Matteo Renzi kan het land in

Democratische leider moet nu de juiste mensen om zich heen zien te verzamelen

Na een emotionele speech verliet Enrico Letta gisteren via de achterdeur de Italiaanse politiek. Op hetzelfde moment vierde zijn gedoodverfde opvolger Matteo Renzi feest met getrouwde stellen in het kader van Valentijnsdag in het stadhuis van Florence. Een dag eerder was hij gekozen tot nieuwe leider van de Democratische Partij (PD).

De komende dagen moet duidelijk worden of Renzi een nieuwe coalitie kan vormen en of hij zich mag kronen tot premier van Italië - de derde in twee jaar tijd. In alles verschilt Renzi van zijn voorganger: hij is flamboyant en pragmatisch. Drie vragen over zijn leiderschap en de gevolgen voor Europa.

Brengt Matteo Renzi stabiliteit?

Er is positief gereageerd op de machtswisseling. Ondernemers hopen dat de 39-jarige Renzi de machtige lobby's van de vakbonden en de sterke gilden het hoofd kan bieden en doortastender te werk gaat. "Matteo heeft een ideologie, een missie", aldus Davide Serra, oprichter van een in Londen gevestigd hedgefonds tegen de Financial Times.

De belangrijkste reden dat de aandelenmarkten zich gisteren koest hielden, heeft te maken met het feit dat er geen nieuwe verkiezingen worden uitgeschreven en dat Renzi heeft beloofd het land tot 2018 te regeren. Een stabiele regering is wat Italië nodig heeft. Vorig jaar stortten de markten in, omdat het land onbestuurbaar leek. De verkiezingsuitslag leverde geen duidelijke winnaar op. Zo'n nieuwe crisis is afgewend omdat Renzi het stokje van Letta wil overnemen zonder mandaat van de kiezers.

Tegelijkertijd brengt dat een gevaar met zich mee. Net als zijn voorgangers is Renzi niet gekozen en kan hij zich niet beroepen op de gunst van de Italianen. In het geval van Mario Monti en Enrico Letta liep dat slecht af. Monti trad af omdat de Italianen de vergaande bezuinigingen en hoge belastingen niet langer accepteerden.

Maar Renzi is toch een heel ander persoon?

Anders dan Monti en Letta bevindt hij zich regelmatig onder de kiezers en werd hij met een overdonderende meerderheid gekozen door de leden van de Democratische Partij. Bovendien zegt hij - anders dan Monti - niet alleen te bezuinigingen.

Renzi belooft banen te creëren, maar hoe hij dat wil doen blijft vaag. Bovendien werd Monti aan het begin van zijn regeerperiode ook gezien als redder van de Italiaanse economie - een man die eindelijk brak met het beleid van zijn voorganger Silvio Berlusconi. Maar hij kon het niet waarmaken

Renzi is nu nog burgemeester van Florence. Hij is financieel-economisch niet erg onderlegd en hij heeft slechts beperkte bestuurservaring. Momenteel concentreren zijn plannen zich voornamelijk op bestuurlijke hervormingen. Zo probeert hij een nieuwe kieswet door het parlement te loodsen. Belangrijk, maar het is de vraag of de Italianen daarmee genoegen nemen. Hoewel uit de laatste cijfers blijkt dat de economie licht is gegroeid, kampt het land met een hoge werkloosheid.

Maar Renzi heeft één belangrijke eigenschap die zijn voorgangers niet hebben: hij heeft lak aan de politieke mores en sluit deals met zijn vijanden om zijn doel te bereiken. De nieuwe kieswet die nu in het parlement wordt behandeld, is tot stand gekomen in samenwerking met Berlusconi. Als Renzi de goede mensen om zich heen verzamelt, kan hij wellicht ook op economisch vlak wat veranderen.

Hoe ligt Renzi in Europa?

De EU tast af. Renzi, die de jongste premier van Europa gaat worden, is onbekend, anders dan zijn voorganger Letta. Maar hij zal zich aan dezelfde regels moeten houden om de hoge staatsschuld terug te dringen. Italië moet belastingverhogingen invoeren en meer en goedkoper gaan produceren. Dat wordt voor Renzi een grote uitdaging, hij moet de Italianen, Europa en zijn verdeelde coalitiegenoten allemaal tevreden houden. Ze willen allemaal iets anders. Het is een van de redenen dat Letta niets heeft bereikt.

Of Renzi dat kan veranderen, moet blijken. De eerste test doet zich de komende dagen voor. Dan moet hij de kleinere politieke partijen, zoals de voormalige rechtse partij van Silvio Berlusconi, overtuigen om met hem in zee te gaan. Hij is niet bang voor de confrontatie. Renzi: "Ik houd wel van risico's."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden