Massale protesten in stabiel geacht Ethiopië

Demonstranten van Onomo in de hoofdstad Addis Ababa. Beeld Reuters
Demonstranten van Onomo in de hoofdstad Addis Ababa.Beeld Reuters

De twee grootste Ethiopische etnische groepen gaan de straat op tegen onderdrukking. Ordetroepen slaan hard terug.

De Ethiopische bevolking van bijna 100 miljoen mensen lijkt de toenemende repressie onder de huidige regering zat. Met duizenden tegelijk overspoelen Ethiopische burgers de straten van hoofdstad Addis Abeba in het midden van het land. Ook in Gondar en Bahir Dar in het noorden en tientallen kleinere plaatsen zijn demonstraties tegen etnische onderdrukking en algehele onvrijheid.

Het grootste land in de Hoorn van Afrika, dat als stabiele en economisch succesvolle factor geldt in een chaotische regio, beleeft een van de grootste burgerprotesten ooit. Dat heeft geleid tot keihard optreden door ordetroepen sinds afgelopen weekeinde. Met volgens Amnesty International honderd doden en honderden gewonden als gevolg. Huizen en auto's gingen in vlammen op, traangas werd ingezet en het staatsinternet ging, net zoals een paar weken geleden, in het gehele land een paar dagen op zwart om communicatie tussen de demonstranten te dwarsbomen.

In Gondar schijnt de vlag, in 1996 ontworpen onder de huidige regering, te zijn vervangen door de oude, simpele driekleur groen, geel en rood. Zonder het blauwe symbool met de ster dat etnische harmonie moet voorstellen. Of de protesteerders daarmee een soort onafhankelijkheid in hun regio claimen of dat ze daarmee de farce van de etnische gelijkheid willen aankaarten, is niet duidelijk.

De demonstraties zijn zo massaal omdat voor het eerst de twee grootste etnische groepen, de Oromo en de Amhara, tegelijk en naar het schijnt solidair demonstreren tegen de regering waarbinnen een etnische minderheid, de Tigray, de grootste stem heeft. De Oromo en Amhara, samen goed voor 65 procent van de bevolking, zijn gefrustreerd over etnische onderdrukking, achterstelling en landkwesties.

Oromo
De Oromo, wier enorme regio de hoofdstad omsluit, gaan al sinds november 2015 regelmatig de straat op tegen uitbreidingsplannen van de federale overheid richting hun gebied. De regering wilde het oppervlak van Addis Abeba twintig keer zo groot maken, van 500 vierkante kilometer naar 11.000. In het zogeheten Addis Abeba Masterplan zouden zeventien districten en 36 plaatsen in de Oromo-regio onder bestuur van Addis Abeba komen.

Maar die plannen druisen in tegen het systeem van 'etnisch federalisme' (zie kader): Ethiopië bestaat uit acht zelfstandig bestuurde regio's en drie steden, afgebakend op basis van etniciteit. Na de aanhoudende demonstraties van de Oromo, die aan honderden mensen het leven gekost hebben, ging het Masterplan van tafel, een uniek resultaat in Ethiopië. Maar de Oromo eisen ook de vrijlating van politiek gevangen.

De Amhara zijn sinds een paar weken ook massaal gaan demonstreren nadat de onderhandelingen over een grensregio uitliepen op de arrestatie van een aantal Amhara-gedelegeerden. Zij ageren tegen de instroom van honderdduizenden Tigray - de Amhara's noemen het annexatie - naar Wolqait Tegede, op de grens tussen Amhara en Tigray. Dit vruchtbare gebied met strategische ligging ten opzichte van Soedan behoorde tot de etnische indeling tot de Amhara-regio. Vele Tigray zouden de stad Gondar al ontvluchten.

De Ethiopische overheid laat zich niet snel afschrikken. Zij noemde de protesten 'illegaal' en de demonstranten 'anti-vredesmachten'. Maar deze strijd en onvrede op twee fronten moet in Addis Abeba toch tot grote zorgen leiden.

Etnisch federalisme

Wijlen premier Meles Zenawi, van de Tigray-minderheid, beloofde dat het door hem bedachte 'etnisch federalisme' een einde zou maken aan etnische ongelijkheid. Alle etnische groepen zouden worden erkend in hun taal en cultuur en het recht op afscheiding krijgen. In de praktijk heeft het - er zijn 85 bevolkingsgroepen en talen - tot wantrouwen en conflicten tussen het volk en de overheid geleid. Daarbij lukte het alleen Eritrea, tot 1993 onderdeel van Ethiopië, om onafhankelijk te worden na een zware strijd.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden