Martelen mocht, liegen niet

CIA overdreef succes van verhoormethoden, stelt geheim Senaatsrapport

Dat de CIA er in de jaren na de aanslagen van 11 september 2001 flink op los martelde, is geen geheim. Toch zit de Amerikaanse geheime dienst in de problemen; niet omdat nu is vast komen te staan dat er martelpraktijken plaatsvonden, maar omdat de CIA onduidelijk is geweest tegenover de regering over de effectiviteit van het verhoorprogramma.

De Amerikaanse krant Washington Post publiceerde gisteren een aantal conclusies van een nog geheim rapport waarin het wrede verhoorprogramma van de CIA is geëvalueerd. In het meer dan 6300 pagina's tellend document, dat in opdracht van de inlichtingencommissie van de Senaat is uitgevoerd, staat onder meer dat CIA bewust informatie over de ondervragingsmethoden heeft achtergehouden. Daarnaast overdreef de geheime dienst het gevaar van sommige terreurverdachten en werden gevangenen gemarteld nadat die alles al hadden opgebiecht.

De CIA voelt zich in het nauw gedreven door de onthullingen over de wanpraktijken tijdens de Bush-jaren. Concurrerende diensten als de FBI zouden er garen bij spinnen door de CIA in een kwaad daglicht te zetten, menen voormalige werknemers - een van de opstellers van het rapport is een agent van de federale recherchedienst FBI. Maar de inlichtingendienst heeft zijn pijlen ook gericht op de Senaatscommissie. Volgens de CIA is het rapport gebaseerd op interne documenten, en had die daarvoor geen toestemming. De Senaatscommissie zelf beschuldigt de CIA ervan dat het in computers heeft ingebroken van de onderzoekers. Beiden deden vorige maand aangifte tegen elkaar.

Tot groot ongenoegen van de CIA vinden details van het rapport nu hun weg naar de media. De geheime dienst zou in veel gevallen de successen van het martelprogramma hebben overdreven. Zoals in het geval van Al-Kaida-lid Hassan Ghul. Door het martelen van de Jemenitische islamist kreeg de CIA de handlanger van Osama bin-Laden in het vizier, waardoor uiteindelijk ook bin-Laden zelf gevonden werd. Maar uit het rapport blijkt dat hier niets van klopt. Ghul had alle benodigde informatie al eerder aan de Koerdische autoriteiten in Irak gegeven - hij werd na zijn vrijlating alsnog door de CIA geliquideerd.

In een ander geval werd een terreurverdachte verhoord door hem in een bad met ijswater te dompelen. Terwijl geheim agenten zijn hoofd onder water duwden werd hij met knuppels bewerkt. Ook sloegen de ondervragers zijn hoofd tegen de rand van het bad. Het martelen ging in de meeste gevallen door nadat de verdachten waren "gebroken".

De Senaatscommissie gaat morgen stemmen of het president Barack Obama zal verzoeken om het rapport gedeeltelijk openbaar te maken.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden