Mas struikelt op weg naar afsplitsing

Catalaanse regiopresident lijdt gevoelige nederlaag Radicalere separatistische partijen winnen wel

Hij riep vervroegde verkiezingen uit en beloofde bij een meerderheid van de stemmen een referendum over 'soevereiniteit'. Aanvankelijk leek hij velen te overtuigen, maar uiteindelijk verloor hij dramatisch.

Artur Mas, de Catalaanse regiopresident van de CiU-partij, de Messias die zijn 'volk' een vrije Catalaanse staat beloofde, behaalde zondag 50 van de 135 zetels, twaalf minder dan twee jaar geleden en niet de 68 die hij wilde behalen. "Ik ben blij maar niet zo blij als gehoopt", zei hij zelf. Zijn pro-Catalaanse boodschap heeft de economische problemen in de regio niet kunnen verhullen. De kiezers hebben hem gestraft voor de aanhoudende bezuinigingen op met name onderwijs en gezondheidszorg, de oplopende werkloosheid en het feit dat hij bij de centrale regering in Madrid moest aankloppen voor een noodlening van 5 miljard euro. Iets waarvoor de regering direct meer bemoeienis in de regio eiste.

'Mas heeft dan wel de verkiezingen gewonnen, maar zijn onafhankelijkheidsproject is mislukt', schreef de financiële krant Cinco Dias in een commentaar. Toch wil dit niet zeggen dat een referendum van de baan is. Dat de kiezers wel een vrije staat willen blijkt uit de winst van de andere drie nationalistische partijen. 59 procent van de stemmen ging naar de nationalisten, tegen 56 procent in 2010. Aan deze drie radicalere nationalistische partijen verloor Mas deels de separatistische stem.

Dit stelt regiopresident Mas voor een onmogelijke taak. De andere nationalisten steunen weliswaar zijn onafhankelijkheidsdoel, maar niet zijn economische en sociale agenda. Waar Mas' CiU meer de rechts-liberale kant vertegenwoordigt, is ERC (van 10 naar 21 zetels) republikeins links, ICV een groene, linkse partij en is CUP vooral antikapitalistisch.

Oriol Junqueras, leider van de ERC, zei gisteren al: "Wij willen de euro die mensen nu per doktersrecept moeten betalen terugdraaien en de inkomstenbelasting voor mensen verlagen." Hij is bereid met Mas te praten "mits hij zijn economische en sociale beleid verandert".

Een pact met de socialisten zit er waarschijnlijk niet in. Zij werden opnieuw gestraft en verloren acht zetels. Of zij zich willen associëren met vier jaar harde bezuinigingspolitiek is de vraag.

Ook bij de PP, de partij die ook landelijk regeert, hoeft Mas niet aan te kloppen. "Mas wilde dat de Catalanen zouden beslissen over hun toekomst en dat hebben ze gedaan", zei Alicia Sánchez-Camacho, PP-leider in Catalonië. "Ze hebben nee gezegd tegen een absolute meerderheid, nee tegen afscheiding."

Ook op landelijk niveau - CiU heeft momenteel zestien zetels in het Spaanse parlement - heeft de PP het gehad met Mas en de zijnen. Landelijk partijsecretaris María Dolores de Cospedal zei gisteren dat het "buitengewoon ingewikkeld is om de relatie met de CiU in de toekomst te herstellen" vanwege hun 'onverantwoordelijke gedrag'. Premier Rajoy focust zich liever op de aanhoudende crisis in zijn land dan een opstandige regio.

Voor Catalonië ligt nu niet alleen een economisch, maar ook een politiek onzekere tijd in het verschiet. De wil voor een eigen staat is er wel, maar het proces er naar toe is alleen maar ingewikkelder geworden.

'Afscheiding is ongrondwettelijk'
Artur Mas belooft binnen vier jaar een referendum over de onafhankelijkheid van de regio. Mocht de uitkomst een 'ja' zijn, dan blijft de kans klein dat er een 'vrije Catalaanse staat' komt. De centrale Spaanse regering van premier Rajoy in Madrid is fel tegen een afsplitsing van de rijke regio. Direct nadat Mas in september nieuwe verkiezingen uitriep, nadat op de Catalaanse nationale feestdag een miljoen mensen de straat opgingen voor een vrije staat, liet premier Rajoy al weten dat afscheiding 'ongrondwettelijk' en 'illegaal' was en een referendum daarmee 'niet bindend'. Hij zei tot aan het hoogste Spaanse hof te zullen procederen om het referendum tegen te houden. Daarnaast kan Catalonië alleen Spanje verlaten als het ook uit de Europese Unie treedt. De economische gevolgen van deze stap zouden desastreus zijn. Opnieuw toetreden tot de unie kan alleen bij goedkeuring van alle lidstaten. Spanje zal geen moment twijfelen om zijn veto te gebruiken.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden