May wil uitstel, maar Tusk zet het Verenigd Koninkrijk voor het blok

Donald Tusk, president van de Europese Raad aan de vooravond van de EU-top in Brussel Beeld Reuters

Premier May vraagt om uitstel, maar dat zal ze op de Europese top die donderdag begint niet krijgen.

Met acht lange, bange dagen te gaan voor de nog immer dreigende brexit-chaos zal ook de Europese voorjaarstop geen verlossing brengen. De kans dat de regeringsleiders donderdag in Brussel een knoop doorhakken over een kort uitstel van het Britse vertrek uit de EU is nagenoeg nul. Oorzaak: zowel de (late) timing als de inhoud van de brief waarmee premier May de EU verzocht om de brexitdatum met drie maanden te mogen uitstellen, van 29 maart naar 30 juni.

Die brief belandde vandaag aan het begin van de middag op het bureau van voorzitter Donald Tusk van de Europese Raad. Die legde enkele uren later een verklaring af. “Een korte verlenging zal mogelijk zijn”, aldus Tusk. “Maar wel onder de voorwaarde van een positieve stemming over de terugtrekkingsovereenkomst in het Lagerhuis. De vraag over de duur van de verlenging blijft open.”

May wilde het brexit-akkoord afgelopen dinsdag voor een derde keer in stemming laten brengen (na twee afgetekende nederlagen in januari en maart), maar Lagerhuis-voorzitter John Bercow stak daar een stokje voor. Volgens hem kan de regering niet steeds hetzelfde akkoord voorleggen; daaraan moet iets wezenlijks veranderen voordat het parlement er een vers oordeel over kan vellen.

In haar brief verzoekt May haar collega-regeringsleiders om de extra documenten die zij vorige week in Straatsburg bezegelde met EU-commissievoorzitter Juncker, te bekrachtigen. Zo zou ze kunnen voldoen aan de Bercow’s voorwaarden en kan het Lagerhuis volgende week opnieuw stemmen. Wordt het een ‘ja’, dan kunnen de EU-regeringsleiders heel snel, via een schriftelijke procedure, unaniem instemmen met het uitstel.

Theresa May verlaat haar ambtswoning op Downing Street in Londen. Beeld AFP

Chaos

Het epistel van May viel in eerste instantie slecht in Brussel. Alles eromheen ademde weer de chaos die de Britse politiek al maandenlang kenmerkt. ‘s Ochtends had de Britse EU-ambassadeur nog tegen collega’s gezegd dat er die dag geen verzoek om uitstel zou komen. Twee uur later was dat er opeens.

Slechts een etmaal later zouden de regeringsleiders afreizen naar Brussel, en die timing gaf hun weinig tijd. Het gevoel overheerste daardoor dat premier May weer eens te laat was met haar brief. Ook was er kritiek op de stelligheid waarmee Londen weer eens ‘nee’ zegt tegen iets, namelijk het houden van Europese verkiezingen in het Verenigd Koninkrijk, in mei. Dat is nou juist een van de vele onzekerheden die deel uitmaken van het hele pakket bestaande brexit-twijfels die samenhangen met de lengte van het uitstel.

De combinatie van brexit-uitstel en Europese verkiezingen in 27 in plaats van 28 landen kan namelijk in theorie een giftige juridische cocktail opleveren, mogelijk ook als 30 juni de einddatum wordt. Als later dit jaar EU-besluiten worden genomen met het Verenigd Koninkrijk nog aan tafel, zou een willekeurige Britse burger naar de rechter kunnen stappen om die besluiten aan te vechten. Die zijn immers genomen zonder dat die burger zich vertegenwoordigd weet in Straatsburg.

De EU-landen zijn vastbesloten om de situatie te voorkomen dat de EU-instituties verlamd raken. Omdat ook een langer brexit-uitstel nog steeds een optie is, kan May in dit wankele stadium onmogelijk deelname aan de verkiezingen in mei uitsluiten. Volgens experts is half april het laatste moment om te beslissen of er alsnog gestemd moet worden in het Verenigd Koninkrijk.

Tegelijk is duidelijk dat niemand in de EU (op de fanatiekste brexiteers na) zit te wachten op no-deal-brexit die via slaapwandelen op 29 maart wordt bereikt, bijvoorbeeld omdat het niet tot die cruciale stemming komt in het Lagerhuis. Daarmee lijkt het onvermijdelijk dat de brexit volgende week op het nippertje wordt uitgesteld, zelfs als Londen daarvoor eigenlijk geen goede reden aanvoert, wat nu nog een harde eis is van onder anderen premier Rutte. 

Lees ook:

Zakenman Bill Good: De EU is te politiek geworden

Zakenman Bill Good (66) heeft een aantal grote passies in zijn werkende leven: de Britse industrie,China en brexit. 

Het brexit-gevoel van de Ieren: ‘Het voelt alsof je buurman opeens zijn verstand heeft verloren’

De brexit is extra merkwaardig voor de Ieren, zegt de Ierse schrijver en journalist Fintan O’Toole. Het grootste probleem met het EU-akkoord ligt in hun land,maar ze moeten maar afwachten wat erover wordt besloten. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden