Max Havelaar

Jan Greven schreef een merkwaardige recensie over het boek van Nico Roozen en Frans van der Hoff, 'Het avontuur van Max Havelaar over Fair Trade' (Religie en Filosofie, 27 november).

Greven meldt dat Max Havelaar 3 procent van de Nederlandse koffiemarkt heeft veroverd. Zijn vraag is: ,,Blijven we in de pioniersfase van de koffie-voor-de-mensen-van-goede-wil steken of gaan we over naar een nieuwe, agressievere marktbewerking?'' Roozen en Van der Hoff pleiten voor de inzet van maatschappelijke organisaties en van de overheid om de 'eerlijke kostprijs' te bereiken. Vrije markt betekent concurreren in goedkoopte. Daarom wordt er het meest bezuinigd op de hoogste kostenposten. Dat zijn 'drie a's', arbeid (loonkosten), armoede (gebrek aan koopkracht) en aarde (milieu kan zelf geen kosten in rekening brengen). Ten tweede, consumenten zoeken goedkoopte, waar de markt dus op inspeelt, met agressieve middelen waar geen Max Havelaar-budget tegenop kan. Daarom worden sociaal en ecologisch slecht geproduceerde goederen vaak het meest gekocht. De 3 procent Max Havelaar-koffie blijkt al tijden een stabiele bovengrens. Daarom richten branders en supermarkten er ook 3 procent van hun aanbod op. Wie een beslissende stap verder wil gaan, neemt geen genoegen met de onmacht van de marktwetten. Dan vraag je om een democratischer economie. Als de markt de sociale en ecologische kostprijs zelf niet kan garanderen, dan kunnen we met politiek democratische middelen ingrijpen door sociale en ecologische productiemethoden bij wet af te dwingen. En door onverantwoorde producties zwaarder te belasten en verantwoord te ontlasten. De consument is rekenaar maar ook kiezer. Allang blijkt een meerderheid van de consumenten bereid meer te betalen voor veilige en verantwoorde producten. Maar de mens is traag in verandering van gedrag. En hij blijkt niet opgewassen tegen de dominante reclame-machten. De bereidheid van een meerderheid vraagt om gezamelijke democratische stappen; daarvoor hebben we de parlementaire democratie.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden