinig effectief. De boeren vertrekken en gaan nog dieper in het oerwoud opnieuw aan de gang. Het totale areaal aan drugs teelt is niet gedaald maar gestegen naar een nieuw record van 160000 hectare. Hoewel een direct verband tussen sproeien en gezondheidsklachten nooit is aangetoond, heeft het vermoeden ervan binnen en buiten Colombia tot protest geleid.

Critici suggereren dat handmatige vernietiging humaner, milieuvriendelijker, goedkoper en effectiever is. Binnen Colombia breidt de kritiek zich uit. Protesterende boeren in de zuidelijke departementen kregen afgelopen week steun van hun gouverneurs, van de nationale ombudsman, van het Europees Parlement en van de vertegenwoordiger van het VN-drugsprogramma UNDCP.

De furie richt zich niet alleen op de president maar ook op de Amerikanen. Die hebben Plan Colombia onderdeel gemaakt van hun eigen 'war on drugs' en stelden een kleine miljard dollar beschikbaar voor anti-drugsbataljons, gevechtshelikopters en de besproeiing van drugsgewassen. ,,Het is niet langer Pastrana's probleem. Hier moeten de VS ingrijpen'', zegt Jorge Rojas van onderzoeksinstituut Codhes.

Vooralsnog hebben de sproeiacties weinig te lijden van de kritiek. Integendeel, het Amerikaanse Huis van Afgevaardigden wees deze week weer een voorstel af om minder geld beschikbaar te stellen voor de oorlog tegen drugs.

Plan Colombia is springlevend. Vorige week zaterdag ronkten de vliegtuigjes alweer fanatiek richting de uitgestrekte cocavelden in het zuiden. ,,Mensen zeggen dat ze er ziek van worden maar dat is niet waar. Het spul waarmee we sproeien is internationaal toegestaan'', zei politiecommandant Luis Gilibert. De aangekondigde wegbezettingen van boeren waren toen al in de kiem gesmoord. President Pastrana had gouverneurs die solidair waren met de betogers ontboden en gesust met een plaatsje in een commissie die de ellende gaat bestuderen.

Op vergelijkbare wijze is inmiddels een oplossing gevonden voor de oppositie tegen het sproeien in Amerika zelf. Ook in het Amerikaanse Congres is een onderzoekscommissie ingesteld die pas over een jaar hoeft te rapporteren over de gevolgen van het sproeien. En passant overleefde het Plan zelfs een klein schandaal, nadat bekend werd dat in een van de Amerikaanse sproeivliegtuigjes flesjes zijn gevonden waarvan de inhoud positief reageerde op een drugstest. 'Een bende rambo's zonder God noch gebod', noemt het gezaghebbende Colombiaanse opinieblad Semana de sproeiende Amerikanen deze week.

Maar de Colombiaanse verontwaardiging krijgt weinig voet aan de grond, net zomin als de kritiek uit Europa. ,,De Europese kritiek is puur retorisch'' zegt Rojas. ,,Ze zeggen dat ze het plan niet steunen, maar ze wijzen het ook niet af.'' Dat bleek ook afgelopen april toen de Europese landen honderden miljoenen dollars beschikbaar stelden voor (niet-militaire onderdelen van) het Plan, onder meer voor de introductie van alternatieve gewassen. ,,Die gulle bijdrage is wel het meest overtuigende bewijs voor de steun op officieel niveau'', zegt een tevreden woordvoerder van de Amerikaanse ambassade desgevraagd.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden