Meedeinen tijdens een aanstekelijk college over Arabische muziek

Wereldmuziek | Een reis door de Arabische muziektraditie vormt een van de onderdelen van het Amsterdam Roots Festival, dat vandaag van start gaat.

Grappend - "je gaat te snel, je wordt geflitst!" - en improviserend zijn de muzikanten van de formatie Kasba en acteur Karim El Guennouni aan het repeteren voor de voorstelling 'De Muziekkaravaan van Noord-Afrika', die dit weekend op het Amsterdam Roots Festival speelt. In een zaaltje in Amsterdam-West weerklinkt het ene opzwepende ritme na het andere, terwijl de muzikanten hink-stap-springen door Noord-Afrika.

In het voetspoor van de karavanen die vanaf de tiende eeuw door de regio trokken, worden per land twee bekende liederen ten gehore gebracht, te beginnen bij Marokko en dan via Algerije, Tunesië en Libië naar Egypte. De voorstelling laat horen hoe afwisselend en rijk geschakeerd de muziek van de regio is, van de hypnotiserende gnawa-ritmes uit Zuid-Marokko tot de slepende klassieke Arabische klanken van de legendarische zangeres Oum Kalsoum uit Egypte. Zo leert de voorstelling dat alleen al Marokko vijftien verschillende muziekstijlen kent.

Acteur El Guennouni geeft uitleg bij alle liederen en muziekstromingen die de revue passeren. Langzaam ontvouwt de voorstelling zich als een laagdrempelige introductie bij de muziek uit Noord-Afrika, waarvan een voorproefje te zien is op het Amsterdam Roots Festival. Voorkennis blijkt niet nodig. Gewoon meedeinen op de aanstekelijke beats en genieten van de rijke muziektraditie van de streek volstaat.

En dat is precies de opzet van de voorstelling, vertelt artistiek leider Said Salhi van stichting Marmoucha. 'Arabische muziek, dat is niets voor mij', krijgt Salhi vaak te horen van Nederlanders met een niet-Arabische achtergrond. Met deze voorstelling wil Marmoucha dat idee wegnemen. "De samenleving is erg veranderd, maar daar wordt in de programmering van poppodia en theaterzalen weinig rekening mee gehouden. Wij zien het al vijftien jaar als onze opdracht om daar verandering in te brengen. We willen een breed publiek laten zien dat deze muziek ook voor hen interessant is."

Daarnaast richt de voorstelling zich ook op kinderen vanaf tien jaar met een Arabische achtergrond. "We spelen de muziek die hun ouders en grootouders thuis draaien, maar waarvan de kinderen vaak de achtergrond niet kennen."

Die achtergrond wordt tijdens de voorstelling door acteur Karim El Guennouni uit de doeken gedaan. En dat levert soms verrassende inzichten op. Zo blijkt de Marokkaanse gnawa-muziek zijn oorsprong te hebben in de Afrikaanse religieuze muziek en de slavernij. De opzwepende ritmes zijn bedoeld om een trance op te roepen en je al dansend te bevrijden van boosheid en frustraties. "Een goedkope manier om van je stress af te komen", legt El Guennouni lachend uit. "Je hebt geen alcohol nodig om te chillen."

De instrumenten die gebruikt worden, verwijzen naar de wortels in de slavernij. Zo ontlenen de metalen garagab-castagnetten hun kenmerkende vorm aan de handboeien die de slaven droegen. Na een lange werkdag was het enige vertier van de slaven het zingen van liederen. De rinkelende kettingen waarmee ze geboeid waren, zorgden voor de percussie. En de rechthoekige vorm van de gimbri-luit verwijst naar de slavenboten.

Dat de Noord-Afrikaanse muziek haast ongemerkt deel is gaan uitmaken van de Westerse muziek, blijkt als we in het noorden van Marokko aankomen. Reggada is de muziek van soldaten die een overwinning vieren. Maar wie wist dat de reggada-ritmes ook de basis vormen van de muziek die vaak in fitness-scholen bij die populaire zumba-lessen wordt gedraaid?

Roots open air

Een voorproefje van 'De Muziekkaravaan van Noord-Afrika' is komende zondag 3 juli te horen tijdens het gratis toegankelijke Roots Open Air in het Amsterdamse Oosterpark. De voorstelling gaat op 25 september in première in het Amsterdamse Podium Mozaïek. Het Amsterdam Roots Festival begint vandaag, voor het complete programma zie www.amsterdamroots.nl.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden