'Mars of geen mars, er volgt geweld'

Van onze buitenlandredactie AMSTERDAM - Het is voor de automoblisten in de Noord-Ierse hoofdstad Belfast inmiddels bijna dagelijkse routine geworden. Laverend tussen uitgebrande autowrakken, smeulende barricaden en verdere overblijfselen van een oproerige nacht zoeken ze hun weg naar het werk.

Voor de vierde achtereenvolgende nacht was Belfast gisteren weer toneel van hevige rellen in de protestantse wijken. In het protestantse deel van Oost-Belfast kwam de oproerpolitie, gesteund door Britse troepen, zelfs onder geweervuur te liggen, waarbij overigens niemand gewond raakte.

Ook elders in de Britse provincie gingen loyalistische jongeren de straat op om gewelddadig te protesteren tegen het verbod voor de protestantse Oranjeorde om in het stadje Portadown de jaarlijkse Oranjemars te houden door een katholieke wijk.

In het stadje vijftig kilometer ten zuiden van Belfast waren ook gisteren weer duizenden protestantse loyalisten op de been om in een soort kat-en-muisspel met de ordetroepen te proberen de mars van de Orangisten door te laten gaan. Beter gezegd, te voltooien.

Het eerste deel van de mars, die afgelopen zondag begon, is al gelopen, namelijk de gang naar de protestantse kerk in Drumcree, een buitenwijk van Portadown, waar een dienst werd gehouden ter herdenking van de slachting in 1641 onder Schotse en Engelse protestantse kolonisten in Portadown door katholieke Ierse omwonenden.

Deel twee, de terugkeer, zit er echter nog niet op, en die voert formeel door de katholieke wijk, over Garvaghy Road. Iets waarvoor de onafhankelijke Parades Commission een stokje heeft gestoken door een omleiding op te leggen, waartegen nu heel radicaal-protestants Noord-Ierland te hoop loopt.

De 80 000 leden van de Oranjeordes voorop, van wie die in Portadown bezworen hebben desnoods een jaar te zullen doorgaan met de belegering van het politiekordon om de doorgang tot Garvaghy Road te forceren.

Vreedzaam, benadrukken de leiders van de Oranjeorde steeds. In hun kielzog echter opereren de loyalistische terreurbendes van de Ulster Defence Association, officieel nog supporter van het staakt-het-vuren waarmee het vredesproces voor Noord-Ierland op gang werd gebracht, maar gefrustreerd door het feit dat hun politieke tak, de UDP, bij de verkiezingen op 25 juni voor de nieuwe Noord-Ierse Assemblee geen enkele zetel wist te scoren. En ook de terreurbeweging Loyalist Volunteer Force heeft zich de afgelopen dagen op diverse plaatsen in Noord-Ierland in het strijdgewoel gestort.

Voor de Oranjeorde en ultra-radicale protestanten als dominee Ian Paisley is de 'strijd' om Portadown van principiële aard. Zeer sterk heerst bij hen het gevoel dat sinds het begin van The Troubles in Noord-Ierland in 1969 de pro-Britse unionisten steeds maar hebben moeten inleveren om de katholiek-republikeinse minderheid te paaien.

Waarmee impliciet is toegegeven aan de terreur van het Ira, het Ierse republikeinse leger, aldus Paisley en de Orangisten. No surrender, is de kreet, 'geen overgave', en zeker niet in Portadown.

David Trimble, de pasgekozen eerste minister van Noord-Ierland en leider van de protestantse Ulster Unionisten, houdt zijn hart vast. Somber waarschuwt hij voor een terugval van Noord-Ierland in de situatie van voor het vredesproces. “Als dit zo doorgaat”, zei hij, “lopen we binnenkort weer achter doodskisten aan.”

Zijn rechterhand, vice-voorzitter John Taylor, gaat een stuk verder en pleit zelfs voor handhaving van de traditionele marsroute over Garvaghy Road. Hij voorziet een explosie van geweld als de mars niet kan doorgaan via de door de Orangisten gewenste route. “Het is een onwinbare situatie”, zei hij. “Als je de mars laat doorgaan over Garvaghy Road, zal er geweld losbarsten, en als je probeert hem om te leiden, komt er ook geweld.”

Misschien dat de Britse premier Tony Blair, die vandaag de leiders van de Oranjeorde in Londen ontmoet, hen kan overhalen water in de wijn te doen. Veel hoop is er echter niet. De protestantse koppigheid kan het best vertaald worden met de woorden van Ian Paisley, die zich afgelopen zondag bij de Orangisten in Portadown voegde. “Dit is een slag die gewonnen móét worden. Geen mitsen, geen maren.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden