Meer politie, minder buurthuizen

Terwijl de politie in Den Haag zich inspant om groepen hangjongeren de baas te blijven, verdwijnen in dezelfde stad buurthuizen die de jongeren van de straat houden. “Haal dit buurthuis weg en ga straks maar om je heen kijken.“

door Jessica de Korte

Buurthuis Vliethage aan de Rijswijkseweg in Den Haag werd twee jaar geleden nog geterroriseerd door een groep hangjongeren, in de leeftijd van 12 tot 24 jaar. Bewoners in nabijgelegen straten hadden eronder te lijden.

Inmiddels gaat het er heel wat rustiger aan toe in het buurthuis. Een kijkje op de eerste verdieping toont een stel jongens dat kletsend televisie zit te kijken. “Zo zonde als dit weggaat“, vindt Ricky (24), die sinds zijn derde al in Vliethage komt. “Laatst werd een paar gozers met vuurwerk achterna gezeten door de politie, terwijl hier binnen een jongen van dezelfde leeftijd aan het breakdancen was. Dan heb je dat laatste toch liever?“

De gemeente Den Haag wil het welzijnswerk in de naoorlogse wijken en vinexlocaties uitbreiden, maar het totale budget niet verhogen. Daarom moeten in de oudere wijken buurtcentra dicht om geld over te hevelen naar de naoorlogse wijken. Zeven centra verdwijnen of moeten flink inkrimpen, drie daarvan bieden nu nog activiteiten voor jongeren aan: Deedrie, CO4 en Vliethage.

Jongerenwerker Ufuk Gunaydin (25) van buurthuis Vliethage begrijpt niets van de beslissing: “Toen ik hier twee jaar geleden kwam, moest ik met een dominante groep aan de slag. Het was knopen doorhakken, harde afspraken maken en alle jongeren tegen elkaar in bescherming nemen. Net nu het goed gaat en het rustiger in de wijk geworden is, kapt de gemeente het af.“

De maatregelen komen op het moment dat de Haagse gemeente problematische jeugdgroepen harder wil aanpakken, in het kader van het project 'Zo werkt Den Haag aan veiligheid'. Extra politieagenten moeten de overlast van hanggroepen tegengaan, daarnaast moet preventie een grotere rol gaan spelen. Jongerenwerk wordt in het plan als voorbeeld genoemd, samen met onderwijs en jeugdhulpverlening.

Den Haag kent vijf criminele jeugdbendes die ernstige, strafbare feiten plegen in Laakkwartier, de Schilderswijk en het Centrum. Dat zijn oude wijken waar het welzijnswerk het nu juist te verduren krijgt.

Bij Vliethage is sinds 1 januari onder meer de jongerenwerker verdwenen. Het centrum moet verder met vrijwilligers en een deel van het pand wordt verhuurd; gymzaal en keuken vallen weg. Voorheen konden jongeren er vrijwel dagelijks terecht om te koken, te voetballen, breakdancen of chillen, nu nog maar twee avonden en een middag. Vijf jongens hebben het vrijwilligerswerk op zich genomen, Ricky bijvoorbeeld, en Boubkar (27). “Ik hing vroeger altijd op straat“, vertelt Boubkar, “en wil anderen daarvan weerhouden.“ Het frustreert hem buiten de openingstijden niemand binnen te mogen laten. “We mogen niet over het aantal uren heen, ook al kost het niets extra's, dus blijft het centrum hele dagen dicht. Ook in de vakantie.“

De nieuwe openingstijden zijn een week van kracht en jongerenwerker Gunaydin constateert al meer jongeren op straat. “In het buurthuis kunnen de jongens tenminste meer dan alleen maar hangen, het verbreedt hun horizon. Ze krijgen andere vrienden en leren zo ook andere culturen kennen. We praten bijvoorbeeld over de aanslagen in Israël, waarbij ik soms aangeef dat ze hun mening op een andere manier moeten verwoorden. Ze leren sociale vaardigheden die ze thuis niet meekrijgen. Dat valt allemaal weg. De jongeren in arme wijken zijn altijd de dupe van het beleid.“

De gemeente hoopt dat de vijfentwintig jongeren die Vliethage regelmatig bezoeken, hun weg zullen vinden naar een ander buurtcentrum in het naastgelegen Molenwijk. Gunaydin probeert een lach te onderdrukken: “Zulke ideeën komen van mensen die er niets van snappen. Dat doen die jongens echt niet. Je moet Vliethage zien als hun huis. Als ze in dat andere buurthuis komen, willen ze dominant zijn, maar dat willen de jongens daar ook. Dan krijg je wrijving.“

Ook buurthuis Deedrie aan de Witte de Withstraat moet de deuren sluiten, wanneer precies is nog onbekend. Als jongerenwerkster Judith Abrahamij (31) haar verhaal wil vertellen, is net voor haar ogen een jongen met een knuppel neergeslagen. “Die gozer komt hier al zo lang“, roept Abrahamij. “Dit gebeurt niet vaak, ik werk hier zeven jaar en dit is de derde keer dat ik binnen een vechtpartij meemaak. Hoe haalt die jongen het in zijn hoofd? Die komt er niet meer in!“

Het is een loze dreiging, want het centrum kan ieder moment dichtgaan. “Haal dit buurthuis weg en ga straks maar om je heen kijken“, zegt de jongerenwerkster cynisch. Ze is een potige vrouw, die voor niemand bang lijkt. “Toen ik hier net begon, was het toch even schrikken. Ik zei 'kom, we gaan voetballen' , pakten ze eerst al hun messen uit de broekzakken om ze op tafel neer te leggen. Ik ben altijd streng en duidelijk naar hen geweest, maar je moet ook waarmaken wat je belooft; vertrouwen is belangrijk. De jongens begonnen al snel met van alles mee te helpen; ze namen mijn telefoon op en corrigeerden de kleine kinderen.“

Deedrie is aangewezen om te sluiten omdat het in vergelijking met andere buurthuizen weinig draagvlak in de wijk heeft, legt de directeur van Welzijnsorganisatie Centrum (WOC) Joger de Jong uit. “We hebben onder meer gelet op de bezetting, hoeveel bezoekers er komen en of er met vrijwilligers wordt gewerkt.“ Volgens Abrahamij liep Deedrie een paar jaar geleden echter nog uitstekend, latere bezuinigingen zouden het verpest hebben. Zo verdween twee jaar geleden de kinderwerker. “Daarvóór hadden we nog ruimte voor ideeën. Je kon je energie kwijt en het was iedere keer volle bak. Maar het is op nu, we trekken het niet meer. Ze hebben de stop er lang geleden uitgehaald en kijken nu wanneer Deedrie gaat zinken.“

De Jong beaamt dat het welzijnswerk langzaamaan wordt afgebroken. “De gemeente wil dat er meer jongerenwerk komt, maar we moeten het met steeds minder middelen doen. Iedere keer leveren we wat in en daar gaat straks de prijs voor betaald worden. Dan wil ik niet verwijzen naar wat allemaal in Parijs gebeurde, maar dat doe ik eigenlijk al. Er leeft een zekere angst bij de jongeren, omdat hun niet een plekje wordt gegund. Daar moet je aan werken. Denk dan niet alleen aan wijkcentra, maar ook aan sportscholen en clubs. Als je een buurthuis sluit, ontstaan er misschien problemen in de wijk.“

Buurthuis het Anker is gered, het pand gaat zelfs gerenoveerd worden. Gewelddadig protest deed de raadsleden en de wethouder inbinden: een groep jongeren gooide ramen van het wijkcentrum in en stak een auto in brand.

Fred Privee werkt met de jongeren in het Anker en geeft toe dat het 'geen lekkertjes' zijn. “Ze bezorgen veel overlast in de wijk, er hoeft maar dát te gebeuren en het loopt uit de hand. De laatste jaren had ik één taak en dat was de jongens van het plein af houden. Nu ben ik meer hulpverlener, ze kunnen bij me terecht met vragen over werk of drugs.“

Het Anker heeft eenzelfde soort geschiedenis als Vliethage. Zes jaar geleden terroriseerden jongeren de wijk nog, de ME kwam zelfs vaak langs. Organisaties van politie tot woningbouwvereniging moesten de handen ineen slaan om het geweld uit te bannen. Jongerenhonk 'Billy the Kid', dat in het Anker zit, is het toevluchtsoord van veel voormalige relschoppers geworden. “Ongeacht of je snuift of drinkt, iedereen mag naar binnen“, legt Privee uit. “Maar op het moment dat je hier binnen gek doet, ben je weg. De jongens zorgen zelf voor de sociale controle en dat werkt. Toch was dit er bijna niet meer; midden in de binnenstad waar alles samenkomt, drugs, ellende, gekken, dat is niet te beredeneren. Tenzij het om een dorp zou gaan.“

In vergelijking met de gewelddadige protestacties in het Anker waren die in Vliethage ingetogen. Gunaydin: “Ik had met de jongens zo het buurthuis willen bezetten of het stadhuis van binnen willen slopen, maar het moet wel zin hebben. We zijn altijd het buitenbeentje geweest en krijgen niet zoveel aandacht. De wijk hiernaast bijvoorbeeld, Molenwijk, is meer multicultureel, daar kunnen we niet tegenop.“

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden