Meer partijen dan ooit strijden om de migrantenstem

Beeld Vonq

Meer partijen dan ooit strijden om de migrantenstem, met een pleidooi voor inclusie. Toch zoeken ze vaak steun bij radicalere clubs.

Zeer tevreden was voorman Turan Atmaca van de Europese Unie van Turkse Democraten (UETD) met de Rotterdamse partij Nida. Lijsttrekker Nourdin el Ouali, oud-GroenLinks-raadslid, was vorige maand aanwezig bij een steunbetuiging aan het Turkse offensief tegen Koerdische strijders in Syrië. Die betoging was georganiseerd door Atmaca's unie, de Europese lobbyorganisatie van president Erdogans AKP.

Als dank sprak Atmaca volgens een Turkse website tijdens de campagnebijeenkomst zijn steun uit aan Nida. Op de kandidatenlijst van Nida staat ook een bestuurslid van Atmaca's lobbyclub.

Toen afgelopen week ophef ontstond over de steunbetuiging reageerde Nida-leider El Ouali dat meer Turks-Nederlandse stichtingen naar de bijeenkomst waren gekomen. Dat klopt, er waren ook vertegenwoordigers van het conservatief-islamitische Milli Görüs en geloofspresidium Diyanet. Bovendien, zei El Ouali, heeft geen enkele organisatie invloed op de partijlijn, dat is aan de leden voorbehouden.

Landverraders

De voorman van een andere zelfbenoemde 'emancipatiebeweging' sprak een week eerder ook bij een omstreden vereniging. Denk-leider Tunahan Kuzu hield eind februari een praatje bij de Rotterdamse stichting Mimar Sinan. Die is gelieerd aan de ultranationalistische MHP, de partij van de Grijze Wolven. Kunnen partijen als Denk en Nida, die zeggen dat ze voor 'inclusie' zijn, zonder steun van verenigingen die ook andere - Turks-nationalistische - belangen dienen?

Kuzu zelf zal het niet snel erkennen, zegt historicus Tayfun Balcik, maar Denk staat in de nationalistische Turkse traditie. "Denk is nooit kritisch tegenover groeperingen als de MHP. En ook aan hoe de partij de Armeense genocide behandelt, merk je dat ze zich richt op conservatieve, nationalistische Turken."

Denk kreeg veel kritiek vanwege haar opstelling over de Armeense genocide. Kuzu riep Kamerleden van Turkse komaf op stelling te nemen, waarna de Turkse krant Sabah hen voor landverraders uitmaakte.

Harde lijn

"Denk kiest de harde lijn", zegt Brahim Bourzik, oprichter van de Moslimkrant en vroeger GroenLinks-raadslid in Rotterdam. Denk had de ambitie een brede partij te worden voor verschillende bevolkingsgroepen. Zo sloot de bij Surinaamse kiezers populaire Sylvana Simons zich aan. Na een aantal maanden stapte zij weer op, uit onvrede met de partijlijn. "Sindsdien heeft Denk die brede ambitie losgelaten en richt ze zich exclusiever op de Turkse achterban. Ze kiest de harde lijn, zoals de PVV dat ook doet. Zo verzeker je je van conservatieve Turkse stemmen."

Het Amsterdamse PvdA-raadslid Sofyan Mbarki ziet een groei van one-issuepartijen. Zoals er ouderenpartijen en een dierenpartij zijn, komen ook migrantenpartijen op. Mbarki: "Het sociaal-culturele aspect is lang ondergewaardeerd geweest in het debat. Alles draaide om economie." Dat groepen die achterstelling ervaren nu om erkenning vragen, noemt Mbarki een volgende stap in de emancipatie.

Dat onderschrijft Hamit Karakus, bij de vorige raadsverkiezingen lijsttrekker van de PvdA in Rotterdam. "De gevestigde partijen zijn te breed geworden. Migrantengroepen herkennen zich er niet meer in." Je moet als partij nooit een-op-een de belangen van een lobbyclub overnemen, waarschuwt de oud-wethouder, maar een gesprek met een belangenclub moet je nooit weigeren. Als lijsttrekker bezocht hij ook clubhuizen van de MHP, net als Kuzu nu. "Ook het CDA en andere partijen deden dat." Ja, de MHP staat als nationalistisch te boek, maar hen uitsluiten kan averechts werken, vindt Karakus. "Ik ga met iedereen in gesprek. Of je aleviet, soenniet, gülenist of PKK-sympathisant bent. Je moet het gezamenlijke Nederlandse belang vinden. Je mag nooit een verlengstuk van één groep worden."

Klassieke bestuurspartijen

Voor de komende raadsverkiezingen zetten de klassieke bestuurspartijen ook weer kandidaten met een migratieachtergrond op de lijst. Zij staan garant voor stemmen in hun achterban. Dergelijke constructies geven op termijn problemen, zegt oud-GroenLinkser Bourzik. "Een partij als Nida, die zich op alle Rotterdammers zegt te richten, moet er zich afvragen of ze nationalistische clubs bij wil hebben."

Nida zit in een spagaat, zegt Bourzik. Na de komst van Denk naar Rotterdam en de overstap van raadslid Aydin Peksert naar die partij, wil ze conservatieve Turkse stemmers niet kwijtraken. Als ze onomwonden voor die groep kiest, dreigt ze progressieve niet-islamitische kiezers te vervreemden. "Daarom steunt Nida Operatie Olijftak (de Turkse militaire operatie in Koerdisch-Syrië, red.) niet expliciet. Je zult ze echter ook nooit medeleven horen betuigen aan de Koerden."

Voor partijen die echt verbinding zoeken zit er maar één ding op, zegt Bourzik: "Ze moeten beseffen dat de toekomst van hun kiezers hier ligt en niet in het land van herkomst. Doe wat in belang is van de mensen in je eigen stad en land."

Meer partijen dan ooit komen op voor mensen met een migratie-achtergrond

Nederlanders met een migratie-achtergrond kunnen kiezen uit meer partijen dan ooit die voor hen opkomen. Denk doet mee in dertien gemeenten, waaronder Amsterdam, Rotterdam en Utrecht. In de hoofdstad heeft de partij concurrentie van Bij1 van Sylvana Simons.

In Rotterdam gaat Denk de strijd aan met het islamitisch geïnspireerde Nida, dat al vier jaar in de raad zit. Ook U-Buntu Connected Front doet mee in Rotterdam. Die partij komt op voor de belangen van mensen met een Afrikaanse of Caribische achtergrond.

Nida doet ook in Den Haag mee. Daar is de partij een concurrent voor de islamitische Partij van de Eenheid en de Islam Democraten. Lijsttrekker Arnoud van Doorn van de PvdE was net als Nida-leider El Ouali bij de steunbetuiging aan Operatie Olijftak in Rotterdam.

Prediker Suhayb Salam van de salafistische moskee Al Fitrah in Utrecht gaf eergisteren in een videoboodschap stemadvies. Haagse moslims moeten kiezen voor de Partij van de Eenheid. In andere gemeenten moeten moslims Denk stemmen, of anders blanco.

Meer lezen over de gemeenteraadsverkiezingen?  Bekijk ons dossier

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden