Meer gebreken, maar wel 80

Kon dit maar realiteit zijn in 2050: er gaat een haastig, jong mens over straat, energiek gevolgd door een stoet ouderen. Geen wandelstokken, geen rollators. De wereld is grijzende, maar oud blaast zijn partij gewoon mee.

Als het lichaam op z'n 70ste nog niet om pensioen vraagt, moeten we al die rimpelige, maar nog gezonde werkhanden benutten, vinden economen. Ze zijn nodig. Maar kunnen economen hun pleidooi voor een hogere pensioenleeftijd wel staven met de toenemende gezondheid van de oudere mens? Nee: op weg naar de 80 moet hij juist meer ongemaksjaren door dan vroeger. Er zijn zelfs meer ziektejaren bijgekomen dan de 1,8 jaar die een mannelijke 65-plusser sinds 1960 aan levensverwachting heeft gewonnen.

Kwakkelen we serieus meer? Dr. Rom Perenboom, arts bij de TNO-afdeling Kwaliteit in de zorg, concludeerde vorig jaar in zijn proefschrift dat we inderdaad ongezonder worden. Het lijkt merkwaardig, gelet op de viefheid van ouderen. Perenbooms verhaal is genuanceerd, maar toch: ,,De chronische ziekten, diabetes, astma, nemen toe, de gezonde levensverwachting gaat naar beneden. Er komen meer kleine ongemakken, rugklachten, rsi, omdat we minder bewegen.

De inventarisatie van het CBS vertelt hetzelfde: hartkwalen, astma, chronische bronchitis, gewrichtsslijtage en suikerziekte gaan omhoog. Per saldo zit onze gezondheid in de min, al hoort hier een 'maar' bij van Perenboom: ,,We houden de beperkingen in de hand, met medicijnen en tal van hulpmiddelen. Veertig jaar geleden konden mensen met artrose op den duur nauwelijks meer lopen, nu is er de rollator, of de nieuwe knie. Vroeger hoorden we de diagnose ook vaak vertraagd ; nu weten we gauw wat ons mankeert. ,,Röntgen, MRI-scans, bloeddrukmeters; maar los van die vroegdiagnostiek, de totale groep ziektes breidt zich uit, ook al zijn de gevolgen minder belastend.

We mazzelen maar met de moderne wereld van vaatwassers en roltrappen, waarin de sleet op het lijf ons minder zwaar valt. Ernstige ziektes worden draaglijker, met dank aan alle gemak. Maar pas op: het rustende bewegingsapparaat roest, en hapert daardoor vaker.

Perenboom: ,,Ziektes nemen toe, maar de technologie schiet ons te hulp. Daardoor bewegen we minder, met als gevolg: meer lichtere ongemakken en beperkingen.

Hoe we ons redden binnen de beslommeringen van alledag meet het CBS met een vragenlijst. Kunt u iemand van vier meter afstand herkennen? Een driemansgesprek volgen? Kleine letters in de krant lezen? 400 meter aan een stuk wandelen? Een tas van vijf kilo tien meter dragen?

En? De hedendaagse oudere wordt wat meer geplaagd door stramheid en lichte gezichts- en gehoorbeperkingen. Klein maar vervelend ongemak. Je zou daarom een leger van verwende jammeraars verwachten, maar dat vond Perenboom niet.

,,Verwonderlijk. We worden ongezonder, en zeker vrouwen hebben objectieve reden tot klagen. Maar veel ouderen denken: 'Ik voel me eigenlijk wel lekker'. Vooral mannen. Misschien kijken ze naar hun omgeving en denken 'Oh, die is er nog beroerder aan toe'.

Gemiddeld ongezonder dan voorheen kun je de 65-plusser ook geen sombermans noemen, merkte Perenboom. ,,Het algemene welbevinden zit in de plus. Fors. De oudere heeft er blijkbaar vertrouwen in. Maar ik heb gemeten tot 2000, vóór de economische dip.

We gaan dus goedgemutst naar de 80, maar met wat meer gebreken. Zou die positieve levenshouding in een ziekelijker lijf de economen verblinden? Een paar jaartjes werk extra kunnen er wel bij. Wees gewaarschuwd, in enkele mediterrane landen is de levensverwachting hoger, ondanks sigaret en drankgebruik. Perenboom: ,,Hun dieet, hun olijfolie doet het deels. En ons calvinisme aan de andere kant: dat leven om te werken.

Een cardioloog zei eens in Trouw: ,,De beste gezondheidsregel: 's middags een siësta. Maar nee, 'Gij zult niet genieten!', weet Perenboom. En zo worden we al met al ongezonder: ,,Misschien moeten we het toch kalmer aan doen. En de Spanjaard leren nazeggen: 'Mañana'.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden