Meer actie nodig tegen dakloosheid

Het is een illusie dat iedereen voor zichzelf kan zorgen. We hebben de plicht mensen die dat niet kunnen van onderdak te voorzien.

Het aantal daklozen in Rotterdam groeit fors. Een schande voor een stad die internationaal zoveel lof oogst. "Vanmorgen vroeg hebben medewerkers een zwerver uit de vuilcontainer gehaald die daar lag te slapen", luidde onlangs een tweet van een Rotterdamse wijkagent. Met vergelijkbare berichten vragen agenten al een paar maanden aandacht voor het groeiend aantal daklozen in de stad. Daarmee bevestigen ze wat het Centraal Bureau voor de Statistiek onlangs meldde: het aantal mensen zonder vaste woon- of verblijfplaats is in zes jaar tijd met bijna driekwart toegenomen.

Tien jaar geleden besloten de vier grote gemeenten alle daklozen van straat te halen en onder dak te brengen. De uitvoering daarvan werd een groot succes. Maar de economische crisis raakte de allerzwaksten. Grote steden als Rotterdam bezuinigden op de nachtopvang. Het aantal plekken werd fors teruggebracht. Tegelijk leven steeds meer mensen weer op straat.

De toenemende dakloosheid is de zichtbare uitwas van een ontwikkeling waarover we ons bij de Pauluskerk al langer zorgen maken. Een groeiende groep Nederlanders vindt geen uitweg meer uit de financiële problemen. Een vijfde van alle huishoudens heeft structurele schulden. Eén op de negen kinderen groeit op in extreme armoede.

Die problemen worden veroorzaakt door een al 30 jaar lang volgehouden giftige mix van privatisering, deregulering en bezuinigingen op de overheidsuitgaven. Denk aan de huizenmarkt die vrijgegeven is, met huurverhogingen tot gevolg. Of aan een kleiner zorgpakket in de basisverzekering, met een hoger eigen risico. Aan toename van flexibele contracten, die werkende armen creëren. Aan strengere schuldeisers.

Het resultaat is een verleidelijke cocktail: aantrekkelijk voor iedereen die gelooft in eigen kunnen en eigen verantwoordelijkheid. Maar met een zeer slechte afdronk voor wie moeite heeft om mee te komen in de maatschappij. Onze samenleving is zo in- gericht dat mensen die kwetsbaar zijn over de rand van de afgrond glijden. Alles draait om individuele competitie. Wie niet mee kan komen, krijgt te horen dat het zijn eigen probleem is. Eigen schuld, dikke bult. Dat is het ware gezicht van de 'participatiesamen- leving'. Dit geloof staat haaks op de humane plicht om om te zien naar wie deze verantwoordelijkheid niet zelfstandig kan dragen. Niet iedereen kan voor zichzelf zorgen. Van die illusie, waarmee we onszelf voor de gek houden, moeten we af.

Psychische problemen

De overheid heeft de plicht onderdak te bieden aan iedereen en te zorgen voor voldoende toegankelijke plekken in de nachtopvang. Dat is de eerste stap. Daarnaast moet veel meer geïnvesteerd worden in het voorkomen van dakloosheid. Denk bijvoorbeeld aan mensen met psychische problemen. Mensen die voorheen voor behandeling opgenomen werden in een instelling worden nu ambulant behandeld. Met geregeld dakloosheid tot gevolg.

Hetzelfde geldt voor de aanpak van schuldenproblematiek. Te vaak wordt overgegaan tot uithuiszetting, terwijl de maatschappelijke kosten daarvan veel hoger zijn dan vroegtijdig signaleren en ingrijpen wanneer iemand achterloopt met de betaling van vaste lasten.

Vorig jaar nog stelde het Rotterdamse gemeentebestuur dat het 'onbestaanbaar' is dat in Rotterdam mensen buiten slapen. De burgemeester bleef ook daarna herhalen: "De norm is dat niemand buiten slaapt." Ik ben dat van harte met hem eens. Maar de realiteit is helaas anders. Het is tijd dat Rotterdamse volksvertegenwoordigers én bestuurders onder ogen zien dat het aantal daklozen weer groeit. We zijn er nog vroeg bij. Alle reden om die mooie Rotterdamse leus waar te maken: 'Geen woorden, maar daden!'

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden