May's plan B lijkt wel heel erg op plan A

Theresa May Beeld AFP
Theresa MayBeeld AFP

De Britse premier moet vandaag met een plan komen. Ze ploetert waarschijnlijk door op de oude weg.

Tim de Wit

Tijd om op adem te komen heeft de Britse premier niet gehad de afgelopen dagen. Nadat het parlement haar vorige week een mokerslag uitdeelde door haar plan met een historisch grote meerderheid weg te stemmen, moet ze vandaag al in het Lagerhuis haar alternatief uit de doeken doen.

Daarvoor heeft ze de afgelopen dagen gesproken met parlementsleden uit alle windrichtingen. Van de Schotse nationalisten, de Liberaal Democraten tot de Groenen. Ook is er contact geweest met verschillende Labour-parlementariërs. Maar Jeremy Corbyn, de leider van Labour, is niet op haar uitnodiging ingegaan. Corbyn wilde alleen met May in gesprek als ze publiekelijk het gevreesde no-deal-scenario zou afzweren, een eis waar de premier niet aan wilde voldoen.

Scheuring

Ze zou ervoor kunnen kiezen om de richting in te slaan van een veel zachtere brexit, iets waar een flink aantal Labour-parlementariërs wel oren naar heeft. Maar ze heeft ondanks de gesprekken met de partijen die aan de overkant zitten in het Lagerhuis nog geen enkele indicatie gegeven daartoe bereid te zijn.

Volgens de Sunday Times zijn er binnen de regering verhitte discussies geweest over het opschuiven naar een zachtere brexit, waarbij de Britten een nauwe relatie met de EU overhouden na brexit. Haar kabinetschef Gavin Barwell, een van de weinige echte vertrouwelingen van May, ziet dat namelijk als de manier om een meerderheid in het Lagerhuis te creëren, aldus de krant. Maar partijvoorzitter Brandon Lewis en Julian Smith, de man die als chief whip verantwoordelijk is voor de fractiediscipline bij de Conservatieven, vrezen juist voor een scheuring in de partij: de fanatieke brexit-vleugel zou het opschuiven naar een zachte brexit als verraad beschouwen.

Mede daardoor lijkt het erop dat May's plan B toch vooral zal bestaan uit het vasthouden aan plan A: het verdedigen van de deal zoals ie er nu ligt, inclusief enkele wijzigingen. Ze gaat de komende week alsnog proberen om tegemoet te komen aan de zorgen van de brexiteers in haar eigen partij en van haar Noord-Ierse gedoogpartner DUP. Beide willen aanpassingen aan de zogenoemde 'backstop', het onderdeel van dit brexit-akkoord waarmee de grens tussen Noord-Ierland en Ierland onder alle omstandigheden open kan worden gehouden.

Prullenbak

Dat zou betekenen dat de premier opnieuw naar Brussel moet afreizen voor een nieuwe ronde gesprekken met de EU. De Sunday Times schreef op basis van bronnen binnen de regering dat de Britten willen voorstellen het backstop-onderdeel uit het akkoord te halen en het onder te brengen in een apart bilateraal verdrag met Ierland. Hoewel Downing Street zei zich 'hier niet in te herkennen', verwees Ierland het direct naar de prullenbak: onderhandelingen over de nieuwe buitengrens van de EU verlopen via Brussel en niet via Dublin. Dus of deze stap van May iets zou opleveren, is zeer de vraag.

Tegelijk zullen de komende dagen verschillende pro-EU parlementsleden van zowel de Conservatieven als Labour proberen om het parlement meer macht te geven en de regering te omzeilen. Ze bereiden moties voor die parlementariërs meer bevoegdheden moeten geven om het no-dealscenario tegen te houden en aan te dringen op uitstel van de brexit-datum. Veel van deze parlementsleden willen ook dat er een nieuw referendum komt.

De brexit-vleugel bij de Conservatieven ziet deze samenwerking als een complot om brexit terug te draaien. En gek genoeg zou dat weleens in May's voordeel kunnen werken. Want een van de aanvoerders van de Conservatieve groep pro-brexit-parlementariërs, Jacob Rees-Mogg, liet al doorschemeren nog liever voor May's deal te stemmen dan voor de kans dat brexit uiteindelijk niet doorgaat.

Tot nu toe toonde deze brexit-vleugel zich allesbehalve compromisbereid. Maar het zou kunnen dat ze toch achter May gaan staan als ze zien hoe de brexit uit hun handen kan glippen.

Meer lezen over de brexit? Op trouw.nl/brexit hebben we ons beste artikelen verzameld.

Lees ook:

Welke optie May ook kiest, de risico’s zijn groot

‘Plan B.’ Het was de meest gebruikte term door politici en journalisten in Westminster gisteren. Maar wat is dat plan? Het lijkt erop dat zelfs May het op dit moment niet weet.

Joelen, klappen, sissen: de tradities in het Britse parlement zijn niet toegerust op de moderne tijd

Begint Theresa May aan een zin, wordt ze gewoon uitgelachen. Menig Nederlander keek de afgelopen weken stomverbaasd naar het gedrag van het Britse parlement. Het gesis, gejoel en gelach was niet van de lucht. Het zijn tradities, maar ze werken dezer dagen niet in het landsbelang.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden