Medailles

De zolder van het oude huis in Orléans durfde ik maar deels te verkennen. Electra was er nooit aangebracht en het spaarzame licht kon zich alleen door dat ene smalle luikje in het dak een weg banen. De zolder was L-vormig maar in het volstrekt donkere uiteinde van die L ben ik nooit geweest. Ik was ook maar zes jaar. Bovendien had ik in het deel onder het luikje 'mijn' schat al gevonden. Een houten kistje gevuld met oude documenten en vooral veel militaire medailles, het geheel daterend uit de Eerste Wereldoorlog. De jaren hadden aan de kleuren van de lintjes flink gelikt maar ik weet nog de grote indruk die de vale gele en groene streepjes op me maakten. Het metalen gedeelte, vaak in de vorm van kruizen met soms een gehelmd hoofd in het midden, was intact gebleven. De vorige bewoner moest een oorlogsheld zijn geweest maar omdat we niet wisten of hij nog in leven was en ooit zou opduiken om zijn kistje op te halen, mocht ik van mijn moeder de medailles niet aan de vergetelheid van de zolder onttrekken.

Misschien dank ik mijn geschokte fascinatie voor WOI aan dat kistje met medailles, vaag beseffend toen welke verschrikkingen de rechtmatige eigenaar ervan had moeten doorstaan. Later las ik de mooiste maar meest afschrikwekkende literaire werken van Genevoix, Barbusse, Eric Maria Remarque of Barthas. En ook rondde ik mijn afkeer af van deze krankzinnige oorlog door de film 'Johnny Got His Gun' (1971) van Dalton Trumbo te gaan zien.

Afgelopen zondag zag ik op tv honderden Duitse en Franse jongeren door de graven van duizenden gevallenen rennen om een treffen van precies honderd jaar geleden na te bootsen. Verdun 1916-2016. Driehonderdduizend doden en alleen al op de eerste dag van de slachting, één miljoen Duitse granaten op de Franse linies. Ik zal niet verhullen dat ik geëmotioneerd naar die herdenking heb gekeken. Zeker toen president Hollande en bondskanselier Merkel gezamenlijk de vlam van de herinnering kwamen aansteken. Het deed sterk denken aan François Mitterrand en Helmut Kohl die in 1984 elkaars hand vasthielden. Noem dit sentimenteel of gedateerd, maak mijn historische besef belachelijk maar die beelden zijn de reden dat ik nooit mijn rug naar de EU zal keren. Deze Europese moloch vol constructiefouten, imperfecties, bron van irritaties en nu doelwit van onterechte toorn, is wel de originele matrijs van iets grandioos: de langste periode van relatieve vrede op dit continent.

Maar kan dit nog een argument zijn in de ogen van velen terwijl een sfeer van cynisme of onverschilligheid zich over ons uitstrekt, als de dodelijke gaswolken van toen over de loopgraven? Gisteren, op NRC Next na, lieten de ochtendbladen het afweten over de Verdun-herdenking. Maar in Trouw, naar aanleiding van zijn nieuwe spektakel, zei dramaturg Johan Reyniers: "Het is nog maar zeventig jaar geleden dat we elkaar als buren naar het leven stonden, tot bijna-vernietiging aan toe. Dat dit nu onmogelijk is, is een enorm succes van de EU. Maar deze bestaansreden zijn we onderweg vergeten."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden