Mbeki's fout hoort investeerders niet te stuiten

In de toespraak waarmee Carl Niehaus vier maanden geleden afscheid nam van Nederland, klaagde hij over het gebrek aan Nederlandse investeringen in Zuid-Afrika. De ex-ambassadeur besloot niet bij de pakken neer te zitten. Woensdagavond lanceerde hij in Kaapstad zijn Amsterdam Capetown Group, een bedrijf dat management-adviezen gaat geven aan investeerders. Daarnaast is hij directeur van Nicro, het nationale instituut voor reclassering van criminelen in Zuid-Afrika.

Esther Bootsma

Van domineeszoon tot ANC-verzetsstrijder, via ambassadeur tot reclasseringsbaas en management-consultant. Het lijkt een merkwaardige loopbaan.

Niehaus: ,,Het hoort allemaal bij het bereiken van mijn ideaal: een beter Zuid-Afrika. Dat is waar ik mijn hele leven al mee bezig ben. Het opvoeren van de economische productiviteit en het scheppen van banen is op het ogenblik het allerbelangrijkste. Zonder dat gaat er niets lukken in Zuid-Afrika. Door de contacten die ik heb opgebouwd als ambassadeur kan ik daar nu aan bijdragen. Ik heb een goede positie om Nederlandse en Zuid-Afrikaanse partners met elkaar in verbinding te stellen.''

Nederland staat op de elfde plaats van landen die in Zuid-Afrika investeren. Dat is niet best, zei minister Jorritsma van economische zaken deze week op de cocktailparty van uw bedrijf. Zij bezocht in de afgelopen dagen Zuid-Afrika met een bedrijvendelegatie van zestig man. Waarom willen de Nederlandse investeringen maar niet toenemen?

Niehaus: ,,Nederlandse ondernemers zijn voorzichtig. Zij willen eerst de kat uit de boom kijken. Maar dat doen ze nu wel wat erg lang. Als ik hier om me heen kijk naar al die directeuren die met minister Jorritsma zijn meegekomen, zie ik toch een heleboel miljoenen guldens staan. Dat zie ik graag.''

Investeerders weten over Zuid-Afrika een lange lijst minpunten te noemen: criminaliteit, gebrek aan geschoolde mensen, aids, strenge arbeidswetten, het trage verloop van de aangekondigde privatisering van staatsbedrijven. Vind u ook dat uw regering op sommige punten te langzaam gaat?

Niehaus: ,,Nee, in algemene lijnen ben ik heel tevreden met het beleid van de regering. Je hebt te maken met een gespannen situatie in Zuid-Afrika, met een gigantische werkloosheid en een grote kloof tussen arm en rijk. Op kritiek van investeerders zeg ik altijd dat de privatisering niet sneller kan. Er zullen vele banen verloren gaan, en dat is niet eenvoudig voor de regering. Ze is vastbesloten om te privatiseren, maar als je te grote haast maakt, dan kan dat veel conflicten opleveren. Met het gevaar voor stilstand.''

President Thabo Mbeki lijkt echter veel internationaal vertrouwen te hebben verspeeld, met zijn controversiële opmerkingen over aids. In zijn regering durft niemand te zeggen dat aids veroorzaakt wordt door het hiv-virus.

Niehaus: ,,Natuurlijk veroorzaakt hiv aids. Politici zijn geen wetenschappers, zegt Mandela, en terecht. Ze moeten zich dan ook niet met wetenschap bemoeien. Onze regering wordt ontzettend in beslag genomen door de armoede, en dat is terecht, maar Mbeki's opmerkingen over de relatie tussen armoede en aids moeten niet de boodschap verstoren. De regering moet duidelijker zijn: gebruik een condoom. Ik vind het echter veel te ver gaan om vanwege Mbeki's uitspraken over aids zijn hele beleid in twijfel te trekken. Het economisch beleid van de president is heel, heel goed. Ik zou het bijzonder kwalijk vinden als investeerders zich laten afschrikken door deze aids-discussie.''

Bent u blij om terug te zijn in Zuid-Afrika?

,,Het is fantastisch om terug te zijn. Ik heb in Nederland een hele goede tijd gehad, wat het werk betreft de beste van mijn leven. Maar aan het eind van de dag blijft je vaderland de beste plek. Op een gegeven moment wil je je kinderen terugbrengen naar hun vaderland. Ik heb ook altijd gezegd dat ik een contract voor vier jaar in Nederland wilde, en daarna geen diplomaat meer wilde zijn. Maar Nederland blijft mijn tweede vaderland. Sinds mijn afscheid, eind mei, ben ik al drie keer terug geweest, voor werk. De komende twee maanden ga ik ook drie keer. Dus zeg maar dat ik elke maand nog in Nederland kom.''

Wat is volgens u het grootste verschil tussen Nederland en Zuid-Afrika?

,,Nederland, hoe prettig ook, is eigenlijk al af. In Zuid-Afrika moet nog zoveel gedaan worden. Je voelt hier de energie. Je leeft op het scherpe snijpunt van de ontwikkeling. Ieder moment is er strijd, en gebeurt er van alles. Het is een spannende tijd, met veel uitdagingen en conflicten, waardoor ook veel energie vrijkomt.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden