Mazurek D¿browskiego 'Nog is Polen niet verloren'

Polen

Een volkslied is niet zomaar een liedje. Met een volkslied zegt een land tegen de rest van de wereld: 'Dit zijn wij!'. Een volkslied bestaat uit heilige noten, die de diepste essentie, de allereigenste eigenheid van een natie uitdrukken.

Of, nou ja, dat zou je denken. Stiekem lijken de meeste volksliederen verschrikkelijk veel op elkaar.

Soms zijn het zelfs regelrechte kopieën. Hoe treurig is het met het land gesteld, dat er niet eens in slaagt om een eigen melodietje te bedenken? Vroeger werden de voetbalwedstrijden Polen - Joegoslavië voorafgegaan door een merkwaardige scène: bij de volksliederen klonk twee keer dezelfde melodie.

De bedenkers daarvan waren overigens de Polen, niet de Joegoslaven. Het Poolse volkslied is wel een echt volkslied: componist onbekend, gebaseerd op een overgeleverde populaire melodie. De muzikale vorm is een mazurka, die typisch Poolse dans in driekwartsmaat.

Toch werd Mazurek D¿browskiego populair tot ver buiten de landsgrenzen. Niet alleen het voormalige Joegoslavië besloot de melodie te 'lenen', tijdens de Tweede Wereldoorlog gebruikte ook de Slowaakse Republiek haar. Oekraïne nam bovendien de openingsregel van de tekst over.

Die openingsregel is misschien wel het mooiste, want meest tragische, aan het Poolse volkslied. 'Nog is Polen niet verloren', zingt men uit volle borst. Daarna volgen een hoop krijgshaftige beschrijvingen van veldtochten, wapengekletter, legendarische generaals. Maar die slagen er toch niet in de bijsmaak van die eerste regel weg te spoelen, de berusting in de uiteindelijke nederlaag die je erin proeft.

En overzie de geschiedenis van Polen eens: het is inderdaad een tragische geschiedenis, van steeds maar weer onder de voet gelopen worden. Niet alleen op het slagveld trouwens, ook op het voetbalveld spelen ze meestal weinig klaar.

Een schrale troost: als Polen dan uiteindelijk definitief verloren is, zal tenminste dat volkslied nog wel ergens onderdak vinden.

SPORT 18|19, VERDIEPING 10|11 en 16|17

Meer over het EK

Vanaf vandaag schallen ze weer over de velden: de volksliederen van de deelnemers aan het EK voetbal. De kunstredactie van Trouw 'recenseert' ze de komende weken allemaal. Deel 1: gastland Polen.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden