Europese Unie

May raakt controle over Brexit kwijt

Beeld afp

In hoger beroep wil premier Theresa May het stuur weer in handen krijgen bij de Brexit. Haar kansen zijn gering.

Aanvankelijk leek het een zaak te worden die de klagers nooit konden winnen. Het voelde als David tegen Goliath: een zakenvrouw, Gina Miller, spande met een kapper en enkele Britten die elders in de EU wonen een rechtszaak aan om de regering te dwingen het parlement inspraak te geven in het Brexit-proces.

Premier May wilde daar niets van weten. Hoe meer het parlement te zeggen zou krijgen, hoe meer zij en haar regering de controle over de te voeren strategie uit handen moesten geven. En de juridisch adviseurs van Downing Street zeiden dat May daarin zeer sterk stond: via het eeuwenoude 'koninklijk privilege', een Britse traditie die nog uit de tijd stamt dat de vorst de touwtjes in handen had in plaats van een minister-president, zou de regering zonder bemoeienis van het parlement het Brexit-proces in gang kunnen zetten en daarmee Artikel 50 in werking kunnen stellen.

Maar niets bleek minder waar. Het Hooggerechtshof maakte gehakt van de argumentatie van de regering en oordeelde dat de soevereiniteit van het parlement in dit geval zwaarder weegt. De premier heeft wel degelijk toestemming van het Lager- en Hogerhuis nodig om te kunnen beginnen met de onderhandelen over een vertrek uit de Europese Unie.

Supreme Court

De uitspraak maakte veel los in Groot-Brittannië. Brexiteers als Nigel Farage, de voormalig Ukip-leider, zeiden dat de rechters hiermee tegen de wil van het volk ingingen. Het parlement bestaat namelijk in merendeel uit politici die tegen Brexit stemden. Door die meer macht te geven, zou de uittocht uit de Europese Unie weleens flinke vertraging op kunnen lopen en zou ook de scheiding met de EU een stuk zachter kunnen worden dan Farage en de zijnen voor ogen hadden. De Brexit-gezinde Daily Mail publiceerde na de uitspraak zelfs foto's van de drie verantwoordelijke rechters onder de kop: 'Vijanden van het volk.'

Het is daarom nu aan de elf rechters van het Supreme Court een definitief oordeel te vellen. In vier dagen van hoorzittingen krijgen de klagers en de regering de tijd om hun pleidooi te houden. Professor Michael Zander, emeritus hoogleraar rechten van de London School of Economics, geeft de regering geen schijn van kans. "Het zou zo maar 11-0 kunnen worden", zei hij tegen het vakblad Counsel, doelend op de mogelijkheid dat alle elf rechters zich unaniem tegen May uitspreken. Hij vond het oordeel van het gerechtshof in november gedegen en sterk en ziet niet in dat de regering nu ineens met betere argumenten over de brug zal komen.

De uitspraak van het Supreme Court wordt begin januari verwacht.

De cover van de Daily Mail na de uitspraak van vorige maand.Beeld Daily Mail

Wet

Mocht May ook het hoger beroep verliezen, dan zal ze proberen zo snel mogelijk een wet door beide parlementen te krijgen waarin ze om toestemming vraagt om Artikel 50 te lanceren, zodat ze met de Brexit-onderhandelingen kan beginnen.

Verschillende Britse media schrijven dat zo'n wet slechts drie regels zal bevatten, om zo min mogelijk ruimte voor discussie te laten.

De regering hoopt op die manier alsnog in relatief korte termijn parlementaire goedkeuring te krijgen en uiterlijk eind maart officieel de uittredingsprocedure te starten. Maar gezien de krappe meerderheid van de Conservatieven in het Lagerhuis en de minderheid in het Hogerhuis, is het allerminst zeker dat zo'n wet er zonder horten of stoten doorheen komt.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden