Medische problemen dreigen voor illegale vreemdelingen

Beeld ANP XTRA

Duizenden illegale vreemdelingen die medische zorg nodig hebben, dreigen in de problemen te komen. Sinds dit jaar moeten die onverzekerde vreemdelingen vijf euro betalen voor elk medicijn dat ze krijgen voorgeschreven.

"Dat lijkt een klein bedrag, maar de grote meerderheid van deze mensen heeft geen inkomen, mag niet werken en is volledig afhankelijk van de steun van anderen", waarschuwen hulporganisaties. "Vijf euro kan ze dan al afhouden van noodzakelijke medische zorg."

De wet schrijft voor dat onverzekerde vreemdelingen alle medische zorg die ze krijgen zelf moeten betalen. Maar als ze dat niet kunnen, kan de zorgaanbieder de kosten declareren bij het College voor Zorgverzekeringen. Dat CVZ constateerde vorig jaar dat onverzekerde vreemdelingen heel goed op de hoogte zijn van die maatregel en dat dat vooral blijkt aan de balie bij de apotheek.

'Zij weten dat de apotheek de niet betaalde rekening kan declareren bij het CVZ. Deze wetenschap leidde tot een scherpe daling van de bereidheid om te betalen', schreef minister Schippers van volksgezondheid vorige maand aan de Tweede Kamer.

Het CVZ wees er eerder al op dat de medicijnkosten voor onverzekerde vreemdelingen in 2012 met 7 procent waren gestegen, terwijl de totale kosten van medicijngebruik in heel Nederland juist met bijna 10 procent waren gezakt. Welke besparing de vijf-euro-regel op gaat leveren, weet de CVZ-woordvoerder niet. "Dat hebben we niet berekend. Maar vijf euro leek ons redelijk."

Organisaties die ongedocumenteerde vreemdelingen bijstaan en opvangen luiden nu de noodklok. "Er zijn veel illegale vreemdelingen in psychische nood", zegt John van Tilborg van hulporganisatie Inlia. "Dat is een zeer kwetsbare groep. Die mensen hebben antidepressiva nodig om op de been te blijven, of antipsychotica. En die hebben ze niet eenmalig nodig, maar week in week uit.

"Als die mensen elke week vijf euro moeten betalen voor een nieuw voorraadje medicijnen, kost ze dat meer dan 250 euro per jaar. Maar ze hebben geen inkomen, ze mogen niet werken, mogen geen gebruik maken van algemene voorzieningen en zijn daarom volledig afhankelijk van de steun van anderen. Dit is, kortom, een rampzalige maatregel."

Dat beaamt Margreet Jenezon van Stil, een Utrechtse organisatie voor vluchtelingen en migranten zonder verblijfsvergunning. "Deze maatregel zal zeer ernstige, en zelfs levensbedreigende situaties opleveren."

Stil verwacht dat vreemdelingen vanwege de vijf-euro-regel langer met medische problemen blijven rondlopen. "Daardoor wordt de zorg uiteindelijk duurder, omdat mensen vaker naar het ziekenhuis zullen moeten, omdat ze eerder onvoldoende zorg kregen."

Hoe groot de groep illegale, onverzekerde vreemdelingen is, is niet met zekerheid te zeggen. Het College voor Zorgverzekeringen houdt wel bij hoeveel recepten er jaarlijks voor die groep worden uitgeschreven. In 2012 ging het om 83.850 recepten voor een groep van 7430 vreemdelingen. Dat kostte het CVZ 3,7 miljoen euro.

"Ik weet al zo drie middelgrote steden waar meer dan honderd mensen rondlopen die afhankelijk zijn van antidepressiva en antipsychotica", zegt Van Tilborg van Inlia. Hij wijst erop dat de regeling voor onverzekerde vreemdelingen er juist voor was bedoeld om te waarborgen dat mensen niet zonder medische voorzieningen zouden komen te zitten. "En nu wordt er juist een drempel opgeworpen."

Bovendien komen ook de hulporganisaties die deze vreemdelingen opvangen in de problemen, zegt Rian Ederveen van het Landelijk Ongedocumenteerden Steunpunt (Los). "Want die zullen proberen om te helpen met die vijf euro. Als dat af en gebeurt, is er niet zoveel aan de hand. Maar vooral de grotere organisaties hebben met heel veel van dit soort mensen te maken. Die kunnen dat gewoon niet betalen."

Volgens minister Schippers lukt het ziekenhuizen vaak wel om de onverzekerde vreemdelingen met behulp van een betalingsregeling de zorgkosten (of een deel ervan) te laten betalen. "Ik deel dus niet de mening dat een bedrag van vijf euro de toegankelijkheid tot medisch noodzakelijke zorg belemmert."

Volgens Van Tilborg moet beter getoetst worden welke vreemdeling de zorgkosten kan betalen. "Als ze kunnen betalen: prima. Maar als ze dat niet kunnen, mag ze niets in de weg worden gelegd om de zorg te krijgen die nodig is."

 
Deze maatregel zal levensbedreigende situaties opleveren. En de zorg wordt duurder, mensen zullen vaker naar het ziekenhuis moeten
Margreet Jenezon van Stil
Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden