Meditatie geen garantie voor duurzame levensstijl

Zijn mensen die mediteren en aan yoga doen minder materialistisch, en 'dus' duurzamer? Of zijn spirituele mensen juist heel erg op zichzelf gericht?

Innerlijke vrede voor wereldvrede. Dat is het motto van de Inner Peace Conference, volgend weekend in Amsterdam. Spirituele leiders, yogadocenten en muzikanten delen hun wijsheid in kerken verspreid door de stad. Maar zijn spirituele mensen ook minder materialistisch, en 'dus' duurzamer?

Maarten van Huijstee van Delight Yoga en organisator van de Inner Peace Conference, wil daar geen uitspraken over doen. "Duurzaamheid blijft een ingewikkeld en onduidelijk begrip. Ik weet niet of niet-spirituele of ongelukkige mensen meer spullen gebruiken. Ik merk wel dat mensen die mediteren of aan yoga doen bewuster en daardoor vaak gezonder eten.

"Dan is de vervolgvraag wat gezond is. Vegetarisch? Biologisch? Dat verschilt per persoon en per lichaam. Innerlijke vrede gaat voor ons om een tegenwicht tegen stress en de versnelling van het leven. Liefde, openstaan voor mensen en jezelf niet zo serieus nemen, dat is ons 'recept'."

Paul van der Velde, hoogleraar Aziatische religies aan de Radboud Universiteit in Nijmegen, weet evenmin of spirituele mensen minder materialistisch zijn. "Dat zou kunnen, maar er is ook spiritueel materialisme, de happy hedonisten, zoals bijvoorbeeld mindfulness in de spa."

André van der Braak, hoogleraar boeddhistische filosofie aan de Vrije Universiteit in Amsterdam, is het daarmee eens. "Een spiritueel leven hoeft niet duurzaam te zijn, maar kan daar wel een belangrijke inspiratiebron voor zijn. In het boeddhistische en hindoeïstische wereldbeeld is de mens intiem verbonden met de natuur en de grotere omringende werkelijkheid. Vanuit dat besef ligt het voor de hand om verantwoordelijk en duurzaam met de wereld om te gaan. Maar een spirituele praktijk kan ook vanuit een consumentistische houding worden beoefend. McMindfulness zal niet tot een duurzame houding leiden." En wat te denken van de koppeling tussen innerlijke vrede en wereldvrede? Van der Braak vindt dat we alle innerlijke vrede moeten inzetten die we kunnen bereiken, gezien alle aardse ellende. "Yoga en meditatie zijn misschien niet voor iedereen, maar velen hebben er erg veel baat bij in een wereld die steeds haastiger en onrustiger wordt."

Van der Velde: "Er lijkt wel een connectie te zijn tussen het voelen van je lichaam en het kunnen bewerken van gevoelens.

Jon Kabat-Zinn, die mindfulness op de wetenschappelijk agenda heeft gezet, deed onderzoek met criminele jongeren. Hij liet hen oefeningen doen om hun lichaam meer te voelen. Daardoor kwamen ze meer in contact met hun gevoelens en realiseerden ze zich wat ze hun slachtoffers hadden aangedaan."

Gelovigen

'Geluksprofessor' Ruut Veenhoven, emeritus hoogleraar aan de Erasmus Universiteit in Rotterdam, weet dat mensen alleen gelukkig worden van spirituele praktijken die innerlijke rust beogen als ze daadwerkelijk innerlijke rust brengen. "Dat is niet vanzelfsprekend. Bovendien zijn gelovigen in het algemeen niet gelukkiger dan ongelovigen. In landen waar de meeste mensen geloven zijn gelovigen iets gelukkiger, maar het geluksgemiddelde ligt in die landen lager dan in landen waar ongelovigen in de meerderheid zijn."

Uiteindelijk gaat het erom hoe je principes vertaalt naar je dagelijks leven, zegt Van der Velde. "Spiritualiteit kan heel egogecentreerd worden. In het neo-boeddhisme zijn mensen helaas toch vooral erg met zichzelf bezig." Huijstee: "Mensen die op een innerlijke tocht zijn, kunnen eerst wat minder open zijn en meer op zichzelf gericht. Dat hoort bij het proces van zichzelf heruitvinden. Daarna staan ze meestal juist veel opener voor hun medemens en voor de natuur. Er komen trouwens mensen uit vele wijsheidstradities op de conferentie, niet alleen boeddhisten."

Vliegreizen

Hoewel Huijstee geen duurzaamheidsclaims maakt voor zijn conferentie wil hij wel iets zeggen over twee mogelijke obstakels: koffie en vliegen. De Koffiesalon doet mee met de organisatie, terwijl koffieteelt heel veel water vergt (niet zo duurzaam). Ook geldt koffie in sommige spirituele stromingen als pepmiddel.

"Zoals overal zijn er ook mensen op yogascholen die koffie drinken en lekker vinden", zegt Huijstee. "En wanneer drink je (te) veel koffie? Bij één kopje per dag, een half kopje, tien kopjes? Dat moet iedereen zelf bepalen. Wij willen niet dogmatisch zijn."

Over de vliegreizen die zijn genodigden maken, zegt hij: "Er komen dertig leraren van wie zes uit het buitenland. Van die zes komen er een paar uit Europa." Droogjes: "Ik hoop dat ze hun kerosine waard zijn."

De experts vallen hem bij. Van der Velde: "Vliegen is niet duurzaam, maar er zijn slechtere redenen om te vliegen. En als het samenzijn van spirituele mensen inspirerend werkt en het hen helpt iets moois tot stand te brengen: waarom niet? We kunnen hier heel cynisch over doen, maar ik vind het een heel mooi initiatief." Van der Braak ook: "De conferentie nodigt uit tot contemplatie en bewustwording en tot het uitstijgen boven ons beperkte ikje."

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden