Meer dan een handelsverdrag

De voorzitters van de onderhandelingsdelegaties van Taiwan (links) en China schudden elkaar de hand. (FOTO REUTERS) Beeld REUTERS
De voorzitters van de onderhandelingsdelegaties van Taiwan (links) en China schudden elkaar de hand. (FOTO REUTERS)Beeld REUTERS

amsterdam – - China en Taiwan hebben gisteren een historisch handelsverdrag gesloten. Meer nog dan van economische betekenis, is het akkoord van verstrekkende politieke betekenis. Chinakenners spreken van een mijlpaal in de zes decennia van gespannen en roerige relaties tussen het vasteland en het ’rebelse’ eiland.

Het akkoord voorziet in het schrappen van invoerrechten op honderden goederen. China zal de importtarieven van 539 producten uit Taiwan (waarde 11,3 miljard euro) naar nul verlagen. Taiwan heft de importtarieven op 267 producten uit China (waarde 2,3 miljard) op.

Daarnaast krijgt Taiwan toegang tot tal van dienstensectoren op het vasteland, zoals het bankwezen, accountancy, verzekeringen en ziekenhuizen. Voor de Taiwanese financiële bedrijven in China kan dat van grote betekenis zijn.

Economisch heeft Taiwan zeker het meeste baat bij het handelsakkoord, maar Peking hoopt op politieke winst in zijn streven naar hereniging met (lees: inlijving van) Taiwan. Zoals de Chinese premier Wen Jiabao het uitdrukte: „We kunnen afzien van onze winsten, de Taiwanese kompatriotten zijn immers onze broeders.”

Om precies die reden is er in Taiwan de afgelopen tijd felle oppositie gevoerd tegen het akkoord. Politici gingen met elkaar op de vuist en afgelopen zaterdag nog trokken tienduizenden betogers de straat op. Zij waarschuwen niet alleen dat Taiwan nu overspoeld kan worden door goedkope producten en arbeidskrachten van het vasteland. Zij vrezen vooral dat wat de 1300 raketten die op Taiwan zijn gericht niet hebben bereikt, het akkoord nu wel bereikt: de weg effenen voor een overname van Taiwan, waarbij het eiland verandert in een soort Hongkong.

Het handelsakkoord is in grote mate het gevolg van de inspanningen van de Taiwanese president Ma Ying-jeou die twee jaar geleden werd gekozen met de belofte de verstandhouding met het vasteland te verbeteren. In die twee jaar zijn de banden met China versoepeld, heeft de vaak heftige retoriek plaatsgemaakt voor een zakelijker discours en zijn de economische banden aangehaald.

Zo werden bijvoorbeeld ook de toerismebeperkingen versoepeld. Het vasteland is inmiddels Taiwans belangrijkste afzetmarkt.

President Ma verdedigt zijn akkoord met het argument dat het alternatief voor Taiwan economisch isolement is. Hij hoopt dat toenadering tot China voor Taiwan de weg vrijmaakt voor multilaterale handelsrelaties met andere Aziatische landen. Met een Zuid-Oost-Aziatische vrijhandelszone in de maak, kan Taiwan het zich niet permitteren buitenspel te staan. Relaties tussen Taiwan en de andere Aziatische landen liepen tot nu toe altijd stuk, omdat China dat niet wilde en geen van de landen het grote China voor het hoofd durfde te stoten.

Ma’s aanhangers prijzen zijn zin voor realiteit, en dat voor een man die begin jaren tachtig secretaris en tolk (Engels) was van Tsjang Kai-sjek, de leider van de nationalisten die in 1949 naar Taiwan vluchtte, nadat zijn troepen het onderspit hadden gedolven tegen Mao Zedong.

Symbolisch is het wellicht dat het handelsakkoord gisteren werd getekend in Chongqing, op het Chinese vasteland, dezelfde plek waar 61 jaar geleden een akkoord tussen de nationalisten en de communisten getekend had moeten worden. Dat mislukte en de nationalisten – in totaal 2 miljoen mensen – namen de wijk naar Taiwan, waar zij hun eigen republiek van China uitriepen.

Tsjang Kai-sjek en de zijnen gaven hun hoop nooit op het vasteland weer te bevrijden; Mao en de zijnen hebben nooit de hoop opgegeven het eiland met China te verenigen.

Volgens de voorzitster van de oppositionele Progressieve Democratische Partij, Tsai Ing-wen, betekent het handelsakkoord slechts „dat de toekomstige generaties van Taiwan niet langer nee kunnen zeggen tegen China”. De bevolking is vooralsnog verdeeld. De peilingen tonen dat 40 procent voor is, 30 procent tegen en 30 procent onbeslist.

Een inwoner van Taichung City vatte het in een interview met de BBC kort samen: „Als we met China tekenen, zullen we waarschijnlijk niet dood gaan. Als we niet tekenen, zal onze economie sterven.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden