Matisse als inspiratiebron voor geboorte van Nijntje

Expositie in Rijksmuseum van werk Bruna

De oren van Nijntje, het wereldberoemde konijn van kunstenaar Dick Bruna. Die hebben we allemaal op het netvlies. Maar de ruimte tússen de oren, daar moeten we ook eens goed naar kijken, zegt conservator Caro Verbeek van het Rijksmuseum in Amsterdam. Want dan zie je dat dat niet zomaar een leeg vlak is, maar dat die restruimte ook een vorm heeft. Dick Bruna keek niet alleen naar de vorm van de oren van Nijn, die we allemaal kunnen dromen. De restvormen waren esthetisch gezien even belangrijk voor hem. Bruna heeft er nooit een geheim van gemaakt dat hij zich daarbij heeft laten inspireren door zijn grote idool, Henri Matisse, vertelt Verbeek. Ook kunstenaars van De Stijl waren inspiratiebronnen. Die kunsthistorische rode draad in Bruna's werk wordt nu voor het eerst uitgebreid zichtbaar gemaakt. In het Rijksmuseum hangen vanaf vandaag de Nijntjes, collages, boekomslagen voor de detective-reeksen 'De schaduw' (Havank) en 'Maigret' (Simenon) en andere ontwerpen van Bruna naast het werk van zijn grote voorbeelden.

De tentoonstelling laat zien dat Dick Bruna (1927) inderdaad heel goed heeft gekeken naar de kleurrijke knipsels van bloemen, planten, dieren en vrouwen van Matisse. Net als deze Franse schilder knipte Bruna felgekleurde stukjes papier uit en schoof daarmee net zo lang heen en weer tot hij tevreden was over de compositie. En daarbij keek hij dus niet alleen naar de vorm van de oren van Nijntje, maar ook naar de restvorm daartussen. Precies zoals Matisse dat deed toen hij zijn composities van uitgeknipte stukjes gekleurd papier maakte voor zijn in 1947 verschenen boek 'Jazz'. Bruna heeft zelf een replica van dat boek, dat ook op de tentoonstelling is te zien.

Bruna liet zich ook inspireren door de primaire kleuren en strakke lijnen van Gerrit Rietveld, Bart van der Leck en andere kunstenaars van De Stijl. De conservatoren van het Rijksmuseum stonden er van te kijken, zegt Verbeek, hoeveel verwantschap er is. Bruna combineert allerlei technieken, zoals het knippen en het loslaten van het perspectief uit de Franse avant-garde met de strenge geometrische beeldtaal en de kleuren van De Stijl. Aan de hand van in totaal 120 objecten wordt dat zichtbaar gemaakt, met daarbij speciale aandacht voor het ontwerpproces van Nijntje.

Het wereldberoemde konijn viert dit jaar haar zestigste verjaardag. In 1955 tekende Bruna haar voor het eerst voor zijn oudste zoon, op het strand van Egmond aan Zee. "Ik zag Matisse en ik tekende Nijntje", heeft hij er zelf over gezegd. Hij wilde niet specifiek een afbeelding van een konijn tekenen, maar een idee van een konijn oproepen. Sindsdien heeft Nijn de harten van miljoenen kinderen (en ook van volwassenen) veroverd over de hele wereld.

Sinds enkele jaren werkt Bruna, die deze week 88 jaar werd, niet meer. Via zijn uitgever heeft hij nog wel bemoeienis gehad met de tentoonstelling in het Rijksmuseum. Verbeek: "Hij is vereerd en trots dat hij hier naast de grote Henri Matisse hangt." Zelf kan de conservator nu nooit meer naar Bruna kijken zonder aan Matisse te denken. "En als ik Matisse zie, zie ik ook Bruna en Nijntje. Dat geeft zoveel meer kijkplezier."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden