Mattheus onderbroken bij de Nederlandse Bachvereniging: bravo!

UTRECHT -'Bravo' klonk het gedecideerd door een muisstil Vredenburg. Aarzelend sloot een deel van het publiek in de stampvolle zaal zich zondagavond met applaus aan bij die spontane hulde tijdens de Matthaus Passion voor 'Erbarme dich' door countertenor Kai Wessel, violist Andrew Manz en het strijkorkest onder leiding van Ton Koopman.

Eens moest het er van komen, luide bijval na een aria in een passie-uitvoering, nadat zo'n tiental jaar geleden even voorzichtig het applaudisseren de geheiligde sfeer binnensloop. Maar dat het uitgerekend bij de Nederlandse Bachvereniging zou zijn, de draagster van die heilige traditie, was het meest verrassend.

De uitvoerenden blikten noch bloosden en Ton Koopman gaf vlot de opmaat voor het aansluitende koraal 'Bin ich gleich von dir gewichen'. "Ik was even verbaasd," verklaarde hij na afloop. "Het is begrijpelijk; je zit hier niet in een kerk en dan moet je zo'n werk beschouwen als puur muziek. Na ons optreden in de Parijse Opera vorige week, zijn we wat gewend. Daar werd enkele keren na een aria geklapt en na afloop brak gelijk het bravo los."

Niet alleen om dit applaus schreef de Nederlandse Bachvereniging geschiedenis, ook om de wonderbaarlijke afwerking van aria's, recitatieven, koren en koralen. 'Erbarme dich' klonk ook zo schitterend door de subtiele frasering van de onderliggende partijen voor eerste en tweede viool en altviool en de kleine versieringen in de eerste partij.

Eenzelfde verhaal kan verteld worden over de voordracht van de aria 'Aus Liebe will mein Heiland sterben', waarin sopraan Barbara Schlick, solo-fluitist Wilbert Hazelzet en twee da cacciahobo's, het empfindliche karakter van deze gelovige verzuchting met de grootst mogelijke verfijning uitdrukten. Ruimte voor applaus, zo het publiek dat een tweede keer had willen geven, liet Koopman niet vallen, want het koor viel de luisteraar gelijk op zijn dak met een bijkans rauw geschreeuwd 'Lass ihn kreuzigen'.

Men kan uit dit voorbeeld afleiden dat het Koopman niet ging om mooie nummers af te leveren, maar om een hecht geschakelde dramatische vertelling. Koopman kon dit bereiken met de voortreffelijk spelende orkesten, Koopmans eigen Amsterdams Barok Orkest en het orkest van de Bachvereniging, met het uitstekende dubbelkoor van de Bachvereniging en met een echt ensemble van zangers (naast Schlick en Wessel, tenor Chrisoph Pregardien en bas Klaus Mertens) die qua stemkwaliteit, kleur en kennis van de barokstijl een artistiek verbond vormden. Guy de Meij als evangelist was voller en intenser gegroeid in deze rol; Peter Kooy als Christus verenigt in zich de beste kwaliteiten van grootheden als Peter van der Bilt en Max van Egmond. Maar bovenaan staat Koopman die de muziekcultuur tussen 1560 en 1792 zo diep in zich heeft opgezogen, dat hij alle geheime laatjes en deurtjes in zo'n Bach-constructie herkent en benut. Voor mij is Koopman de beste interpreet na Bach. En wie weet, bereikt hij zelfs mooiere resultaten dan de Thomas-kantor. Was het Bach zelve die 'bravo' riep?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden