'Marokkaanse vrouw wordt onvoldoende beschermd tegen misbruik'

Khadija Okkarou doet haar verhaal aan de media. Onder de tatoeages die haar toegebracht werden, is ook een hakenkruis.Beeld AFP

Verdachten van een gruwelijke verkrachting staan vandaag in Marokko voor de rechter. Het is de vraag of een nieuwe wet slachtoffers voldoende bescherming biedt.

De 17-jarige Khadija Okkarou werd door een groep mannen ontvoerd, wekenlang verkracht en gemarteld en tegen haar wil getatoeëerd. Vandaag worden de eerste van de twaalf opgepakte en door de tiener beschuldigde verdachten voorgeleid aan de rechter.

De zaak die in Marokko vooral op sociale media veel ophef veroorzaakte, staat in een lange rij schrijnende zaken van geweld tegen vrouwen in het Noord-Afrikaanse land.

Marokko's Nationale Mensenrechtenraad becijferde drie jaar terug dat meer dan 20 procent van de vrouwen in Marokko in ieder geval één keer in hun leven seksueel wordt misbruikt.

Rond Okkarou hangt bovendien een stigma van een meisje dat op straat rondhing, waardoor de gebeurtenissen worden vergoelijkt, stelt Khadija Ryadi van de niet-gouvernementele Marokkaanse Vereniging voor de Mensenrechten. "Marokko is een patriarchale misogyne maatschappij met een geweldscultuur tegen vrouwen", zegt ze.

De zaak-Okkarou is volgens Rothna Begum van Human Rights Watch slechts het topje van de ijsberg. "Veel vaker gaat het om stelselmatig misbruik dat binnenshuis plaatsvindt en nooit het daglicht ziet", vertelt Begum, die onderzoek deed naar nieuwe wetgeving die volgende week van kracht wordt en die Marokkaanse vrouwen beter moet beschermen tegen geweld.

In die wet 103-13 is het echter niet altijd even duidelijk wat er onder geweld tegen vrouwen precies moet worden verstaan. Begum vindt dat het slachtoffer met deze wetgeving onvoldoende garanties krijgt om zonder vrees voor repercussies haar verhaal te doen. Zo kan het voorkomen dat de vrouw in kwestie in het bijzijn van de dader op het politiebureau haar verklaring moet afleggen, waardoor de kans bestaat dat zij terugkrabbelt.

Nauwelijks financiële steun

Verder zorgt de staat niet voor genoeg opvang en medische en psychologische nazorg voor de slachtoffers. In Marokko (36 miljoen inwoners) zijn volgens de analist maar tien gespecialiseerde opvanghuizen die worden bestierd door ngo's, die met nauwelijks financiële steun van de overheid moeite hebben het hoofd boven water te houden. Zij bieden doorgaans ook maar enkele maanden opvang voor de slachtoffers, terwijl dit volgens Begum in het geval van Okkarou veel langer zou moeten duren.

Zij concludeert dan ook dat maar weinig vrouwen iets aan 'de halfslachtige' wet 103-13 zullen hebben. Volgens haar is het meer vorm dan effectieve inhoud. Marokko hangt met de wet in de regio ergens tussen Algerije en Tunesië in. Dat laatste land heeft volgen Human Rights Watch de meest progressieve wetgeving, terwijl Algerije veruit de beroerdste heeft. "Als de wet in Marokko echt vooruitstrevend was, dan was het alleen een uitvoeringskwestie. Nu zijn er twee problemen", zegt Begum.

En dat terwijl het maar liefst tien jaar duurde voordat de wet in februari door het parlement werd goedgekeurd. De vertraging was vooral te danken aan een sterke tegenlobby van onder anderen islamisten. Maar ook de islamitische regeringspartij PJD had weinig haast.

Maar zelfs met deze wet is het nog maar helemaal de vraag of Khadija Okkarou en toekomstige slachtoffers ermee geholpen zijn. Inmiddels hebben bijna 90.000 mensen een online- petitie ondertekend om Okkarou te steunen.

Familieleden van de verdachten, die tussen de 18 en 28 jaar oud zijn, zeggen dat de tiener liegt. Marokkaanse staatsmedia voerden zelfs een tatoeage-expert op die meent dat de tatoeages op het lichaam van het meisje van een eerdere datum zijn.

Met alle media-aandacht zal de rechter nog een zware dobber aan de zaak hebben.

Bikini's en boerka's

Onder de hashtag #soisunefemmelibre (wees een vrije vrouw) toonde het activistisch collectief M.A.L.I zich deze zomer weer een luis in de pels van conservatief Marokko. Het was een oproep aan Marokkaanse vrouwen om vooral in bikini naar het strand te gaan. De actie was een reactie op een oproep aan Marokkaanse mannen om vrouwen aan te sporen zichzelf tijdens een dagje strand juist zoveel mogelijk te bedekken.

M.A.L.I-sympathisante Raja Boutsarmine (28) uit Tanger trok daarom deze zomer extra vaak haar bikini aan. "Op het strand hoor je dan dat je dat niet mag dragen omdat Marokko een moslimland is", vertelt zij in een café in de Noord-Marokkaanse kuststad. "Ik zou het liefst naar een nudistenstrand gaan, maar dat is echt ondenkbaar in Marokko. Dat is ronduit gevaarlijk."

Lees ook:

De kritische Riffijn mijdt Marokko als vakantieland

Marokkaanse Nederlanders die de Riffijnse protestbeweging Hirak steunen, mijden dit jaar Marokko als vakantieland. Ze zijn bang bij aankomst aangehouden te worden. Die vrees is versterkt door de celstraffen tot twintig jaar voor 49 activisten eerder deze week en de arrestatie van een Belgische activist.

Een echte Zaanse vertelt haar duizenden volgers over Marokko

In 2015 verruilt Laila Akka met haar familie Nederland voor de Marokkaanse badplaats Agadir. Haar duizenden volgers op social media dromen van dezelfde stap. 'Wij eten 's middags nog gewoon een broodje kaas hoor.'

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden