Medailles achteraf kunnen niet alle verlies vergoeden

Tijdens de Olympische Spelen van 1948 in Londen werden door Nederlandse atleten zes medailles gewonnen op een historisch totaal van vijftien. Fanny Blankers-Koen zette de Nederlandse atletiek met de nog altijd unieke reeks van vier gouden medailles op de wereldkaart; vergeten is bijna dat Wim Slijkhuis brons won op de 1500 meter en vijf kilometer.

Hoe bijzonder die prestaties van Slijkhuis waren, is in de volgende 64 jaar duidelijk geworden. Slechts Gerard Nijboer met brons op de marathon (1980), Ria Stalman met haar gouden discusworp (1984) en Ellen van Langen met haar winnende ellenlange passen op de 800 meter (1992) schopten het tot het erepodium.

Die successen lijken veilig geconserveerd, al weet je het maar nooit. Een moment van spijt, een bekentenis, een hernieuwde controle van oude urinestalen die verkeerd valt, en weg is de prijs. Al hoeft in de Nederlandse gevallen voor dat laatste niet worden gevreesd, het IOC hanteert een verjaringstermijn van acht jaar.

Die geeft, in combinatie met straffen van de internationale federaties, al verwarring genoeg. Al zijn er genoeg mensen die vinden dat het herschrijven van de geschiedenis niet ver genoeg kan gaan. Waarom is nooit ingegrepen, nadat met de val van de Berlijnse muur de bewijzen voor systematisch dopegebruik in de DDR voor het oprapen lagen? De Nederlandse erelijsten in het zwemmen zouden er van opvrolijken.

Met de geïntensiveerde dopingjacht wordt de sport overspoeld met berichten over sporters die hun medailles moeten inleveren. En over geëmotioneerde atleten, die achteraf hun rechtmatige prijs krijgen toegeworpen, zonder dat ze van de glorie en daaruit voortvloeiende revenuen kunnen genieten. Gedevalueerde medailles zijn het.

De stroom wijzigingen in erelijsten is zo groot, dat het voor statistici nauwelijks nog is bij te houden. Bij het intikken van de woorden stripped medals krijgen we 5.890.000 resultaten, waarbij gelukkig het eerste enig inzicht biedt: op Wikipedia een (mogelijk incompleet) overzicht van teruggevorderde olympische medailles.

De tussenstand is 63, waarvan verreweg de meeste voortvloeien uit dopingzaken. Tienmaal gingen medailles heen en weer tussen dezelfde eigenaars, omdat een sanctie werd herzien.

Na de Spelen van 2000 en 2004 werden respectievelijk 14 en 15 medailles teruggevorderd. In het eerste geval kwam dat mede door recordhoudster Marion Jones, de Amerikaanse sprintster die vijf olympische moest terugsturen. De meest getroffen sporten zijn gewichtheffen met 14 en atletiek (20). In de sneeuw spelen vooral skilopers (9) het spel niet zuiver en slim.

De enige Nederlander die na een olympische huldiging zijn medaille moest inleveren, was wielrenner Aad van den Hoek. Hij werd in 1972 derde op het onderdeel tijdrijden, maar wegens doping uit de uitslag geschrapt. Er zijn geen Nederlanders die achteraf alsnog een olympische medaille kregen.

Wel op andere toernooien. Daarvoor moeten we terug naar het begin, naar de Nederlandse atletiek die slechts af en toe een graantje meepikt uit de prijzenruif. Op de grote medailleruilbeurs wordt duidelijk hoe vaak net naast de pot wordt gepist. Inmiddels zijn via de post drie medailles in Nederlandse brievenbussen beland, en worden er nog drie verwacht.

Verspringer Frans Maas was de eerste, hij schoof ver na de EK van 1990 op van plaats vier naar drie. In 2004 volgende het Nederlandse mannen estafetteteam, omdat tijdens de WK van een jaar eerder een Brit verboden brandstof had gebruikt. Onlangs kreeg Hilda Kibet een bronzen EK-medaille die ze nog uit 2010 tegoed had.

Het is even de beroepszaken afwachten, en ook werper Rutger Smith heeft er drie bronzen plakken bij. Hij kan dan bogen op een unicum: op één WK podiumplaatsen met kogel en discus. Medailles winnen op grote atletiektoernooien blijkt tegenwoordig dus vooral een kwestie van geduld. Uit bittere teleurstelling kan niet alleen brons voortvloeien, in de alchemie van de doping veranderd brons zelfs in zilver of goud.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden