Medische ontwikkeling in Leiden

Het blijft een fascinerend verhaal, dat van de jonge dokter Willem Johann Kolff die in 1938 zo geraakt wordt door de ellendige dood van een jonge nierpatiënt dat hij besluit een kunstnier te ontwikkelen. Verschillende onderzoekers zijn de arts-assistent al voorgegaan, maar die zijn allemaal gestrand. In het Stadsziekenhuis De Engelenbergstichting in Kampen slaagt Kolff waar anderen mislukten. Op 11 september 1945 wordt bij de 67-jarige Sofia Maria Schafstadt met het door de internist ontwikkelde apparaat met succes het bloed geschoond.

Kolffs ontwerp is één van de pronkstukken op de eind vorige week in het Museum Boerhaave in Leiden geopende tentoonstelling ’Medische techniek in opmars’. De laatste 150 jaar is een enorme hoeveelheid technische kennis ontwikkeld en toegepast in medische apparatuur, waardoor in de behandeling van ziek(t)en een ongekende vooruitgang is geboekt.

Op de tentoonstelling staan drie categorieën medische techniek centraal. De vinding van Kolff is te zien onder de kop ’De bionische mens’, waarbij de nadruk ligt op de ontwikkeling van kunstmatige organen.

Onder de titel ’De transparante mens’ wordt de ontwikkeling getoond van technieken die worden gebruikt om mensen inwendig te bestuderen. Het ontstaan van het doorzichtig lichaam begon in 1895 met een toevallige ontdekking van de Duitse fysicus Wilhelm Röntgen. Met de ontwikkeling van de echografie zo’n zeventig jaar later werden ook zachte weefsels zichtbaar, wat ondermeer betekende dat ook een nog ongeboren kind veilig in beeld kon worden gebracht.

Het derde deel, ’De chemische mens’, toont de ontwikkeling van het laboratorium: van een simpel urinetestje tot de meest ingewikkelde tests, waarbij bijvoorbeeld het DNA kan worden bepaald.

Heel kort komt de vraag aan de orde of de ontwikkeling van de techniek wel altijd een zegen is of is geweest. Een antwoord geeft de tentoonstelling niet. Dat mag de bezoeker zelf formuleren.

Museum Boerhaave, Lange St. Agnietenstraat 10, Leiden. www.museumboerhaave.nl

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden