May krijgt kabinet mee met brexit

De Britse premier Theresa May buiten 10 Downing Street, waar de deur lang gesloten bleef.Beeld EPA

Het kostte vijf uur vergaderen, toen stemde het Britse kabinet in met het brexit-akkoord. Elders blijft kritiek klinken.

Theresa May en het Verenigd Koninkrijk zijn een stap dichterbij een ordelijke uittreding uit de Europese Unie op 29 maart volgend jaar. Woensdag kon May, na een vijf uur durende vergadering met haar ministers, vertellen dat het Britse kabinet haar akkoord met de EU steunt.

Dat akkoord gaat tot in het grootste detail in op de vraag hoe de EU en het Verenigd Koninkrijk zich in de toekomst tot elkaar zullen verhouden. Voor de nabije toekomst voorziet het in een overgangsperiode tot 2020, waarin het Verenigd Koninkrijk nog deel uitmaakt van de douane-unie.

Het was woensdag lang onduidelijk of May deze eerste horde zou kunnen nemen. Tegelijk met de rest van de wereld zat zelfs Larry, de kat die woont op Downing Street nummer 10, lang naar een dichte voordeur te staren. Achter die deur sprak Theresa May, zoals ze later zou verklaren, ‘lang en gepassioneerd’ met de leden van haar kabinet, waarvan bijna de helft liever een ander voorstel had gezien.

Terwijl ze binnen delibereerden, zongen buiten geruchten rond over ministers die zouden opstappen, over een op handen zijnde motie van wantrouwen tegen May, over een opstand van brexiteers die het onderhandelingsresultaat te Europees vonden.

Maar uiteindelijk ging het kabinet overstag en kon May verklaren dat er weliswaar ‘moeilijke dagen in het verschiet liggen’, maar dat zij van plan is om het resultaat met hand en tand te verdedigen en uit te leggen dat dit akkoord het best haalbare is. Eén moeilijk punt noemde ze met name: de kwestie van de grens in Noord-Ierland, die er eerder ook voor zorgde dat de onderhandelingen met de EU op scherp werden gezet.

Theresa MayBeeld REUTERS

Voorproefje

Het is overduidelijk dat May tot de dag waarop het parlement over het akkoord stemt, naar verwachting 7 december, haar uiterste best zal moeten doen. De kritiek klinkt luid, ook in haar eigen partij. Woensdag kreeg ze daarvan al een voorproefje tijdens het vragenuurtje. “May heeft niet geleverd waar de mensen voor hebben gestemd”, zei het conservatieve parlementslid Peter Bone. “Ze dreigt de steun te verliezen van een heleboel conservatieve parlementsleden en van de mensen in het land.”

Labour-leider Jeremy Corbyn was evenmin enthousiast. “Het Verenigd Koninkrijk zal vastzitten in een schemerzone zonder enige echte zeggenschap”, zei hij. Arlene Foster, de hoogst wantrouwende leider van de Noord-Ierse gedoogpartij DUP, kwam persoonlijk naar Londen om het akkoord in te zien en May erover te bevragen.

De 585 pagina’s tellende tekst van het akkoord werd openbaar zodra May en haar ministers hun fiat hadden gegeven. De vertegenwoordigers van de andere 27 landen van de EU hadden eerder op de dag al hun goedkeuring gegeven. Maar mocht May de hoop hebben gekoesterd dat de publicatie de kou uit de lucht zou halen, dan was die al binnen een half uur verdampt.

Het kritische conservatieve Lagerhuislid Jacob Rees-Mogg stuurde zijn collega’s nog dezelfde avond een uitgebreide brief – die ook uitlekte naar de pers – met het verzoek om tegen te stemmen. Als belangrijkste reden noemt hij de hoge kosten: “Met 39 miljard kunnen we veertig jaar lang 26.000 verpleegsters betalen.”

Voordat het Britse Lagerhuis zich over het akkoord buigt, zullen de leiders van minstens 20 van de 27 andere EU-landen ermee akkoord moeten gaan. Dat zal naar verwachting op 25 november gebeuren. Minister Blok van buitenlandse zaken zei dat Nederland vooral let op de afspraken over de visserij.

EU en de Britten zijn het in principe eens

Vlak nadat May het nieuws bekendmaakte dat haar regering instemt met de deal, gaf de Europese Commissie de tekst van de 585 pagina’s tellende principe-overeenkomst vrij.

Ondertussen bracht EU-onderhandelaar Michel Barnier een verklaring uit dat er een oplossing is gevonden voor het douane-probleem tussen Ierland en Noord-Ierland, waarbij officieel alleen het eerste onderdeel zal blijven van de EU. Er zullen voorlopig geen grenscontroles plaatsvinden en Noord-Ierland kan gebruik blijven maken van EU-diensten. Groot-Brittannië en de EU gaan de komende tijd met elkaar aan tafel om een permanente oplossing te vinden, waarbij 31 december 2020 geldt als een zachte deadline.

Volgens Barnier is het principe-akkoord een ‘cruciale stap is in het afsluiten van de onderhandelingen.’

Het Verenigd Koninkrijk valt na maart niet meer onder het EU-landbouwbeleid, maar de visserij is gebonden aan afspraken met de EE, waaronder het op peil houden van de vispopulatie. Wat betreft buitenlands beleid en defensie zullen de twee partijen met elkaar blijven samenwerken, waaronder het uitwisselen van inlichtingen.

Als het aan de Oostenrijkse kanselier Sebastian Kurz ligt - zijn land is momenteel voorzitter van de EU - kan de speciale top volgende week al plaatsvinden. Duitsland wilde niet ingaan op de deal, voordat het kennis had genomen van alle details.

De lidstaten, het Europees Parlement en het Britse parlement moeten het brexitakkoord goedkeuren. Barnier weigerde in te gaan op de vraag van een journalist als het Britse parlement het principe-akkoord zou afwijzen.

In ieder geval zullen de Britse banken niet tevreden zijn met de uitkomst van de deal. Hun toegang tot de EU-markt zal worden beperkt, en hun status verlaagd. De Britse banken krijgen geen uitzonderingspositie, zoals ze hadden gehoopt.

De minister van financiën, Philip Hammond, hield woensdagavond een bespreking met Britse zakenmannen, waarin hij verdedigde dat de deal noodzakelijk was om de economie te beschermen. “Niemand pretendeert dat er een perfecte oplossing bestaat die iedereen alles geeft wat hij wilt”, zei hij.

Lees ook:

May heeft nu steun van het parlement nodig. Dit zijn daarin de belangrijkste groepen.

Voor een brexitakkoord is de Britse premier May afhankelijk van steun van het Britse parlement. Maar er is veel verzet. Wat zijn de belangrijkste facties binnen het parlement?

Het Britse kabinet steunt het brexitakkoord. Maar May is er nog lang niet.

Het Britse kabinet steunt het brexitakkoord, liet de Britse premier May vanavond weten. Er zijn nog steeds heel wat hobbels te nemen. Wat zijn belangrijke momenten?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden