Meer 45-minners in de Kamer

den haag – Voor het eerst zitten er aanzienlijk meer 45-minners dan 46-plussers in de Tweede Kamer. In 2008 en 2005 hielden deze groepen elkaar zo ongeveer in evenwicht, daarvóór waren 45-minners altijd sterk ondervertegenwoordigd in het parlement.

De SP is voor een belangrijk deel verantwoordelijk voor de verjonging. Bij de laatste verkiezingen kwam er slechts één nieuw (29-jarig) Kamerlid bij, maar bij de elf SP’ers die niet meer terugkeerden, zit veel oude garde. Van de grote groep jongeren die de afgelopen kabinetsperiode voor het eerst de Kamer in gingen, blijven de meesten.

Jaap Spreeuwenberg, oprichter van Coolpolitics en politicoloog, meent dat het eigenlijk onverantwoord is om mensen onder de veertig jaar in de Kamer te laten zitten. „Zij hebben nog onvoldoende levenservaring of kennis.” Volgens SP-partijbestuurder Tiny Kox is het beleid om veel jongeren in de Kamer te hebben. Toen de partij in 2006 van 9 naar 25 zetels schoot, wilde ze ’een mix van ervaring en vernieuwing’. „De vernieuwing moest van jongeren komen, zodat ze nog lang mee zouden kunnen.” Die lichting heeft bijna vier ervaring én is nog jong.

Andere partijen die groeiden – VVD, PVV, D66 en GroenLinks – leveren ook aardig wat jongeren, zonder dat verjonging beleid was (de PVV heeft niet op de vragen geantwoord). Wel streefden ze naar een zo breed mogelijke afspiegeling van de samenleving, ook qua leeftijd. Bij de VVD kan het ook hebben gelegen aan de ’permanente scoutingcommissie’, waardoor de partij jongeren sneller in het oog heeft dan vroeger.

De kandidatencommissie van GroenLinks heeft „uitdrukkelijk gekeken naar mensen die in staat zijn vernieuwend te opereren”. Het congres zorgde voor nog iets meer verjonging dan de commissie voor ogen had, door onder anderen de 30-jarige Linda Voortman en Arjan El Fassed (36) naar voren te schuiven. Babyboomer Jaap Dirkmaat stond aanvankelijk bij de eerste zes, maar zakte door toedoen van het congres.

In de Tweede Kamer als geheel is het aantal 35-minners in vergelijking met vijf jaar geleden bijna verdubbeld, terwijl de afvaardiging van boven de 55 jaar flink afnam. In 1970 wonnen de 35-minners het al eens van de 55+ers, maar toen hadden de 46- tot 55-jarigen de meerderheid. Nu zijn dat de 36- tot 45-jarigen.

Partijen en hun kandidatencommissies maken de keuze om meer jongeren op de lijsten te zetten (en congressen kunnen er in enige mate aan bijdragen dat zij hoger op de lijst komen), maar dat het aantal jongeren toeneemt, ligt aan henzelf. Het Kamerlidmaatschap is niet meer per se het eindstation van een carrière, zeggen verschillende Kamerleden. Volgens SP-bestuurder en fractievoorzitter in de Eerste Kamer Tiny Kox versterkt dat zichzelf. Doordat in de SP-fractie veel jongeren zitten, wordt die aantrekkelijk voor andere jongeren.

Ook de kiezer maakt het partijen mogelijk om te vernieuwen. Door de sterk wisselende uitslagen kunnen partijen die flink groeien nieuwelingen zoeken en raken krimpende partijen oudgedienden op een natuurlijke manier kwijt. Zo heeft het CDA flink verloren, waardoor slechts één kandidaat van buiten in de Kamer komt: de 32-jarige Hanke Bruins Slot. De PvdA heeft niet één ’nieuwe’ 35-minner op de lijst.

Dat de Kamer is verjongd, komt niet door voorkeurstemmen. De twee Kamerleden die alleen zijn gekozen doordat meer dan 15.000 mensen op hen stemden, zijn respectievelijk 37 (Sabine Uitslag) en 55 jaar oud (Pia Dijkstra).

Alleen de Partij voor de Dieren heeft een net iets groter percentage onder de 36 jaar dan de SP. In die fractie zit de 34-jarige Esther Ouwehand; Marianne Thieme is 38 jaar. Dat komt echter niet door het partijbestuur, maar door een ingreep van het congres. Die zette Ouwehand alsnog op de tweede plaats, in plaats van de 42-jarige Anja Hazekamp.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden