'McDonald's bakt verantwoord hamburgers'

DEN HAAG - Toen McDonald's in 1971 overstak naar Europa en in Zaandam zijn eerste Europese vestiging opende, werd de hamburgergigant met argusogen bekeken. In de linkse jaren zeventig werd dit Amerikaanse concern gezien als het vlaggenschip van het verdorven grootkapitaal.

Na dertig jaar Nederland en 207 filialen later is het wantrouwen omgeslagen in respect. McDonald's is opgenomen in het Nederlands poldermodel, constateerde staatssecretaris Hoogervorst gisteren nadat hij het maatschappelijk verslag 1971-2001 van het hamburgerconcern in ontvangst had genomen.

Ook de vakbeweging schaart zich inmiddels onder degenen die het concern prijzen om zijn activiteiten. McDonald's, dat in het begin van zijn verblijf in Nederland nog wel eens een loopje nam met de arbeidsvoorwaarden, wordt nu door de vakbeweging ten voorbeeld gesteld aan ondernemend Nederland als het gaat om personeelsbeleid. Van al die loftuitingen wordt uitgebreid kond gedaan in het maatschappelijk verslag.

Harry Hummels, hoogleraar maatschappelijk verantwoord ondernemen aan de universiteit Nijenrode, blijft niet achter en noemt de prestaties van McDonald's en de neerslag daarvan in het maatschappelijk verslag 'uniek'. ,,In Nederland wordt tegenwoordig veel gepraat over maatschappelijk verantwoord ondernemen, maar er zijn slechts weinig bedrijven die er echt werk maken, laat staan dat ze erover rapporteren aan de samenleving.''

Hummels noemt de schaarse voorbeelden van Shell en Unilever. Ook het veevoer- en voedingsconcern Nutreco publiceerde onlangs zijn eerste milieujaarverslag, maar volgens de hoogleraar zijn die verslagen met name in de internationale context gezet. McDonald's is de eerste die het helemaal toespitst op de Nederlandse omgeving.

Dat de internationale context ontbreekt heeft ook nadelen, zegt Hummels. Er staat in het maatschappelijk verslag van de Nederlandse tak bijvoorbeeld niets over de kinderarbeid waarmee de speelgoedjes, die klanten cadeau krijgen bij de Happy Meals worden gefabriceerd. Ook niets over via genetische verandering verkregen voedingsproducten.

De Nederlandse directie vindt dat een zaak van het hoofdkantoor in de Verenigde Staten. ,,Dat kan niet'', zegt Hummels stellig. ,,Alsof Nederlandse klanten zich daar niet druk over maken. Als je streeft naar transparantie moet je daar je klanten over informeren. Ook de klanten in Nederland.''

Het maatschappelijk verslag van McDonald's Nederland meldt trots de zorg voor het milieu. Hoe de onderneming meedoet met het convenant verpakkingen, hoe het afval scheidt en dat driemaal per week in eigen vrachtwagens afvoert. Is dat niet een sluier voor de echt grote zaken zoals het kappen van regenwouden in de derde wereld om weiden te creëren voor koeien die de hamburgers leveren voor de westerse consument. Hummels gelooft niet dat het een bewuste afleidingsmanoeuvre is. ,,Nee, dat zou niet kunnen. De samenleving wordt steeds kritischer en bedrijven moeten daar rekening mee houden. Wat nu de Nederlandse tak van het concern doet, is een mooi begin. Dat wordt later gevolgd door een wereldwijd maatschappelijk jaarverslag van de gehele onderneming. Daarin komen die houtkap en dierenwelzijn terug.''

Die ontwikkeling gaat vrijwillig? ,,Grotendeels, het eigenbelang is ook hier een goede raadgever. Bedenk dat in de VS al twaalf procent van de beleggers duurzaam opereert. Uit financieel oogpunt moet je gewoon wel luisteren naar de samenleving. Maar waar we voor op moeten passen is dat we het leed van de wereld geheel in de schoenen schuiven van de ondernemingen. Zij zijn zich zeer bewust van de schade die zij zelf aanrichten.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden