Meer keizersnedes door oudere moeders

Vrouwen ondergaan steeds vaker een keizersnee omdat ze pas op late leeftijd hun eerste kind krijgen. De baarmoeder perst dan niet krachtig genoeg meer.

De afgelopen dertig jaar is het aantal keizersnedes in westerse landen drastisch toegenomen. In Nederland schoot het van 5 procent in de jaren tachtig naar ruim 15 nu. Duitsland en Groot-Brittannië zitten al boven de 20 procent, de Verenigde Staten zelfs boven de 30.

De toename, zo schrijven Britse specialisten deze week in het vakblad PLoS Medicine, wordt voor een belangrijk deel veroorzaakt doordat vrouwen op steeds latere leeftijd voor het eerst zwanger worden. Uitgestelde zwangerschappen verlopen relatief moeizaam en eindigen vaker met een keizersnee.

De Britten van de universiteit van Cambridge rekenen voor dat 38 procent van de keizersnedes vermeden zou worden als vrouwen van nu weer net zo jong zouden baren als dertig jaar geleden. Ze baseren zich op een statistisch onderzoek onder ruim een half miljoen Schotse moeders die tussen 1985 en 2005 hun eerste kind kregen. In deze periode gingen vrouwen zich steeds later voortplanten en is de hoeveelheid keizersnedes verdubbeld.

Hier is een oorzakelijk verband in het spel. Dat bewijzen de onderzoekers met weefselmonsters die ze tijdens keizersnedes uit de baarmoeder hadden weggenomen. Bij oudere vrouwen bleek het baarmoederweefsel minder vaak spontaan samen te trekken. Ook de aard van de samentrekkingen veranderde. Een ’rijpere’ zwangere heeft daardoor minder krachtige weeën, zodat er bij de bevalling sneller een kunstgreep nodig is.

Tangverlossingen, acties met de vacuümpomp en keizersnedes komen inderdaad vaker voor bij oudere zwangeren, bevestigt Gerard Visser, hoogleraar obstetrie in het Universitair Medisch Centrum Utrecht. „Je merkt het vooral in de laatste fase van de bevalling, als de vrouw moet gaan persen. Bij oudere vrouwen duurt het allemaal wat langer en lukt het vaker niet.”

Dat ligt niet alleen aan de baarmoeder, denkt Visser, maar ook aan de weerstand in het baringskanaal. Die neemt met het klimmen der jaren toe: de banden, gewrichten en spieren in het bekken worden stugger. Daardoor kost het meer moeite om er een kind door te duwen.

Ook in Nederland krijgen vrouwen hun eerste baby steeds later. „Halverwege de jaren zeventig gebeurde het rond de 23 à 24”, zegt Visser. „Nu zitten we al op 29.” De hogere leeftijd leidt niet alleen tot meer keizersnedes, maar ook tot extra hoge bloeddruk, suikerziekte, tweelingen en het onbedoeld uitblijven van zwangerschappen.

De leeftijd van de moeder is niet de enige verklaring voor de opmars van de keizersnee. Er wordt ook vaker naar het mes gegrepen omdat er meer risicofactoren bekend zijn dan dertig jaar geleden. Zo is bij stuitliggingen het aantal keizersnedes spectaculair gestegen.

Daarnaast zijn sommige vrouwen zó bang voor een vaginale bevalling dat ze per se een keizersnee willen. Of de eerste natuurlijke bevalling is zo ellendig verlopen dat de zwangere het de tweede keer anders wil doen.

De Britten van de universiteit van Cambridge rekenen voor dat 38 procent van de keizersnedes vermeden zou worden als vrouwen van nu weer net zo jong zouden baren als dertig jaar geleden. Ze baseren zich op een statistisch onderzoek onder ruim een half miljoen Schotse moeders die tussen 1985 en 2005 hun eerste kind kregen. In deze periode gingen vrouwen zich steeds later voortplanten en is de hoeveelheid keizersnedes verdubbeld.

Hier is een oorzakelijk verband in het spel. Dat bewijzen de onderzoekers met weefselmonsters die ze tijdens keizersnedes uit de baarmoeder hadden weggenomen. Bij oudere vrouwen bleek het baarmoederweefsel minder vaak spontaan samen te trekken. Ook de aard van de samentrekkingen veranderde. Een ’rijpere’ zwangere heeft daardoor minder krachtige weeën, zodat er bij de bevalling sneller een kunstgreep nodig is.

Tangverlossingen, acties met de vacuümpomp en keizersnedes komen inderdaad vaker voor bij oudere zwangeren, bevestigt Gerard Visser, hoogleraar obstetrie in het Universitair Medisch Centrum Utrecht. „Je merkt het vooral in de laatste fase van de bevalling, als de vrouw moet gaan persen. Bij oudere vrouwen duurt het allemaal wat langer en lukt het vaker niet.”

Dat ligt niet alleen aan de baarmoeder, denkt de deskundige, maar ook aan de weerstand in het baringskanaal. Die neemt met het klimmen der jaren toe: de banden, gewrichten en spieren in het bekken worden stugger. Daardoor kost het meer moeite om er een kind door te duwen.

Ook in Nederland krijgen vrouwen hun eerste baby steeds later. „Halverwege de jaren zeventig gebeurde het rond de 23 à 24”, zegt Visser. „Nu zitten we al op 29.” De hogere leeftijd leidt niet alleen tot meer keizersnedes, maar ook tot extra hoge bloeddruk, suikerziekte, tweelingen en het onbedoeld uitblijven van zwangerschappen. Visser: „Om al die redenen zeggen we: Een slimme meid krijgt haar kind op tijd.”

De veroudering van de moeder is niet de enige verklaring voor de opmars van de keizersnee. Er wordt ook vaker naar het mes gegrepen omdat er meer risicofactoren bekend zijn dan dertig jaar geleden. Zo is bij stuitliggingen het aantal keizersnedes spectaculair gestegen.

Daarnaast zijn sommige vrouwen zó bang voor een vaginale bevalling dat ze per se een keizersnee willen. Of de eerste natuurlijke bevalling is zo ellendig verlopen dat de zwangere het de tweede keer anders wil doen. „Je ziet ook dat ellenlange bevallingen steeds minder worden geaccepteerd”, zegt Visser. „Een moderne yup die thuis zonder geschikte begeleiding op haar Jan des Bouvrie-bank ligt te bevallen, vindt het al snel mooi geweest. Toch blijven keizersnedes uit gemakzucht in Nederland nog steeds uitzonderingen.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden