Mastodont, fossiel of toch een gerespecteerde partijcoryfee?

redactie: Cyntha van Gorp, Teun Lagas en Ingrid Weel

Komt dat zien; het prominentenseizoen is weer geopend! Terwijl de partijreferenda in volle gang zijn en de Tweede Kamerverkiezingen in aantocht, worden tv-kijkers en krantenlezers getrakteerd op een flinke dosis partijbonzen. Zoals CDA-coryfee Herman Wijffels, die meent dat er voor lijsttrekkerskandidaat Henk Bleker een mooie toekomst is weggelegd bij zijn pony's. Of oud-GroenLinks Kamerlid Wynand Duyvendak die fractieleider Jolande Sap verkiest boven haar uitdager Tofik Dibi.

Stuurlui
Partijprominenten zijn een fascinerend verschijnsel. Ooit waren ze gewichtig en invloedrijk; nu teren ze op hun al dan niet succesvolle politieke jaren die soms wel in een heel ver en grijs verleden liggen. Vaak zijn het oud-bewindslieden, of - in mindere mate - voormalige Kamerleden. Af en toe zijn het mensen als D66'er Alexander Rinnooy Kan die nooit een partijpolitieke functie hebben bekleed maar wel een duidelijke politieke kleur hebben. Dat Rinnooy Kan toch door het leven gaat onder de noemer partijcoryfee heeft hij te danken aan zijn voorzitterschap van de Sociaal Economische Raad (SER), de club die kabinet en parlement adviseert over het te voeren sociaal-economisch beleid.

Partijboom
Hoewel de partijprominent geen verantwoordelijkheid meer draagt, wil dat niet zeggen dat hij of zij geen invloed meer heeft. Hoeveel partijgenoten zich op congressen laten leiden door de wijze woorden van coryfeeën is moeilijk te meten. Een belangrijke aanwijzing om te zien hoe belangrijk zo'n partijbons is, is de manier waarop deze partijgangers worden betiteld. Ga je inderdaad door het leven als prominent, coryfee of partijbons, dan heb je wat dat betreft niets te klagen. Stuk voor stuk positieve benamingen die erop duiden dat je hoog in de partijboom zit. Anders wordt het als mensen je aanduiden als mastodont, mammoet of dinosauriër. Ook erg: fossiel.

Bij het CDA ligt dat iets genuanceerder. Toen de christen-democraten in het najaar van 2010 dreigden te gaan samenwerken met de PVV, stond de ene na de andere partijprominent op om te waarschuwen voor de verdoemenis die de partij met deze coalitie over zich heen zou uitstorten. Al deze goedbedoelde bezorgdheid van oudere partijleden werd al gauw weggezet als geklets van uitgerangeerde mastodonten. Letterlijke betekenis: zeer groot uitgestorven slurfdier met grote slagtanden. In de CDA-burelen hield het echter zoiets in als: oude, wereldvreemde zeikerd aan de zijlijn van wie we ons niets aan hoeven te trekken. Na de kritische evaluatie van de voor het CDA zo dramatisch verlopen Tweede Kamerverkiezingen is er echter geen christen-democraat die zijn oudere partijgenoot nog zo durft te noemen. Sterker: de voormalig mastodonten worden nu serieus genomen en gehoord in een soort denktank platform.

Binnenhof
Overigens is het een misvatting dat mastodonten standaard prominenten zijn die inmiddels een respectabele leeftijd hebben bereikt. Relevanter is hoelang je de politieke deur achter je hebt dichtgetrokken. Zo loopt voormalig CDA-minister Ben Bot al ver in de zeventig, maar is met goed fatsoen nog geen partij-dino te noemen. Leeftijdsgenoot Jan Pronk (PvdA), die het Binnenhof al tien jaar verlaten heeft, komt daarentegen wel degelijk in aanmerking voor deze twijfelachtige koosnaam. Dat geldt over een jaar of acht ook voor de nu pas 38-jarige Camiel Eurlings, die na de val van het laatste kabinet-Balkenende vrij plotseling uit de politiek vertrok.

Rond Eurlings, die alom gezien wordt als de droomkandidaat om het CDA uit het slop te trekken, is het deze dagen wat stil. De kandidaatlijsttrekkers die zich wel gemeld hebben, worden daarentegen flink besproken. Want een beetje partijprominent wordt op zijn minst toch wel naar zijn favoriet gevraagd. Zo steunt Aart Jan de Geus de kandidatuur van Mona Keijzer en is Ernst Hirsch Ballin verrukt over die van Marcel Wintels. Sybrand van Haersma Buma, die overigens zelf gesteund wordt door oud-minister Frans Andriessen, kan er niet zenuwachtig van worden. Hij vindt het zelfs positief dat mensen zich uitspreken voor bepaalde kandidaten. "Dat heeft iets Amerikaans."

1.Hans Wiegel (VVD)

2.Ed van Thijn (PvdA)

3.Wim Aantjes (CDA)

De beste mastodonten

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden