May heeft nu steun van het parlement nodig. Dit zijn daarin de belangrijkste groepen.

De broers Boris en Jo Johnson zijn allebei Conservatieve politici. Jo is pro-EU, tegen de brexit en tegen het akkoord. Boris is ook tegen het akkoord, maar juist voor de brexit.Beeld REUTERS

Voor een brexitakkoord is de Britse premier May afhankelijk van steun van het Britse parlement. Maar er is veel verzet. Wat zijn de belangrijkste facties binnen het parlement?

Noord-Ierse Dup: ‘Wij willen zeker geen status aparte’

De kleine Noord-Ierse Dup is van groot belang voor May’s minderheidsregering. Hoewel de oerconservatieve partij slechts tien zetels heeft in het Lagerhuis, heeft May die wel nodig om aan een meerderheid te komen. En de Dup reageert tot nu toe louter negatief. Zij hebben altijd gezegd nooit een deal te accepteren waarbij Noord-Ierland een andere behandeling krijgt dan de rest van het Verenigd Koninkrijk. En daar lijkt het in dit principe-akkoord wel op, stelt partijleider Arlene Foster. Dat betekent dat de tien Dup’ers op dit moment niet van zins lijken de deal straks bij de stemming in het Britse parlement te steunen.

Een zware klap voor May. Want als de Dup haar niet steunt, betekent dat ook het einde van deze gedoogconstructie.

Conservatieve brexit-vleugel: ‘We blijven een kolonie van de EU’

De luidruchtige vleugel van zo’n veertig, vijftig Conservatieve brexiteers reageerden furieus toen bekend werd dat de onderhandelaars in Brussel een akkoord hadden gesloten. “We blijven een kolonie van de EU”, zei Boris Johnson, de bekendste Conservatief uit deze groep, doelend op het feit dat de Britten waarschijnlijk nog de komende jaren veel EU-regels moeten blijven volgen, zonder dat ze er nog iets over te zeggen hebben. “Dit is niet de brexit waar miljoenen Britten voor hebben gestemd. Als dit doorgaat zal May het vertrouwen van veel parlementariërs en miljoenen kiezers verliezen”, waarschuwde Peter Bone, een andere prominente Conservatief. Hoeveel van deze Conservatieven uiteindelijk bereid zijn ook echt tegen de deal in het Lagerhuis te stemmen, is moeilijk in te schatten. Maar schattingen lopen uiteen van tussen de twintig en veertig. Dat zou betekenen dat May heel veel stemmen uit de oppositie nodig zal hebben om de deal erdoorheen te krijgen.

De samenstelling van het Britse LagerhuisBeeld Trouw/Louman & Friso

Conservatieve Remain-vleugel: ‘Deze deal is slechter dan wat we hebben’

Er is nog een tweede front binnen May’s eigen partij waartegen ze het moet opnemen. Er is een groep van zo’n tien Conservatieven die juist pro-EU zijn en willen aansturen op een nieuw referendum. De broer van Boris Johnson, Jo Johnson, stapte om die reden afgelopen vrijdag nog op als staatssecretaris. Ook hij gelooft niet in deze deal en ziet geen andere optie dan terug te gaan naar de kiezer.

Verschillende van deze parlementsleden redeneren uiteraard anders dan de brexit-vleugel, maar hun kritiek is gelijk: door zoveel EU-regels te volgen zonder dat we er iets over te zeggen hebben, wordt onze positie zwakker. Oud-vicepremier Michael Heseltine zei: “Dit schaadt de Britse positie op het wereldtoneel enorm”. Deze parlementariërs zeggen daarom: deze deal is zoveel slechter dan het huidige EU-lidmaatschap dat we hem niet steunen. En zij hopen dat wanneer het parlement het akkoord van May wegstemt, er ruimte ontstaat voor een nieuw referendum. Al is ook dat op dit moment nog onwaarschijnlijk, want daar is nog altijd geen meerderheid voor te vinden.

Labour: ‘Ze heeft haar rode lijnen laten varen’

De Labour-partij is verreweg de grootste oppositiepartij en de partijleiding was helder: deze deal kunnen we niet steunen. Jeremy Corbyn, de partijleider, vindt dat May op een dramatische manier de onderhandelingen heeft geleid. Vooral door voortdurend te zeggen dat ‘geen deal beter is dan een slechte deal’. “Ze heeft al haar rode lijnen laten varen”, zei hij in het Lagerhuis tijdens het Vragenuurtje. “Schandalig.”

Tegelijk hoopt Theresa May stiekem toch dat er tientallen Labour-parlementsleden zijn die de lijn van Corbyn niet zullen volgen. Van de 257 zijn er namelijk genoeg die een kiesdistrict vertegenwoordigen waar een ruime meerderheid voor de brexit stemde. En deze Labour-parlementsleden vrezen door de kiezer te worden afgerekend als ze er mede verantwoordelijk voor zijn dat brexit er niet komt.

Hoeveel Labour-parlementariërs echter bereid zijn om daarbij de fractiediscipline los te laten is zeer de vraag. Schattingen lopen uiteen van 15 tot 30. En ook dat lijkt nog onvoldoende te zijn om May aan een meerderheid te helpen.

SNP: ‘Alleen als we volledig in de markt blijven’

De een-na-grootste oppositiepartij is de SNP. De Schotse nationale partij. Ook zij gaan tegen de deal stemmen. De 35 Schotse parlementariërs hebben altijd gezegd dat ze alleen een brexit kunnen steunen waarbij de Britten volledig in de interne EU-markt blijven, inclusief het vrij verkeer van personen. Dat is de enige manier, vinden de Schotten, om zo min mogelijk hinder te ondervinden van de brexit. Maar daar wilde May absoluut geen gehoor aan geven.

Daarnaast zijn de Schotten boos dat er in dit ontwerp-akkoord wel een speciale status voor Noord-Ierland is afgesproken, maar niet voor Schotland. Want als de Noord-Ieren een aparte behandeling kunnen krijgen, willen de Schotten dat ook wel.

Dat lijkt op dit moment niet aan de orde, maar het laat zien dat ook uit die hoek May absoluut niet op steun hoeft te rekenen.

Lees meer over het vertrek van het Verenigd-Koninkrijk uit de Europese Unie op trouw.nl/brexit.

Lees ook: 

Een brexitakkoord lijkt heel wat. Maar May is er nog lang niet

Er zijn nog heel wat hobbels te nemen voor May. We hebben de belangrijke momenten die komen op een rij gezet. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden