Matt Damon versus Barack Obama

Toen Obama president werd, waren de verwachtingen hooggespannen. Iemand zei toentertijd tegen mij: "Nu wordt alles anders." Waarop ik zei dat het niet zo simpel is. Jammer genoeg kreeg ik mijn gelijk. Op allerlei vlakken werd Obama tegengewerkt in zijn ambities, en sindsdien is er van zijn beloftes weinig terechtgekomen. Niets om over te treuren, of te bekritiseren, trouwens. Zo gaat dat.

Maar kritiek op zijn onderwijsbeleid is wel gepast. Meer nog dan zijn voorganger Bush hield hij er een kneiterrechtse aanpak op na. Scholen werden onder zijn geldverslindende programma Race to the Top onderworpen aan een pervers afrekenregime. Datzelfde programma opende bovendien de deur voor een verdere privatisering van het onderwijs. Charter schools werden door beleidsmakers en een machtige lobby gezien als het antwoord op de 'falende scholen' van het publieke onderwijs. Deze charters maken prestatieafspraken om buiten de wet te mogen opereren, omdat al die regels innovatie zouden belemmeren. Met als gevolg dat leraren op deze scholen geen collectieve bescherming hebben, en via schimmige constructies wordt er vermoedelijk flink winst gemaakt door de grootinvesteerders achter deze scholen.

Protest is er al jaren. Nieuwe loot aan de stam is de film 'Backpack Full of Cash', ingesproken door acteur Matt Damon. Hierin laten de makers zien hoe het beleid van Obama het onderwijs in de VS verder heeft uitgehold. Daarbij is Damon geen toevallige keuze. Zijn moeder is lerares en hij houdt al jaren hartstochtelijke pleidooien voor een goed en sterk publiek onderwijsbestel. Hij noemde in een interview Obama's onderwijsprestaties ooit teleurstellend, waarop de president grapte dat hij dat ook vond van Damons prestatie in zijn nieuwste film.

Ondanks de brede kritiek raast ook in andere landen de vermarkting van onderwijs stevig door. Zo zet de Engelse regering hard in op Academies, de Britse variant van charters, en mogen in Zweden bestuurders van publieke scholen hun winst aan zichzelf uitkeren.

In Nederland kennen we dit soort taferelen eigenlijk nauwelijks. Het dichtst in de buurt komen de Steve Jobsscholen van Maurice de Hond. Hij 'helpt' basisscholen met het transformeren naar een nieuw concept, maar verplicht ze vervolgens ook om 'zijn' software aan te schaffen. Dat mag, maar het wrong genoeg voor een aantal directeuren om uit het project te stappen, zo bleek vorige week.

Het liefst was De Hond vermoedelijk een eigen keten aan scholen gestart in plaats van te moeten werken met bestaande scholen. Maar de scholenmarkt zit bij ons potdicht. Nieuwe scholen komen nauwelijks van de grond.

Als we om ons heen kijken, is dat vermoedelijk zo erg nog niet.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden