Massenets lievelings-Manon begon incognito in Den Haag

De Nationale Reisopera opent vanavond officieel het nieuwe Theater De Spiegel in Zwolle. Dat gebeurt met een nieuwe productie van de opera ’Manon’ van Jules Massenet, eens immens populair, maar in Nederland sinds 1966 niet meer opgevoerd. Veertig jaar geleden, en de hoogste tijd dus voor een herevaluatie van Massenets bekendste werk.

’Manon’ werd gecomponeerd in 1884 en oogstte in Frankrijk direct enorme bijval. Drie jaar later al liep Manon Lescaut hier zingend over de bühne. In de Koninklijke Schouwburg van Den Haag bracht het Théâtre Royal Français de la Haye op 5 maart 1887 de Nederlandse première. Amper een jaar later, op 2 februari 1888, was ’Manon’ wederom te zien in Den Haag, maar nu gedirigeerd door Jules Massenet zelf. De componist zou twee dagen later in hetzelfde theater ook nog zijn nieuwe opera ’Le Cid’ dirigeren.

Hoe bijzonder de aanwezigheid van de componist zelf in Den Haag ook was, 2 februari 1888 is vooral de geschiedenis ingegaan als het officiële debuut van Sybil Sanderson. Hoewel de carrière van de Amerikaanse diva slechts tien jaar duurde en zij al op achtendertigjarige leeftijd stierf, geldt Sanderson als een van de grote legendes uit de operageschiedenis. En dat niet alleen omdat ze duetten zong met de latere tsaar Nicolaas II, of adorerende briefjes kreeg van kroonprins Boudewijn van België, of omging met Arthur Sullivan, Adelina Patti en Oscar Wilde, of in haar tienerjaren een romance had met multimiljonair William Randolph Hearst.

Sybil Sanderson was eerst en vooral een zingende actrice, een verschijning, voor wie Massenet zijn opera’s ’Esclarmonde’ en ’Thaïs’ componeerde, waarin haar legendarische hoge g – de sol Eiffel zoals de Fransen die noot noemden – een belangrijke rol kon spelen. En in Sanderson vond Massenet een ideale opvolgster voor Marie Heilbronn, zijn oorspronkelijke Manon, die na twee succesvolle jaren plotseling stierf. De populaire opera werd van het repertoire van de Opéra Comique gehaald totdat Massenet met Sanderson weer mogelijkheden zag.

Maar Sanderson had nog geen ervaring, had nooit op de operabühne gestaan. Dat vond Massenet voor Parijs te gevaarlijk en daarom liet hij Sanderson debuteren in Den Haag. Onder een andere naam nog wel. In Den Haag heette Sybil Sanderson opeens Ada Palmer, en zo staat haar naam nog steeds vereeuwigd in het boek ’Annalen van de Operagezelschappen in Nederland 1886-1995’. Massenet vond het te riskant om Sanderson onder haar eigen naam te laten debuteren. Stel dat het een flop was, dan was haar naam ook in Parijs niet veel meer waard.

Maar Palmer/Sanderson veroorzaakte in Den Haag en Amsterdam een furore, waarna ze in Parijs de grootste Manon uit de geschiedenis werd. Tot 1917 speelde de Opéra Comique het werk 1000 maal – driehonderd daarvan werden door Sanderson gezongen. Een biografie over Sanderson – de eerste – verscheen vorig jaar. In deze ’The Sybil Sanderson Story’ van Jack Winsor Hansen wordt het Haagse avontuur leuk beschreven, evenals de vele andere smeuïgheden uit een wild en rijk artistiek leven.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden