May's akkoord sneuvelt wéér in het parlement, hoe nu verder?

Demonstranten protesteren tegen de brexit buiten het parlementsgebouw in Londen. Beeld EPA

 Met nog zestien dagen te gaan, is nog altijd onduidelijk of en hoe de Britten de EU zullen verlaten. 

“Dit doet mij diep verdriet”, zei Theresa May. Ze had waarschijnlijk gehoopt dat haar partijgenoten hun neus dicht zouden knijpen. Dat ze bij het stemmen hun adem zouden inhouden en denken: vooruit dan maar. Dat hun verstand ze zou zeggen dat dit akkoord over hoe hun land over twee weken de Europese Unie verlaat, misschien niet het meest ideale is, maar dat het beter was dan niets.

Maar het Britse parlement stemde May’s akkoord vanavond – met 391 stemmen tegen en 242 voor – bijna net zo verpletterend weg als het in januari deed met de eerste versie, waar nog een minder uitgebreide toelichting bij zat. Alle onderhandelingsuren in en buiten Brussel leverden maar enkele tientallen bijgedraaide Lagerhuisleden op. In januari verloor May de stemming met 432 stemmen tegen en 202 voor.

De premier zelf, die vanwege een stevige verkoudheid met krassende stem het Lagerhuis te woord stond, had de hele middag haar best gedaan om de alternatieven zo onaantrekkelijk mogelijk voor te stellen. Terwijl haar echtgenoot Philip op de publieke tribune toekeek, betoogde ze dat een tegenstem het land in chaos zou storten. Ze zei dat het risico dat het Verenigd Koninkrijk de EU verlaat zonder deal, of de kans dat het de EU juist helemaal niet verlaat, nu is toegenomen. “Als een van die dingen gebeurt, dan geeft het geen pas om de EU daarvan de schuld te geven. Daarvoor ligt de verantwoordelijkheid in dit huis”, zei ze.

Ze had waarschijnlijk meer kans op succes gehad als regeringsjurist Geoffrey Cox enthousiaster had gereageerd op de toezeggingen waarmee de premier maandagnacht uit Straatsburg terugkeerde. Ze had daar een nieuwe bijlage uitonderhandeld, die voorziet in een arbitragecommissie die in actie kan komen als de EU eventueel te kwader trouw zou handelen en het Verenigd Koninkrijk opzettelijk zou vastklemmen in EU-­regels via de omstreden backstop-­regeling, die moet voorkomen dat er grensposten verschijnen in Noord-Ierland.

Maar Cox vertelde het parlement dat ook die commissie het risico dat het Verenigd Koninkrijk via die backstop aan de EU vastgebakken zou zitten niet helemaal wegnam. Ook de belofte van een taskforce, die zou ­onderzoeken of er technologische oplossingen waren, deed dat in zijn ogen niet.

Cox’ analyse was voor veel wantrouwige parlementariërs cruciaal. Meteen daarna zei de Noord-Ierse gedoogpartij DUP dat zij het akkoord niet zou steunen. Ook de Conservatieven uit het harde brexitkamp ­zagen nog te veel bezwaren, om over de mening van oppositiepartij ­Labour maar te zwijgen.

Toekomst

Nu het akkoord is weggestemd, is de toekomst ongewis. Althans, op de langere termijn. De kans dat de Britten dit jaar alsnog zullen meedoen aan de Europese verkiezingen is net zo reëel als dat er grensposten zullen verrijzen in Calais en Dover.

Voor de komende dagen ligt er al een serie stemmingen vast. Vandaag is de eerste, waarin ieder lid van het Lagerhuis op eigen gezag antwoord kan geven op de vraag of het op 29 maart de EU wil verlaten zonder akkoord. Is het antwoord op die vraag nee, wat de verwachting is, dan volgt donderdag een stemming waarin het Lagerhuis beslist of er uitstel wordt aangevraagd bij de EU.

May waarschuwde dat ‘de problemen nog niet voorbij zijn’, mocht dat uitstel gewenst zijn. “De EU zal willen weten wat we daarmee willen doen. Willen we ­artikel 50 intrekken, een tweede ­referendum houden of willen we een ander akkoord? Dat besluit moeten we nemen.” Tot nog toe was in het parlement geen meerderheid voor een van deze opties.

Een mogelijkheid zou zijn dat er nieuwe verkiezingen worden gehouden om die impasse te doorbreken, een mogelijkheid waarover het ­conservatieve Lagerhuislid Charles Walker openlijk speculeerde. Van ­regeringszijde werd dat nog ontkend, maar dat was voor May zich met een deel van haar kabinet in ­crisisberaad terugtrok.

Meer brexit? Kijk op trouw.nl/brexit

Podcast: hoe moet het verder met de Britten en hun brexit?

In deze dubbele aflevering van de Achter de Schermen Podcast pogen we wat licht in de duisternis van de brexit te schijnen. Dat doen we met buitenlandredacteur Romana Abels, EU-correspondent Christoph Schmidt en onze man in Londen, Tim de Wit.

Doorbraak in Straatsburg? De gezichten van Juncker en May spreken andere taal

Straatsburg, symbool van verzoening tussen Europese ruziemakers - was er een mooiere plek denkbaar voor een definitief akkoord dat de goede afloop van de brexit zou garanderen? 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden