Meer aandacht voor 'gewone ziekten' vergt andere agenda umc's

De Gezondheidsraad, belangrijk adviesorgaan van de overheid, verraste deze maand met het rapport 'Onderzoek waarvan je beter wordt'. Daarin stelt de raad dat de universitair medische centra (umc's) onvoldoende onderzoek doen naar veel voorkomende ziekten, preventie en langdurige zorg. De NFU, koepel van de umc's, is het daar niet mee eens.

Veel alledaagse problemen en hun oorzaken worden er niet of nauwelijks onderzocht, terwijl er zeer veel onderzoeksgeld naar de umc's gaat, aldus de Gezondheidsraad. Het onderzoek van de umc's richt zich hoofdzakelijk op fundamenteel biomedisch onderzoek en complexe medisch-specialistische onderwerpen. De umc's worden door hun onderlinge en internationale strijd om topcitaties in die richting gedwongen; in tijdschriften als Nature, Science en Cell kom je alleen met de resultaten van dat soort onderzoek. De grote, maatschappelijk relevante zorgproblemen komen er bekaaid af.

De NFU heeft onlangs een 'Nationaal plan academische geneeskunde, biomedische wetenschap en gezondheidszorgonderzoek' gepubliceerd, op basis van de eerder verschenen Nationale Wetenschapsagenda. In deze agenda zijn duizenden vragen vanuit de bevolking aan de wetenschap samengevat. Het Nationaal Plan van de NFU stelt dat er in de toekomst in de universitaire centra veel aandacht moet gaan naar onder meer preventie en veroudering, de grote volksgezondheidsthema's. Maar zover is het nog lang niet, het is nog maar een plan en de krachten die op de umc's spelen verander je daar niet zomaar mee. We zitten met universitaire medische centra, die zich vele jaren lang ontwikkeld hebben tot superspecialistische onderzoeks- en behandelcentra. Die, dat staat buiten kijf, veel goede dingen doen. Maar ook: die de mensen met 'gewone ziekten' meer en meer verplaatsen naar algemene ziekenhuizen. In de umc's krijgen studenten en artsen onvoldoende te maken met veel voorkomende aandoeningen, grote gezondheidsrisico's en het belang van volksgezondheid en preventie. De speerpunten in de umc's liggen nooit bij vakken zoals sociale geneeskunde, huisartsgeneeskunde en ouderengeneeskunde, juist die gebieden waar de alledaagse, omvangrijke maatschappelijke gezondheidsproblemen zich aandienen. Het grote geld gaat daar ook niet naar toe. Zo beweegt de universiteit zich weg van de steeds groter wordende uitdagingen voor de volksgezondheid: vergrijzing, meervoudige chronische ziekten, ongezonde leefstijl, ziekmakende factoren in de samenleving en de fysieke omgeving en hun gevolgen. Preventie, het zo gezond mogelijk houden van mensen met chronische aandoeningen, het afwegen van voor- en nadelen van zware behandelingen van kanker, het centraal stellen van de patiënt, het zijn randgebieden in onderwijs en onderzoek van de universitaire geneeskunde. En dat terwijl we ook volgens minister Schippers de komende tien jaar in de zorg van behandelen naar voorkómen moeten.

Het is een heel goede zaak dat de Gezondheidsraad de vinger op deze zere plek legt.

Het is mooi dat onze minister en de NFU het belang onderkennen van bijsturing van onderzoek en onderwijs. Wat daar echter bij hoort, is een ander financieringsmodel voor en een ander accent in de onderzoeks- en onderwijsagenda van de umc's. Een nieuw speerpunt in hun programma's: de maatschappelijke gezondheidsproblemen en hun oorzaken en gevolgen, en de wijze waarop de geneeskunde en de gezondheidszorg deze het hoofd kunnen bieden. Om dat te bereiken zijn de adviezen van de Gezondheidsraad relevant. Want pas als die verandering gerealiseerd is, is er sprake van echte maatschappelijke inbedding van de umc's.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden