Mark Rutte, hoofd verkoop VVD

Biografie | Sheila Sitalsing schrijft in haar boek over de premier hoe hij het landsbestuur reduceerde tot een managementprobleem. Verrassend: Opstelten is de sterke man achter Rutte.

Mark Rutte heeft alles te danken aan Ivo Opstelten. Op maar liefst vijf ingewikkelde momenten in de politieke loopbaan van Rutte speelde Opstelten een cruciale rol. Dat begon al in 1988, toen Opstelten diep onder de indruk raakte van de jonge voorzitter van VVD-jongerenafdeling JOVD.

Het is misschien wel de grootste onthulling uit de biografie 'Mark' - over Rutte natuurlijk - die vanaf vandaag in de boekwinkels ligt. Opstelten zag bijna twintig jaar geleden in de jonge Rutte een belofte, een man die de VVD groot zou kunnen maken. Sindsdien zette hij alles in het werk om hem daarbij te helpen. Als bijvoorbeeld Opstelten in 2006 niet zijn complete VVD-netwerk had gemobiliseerd, dan was Rita Verdonk partijleider geworden, niet Rutte. Vervolgens is het Opstelten geweest die met de ene hand Rutte ideologisch bijstuurde, terwijl hij met de andere de ene opstandige partij-afdeling na de andere suste. Niet de hele partij deelde in die beginjaren, toen Rutte de VVD in de oppositie leidde, Opsteltens enthousiasme voor de man.

Zelfs bij de laatste verkiezingen, in 2012, speelde Opstelten een rol van betekenis. Als hij er toen niet voor had gezorgd dat er 2,75 miljoen euro in de campagnekas zat, had de uitslag heel anders kunnen zijn.

Uiteindelijk werd Opstelten beloond met een ministerschap. Zo is Rutte: trouw, loyaal, meegaand. Journaliste Sheila Sitalsing, auteur van de biografie, had waarschijnlijk gehoopt te stuiten op een enkele slechtere eigenschap, maar vond er geen. Dat moet een grote opluchting betekenen voor de campagnestaf van Rutte. Daar wist men tot voor kort niet dat het boek zou verschijnen.

Gemene onthullingen blijven achterwege, of het moet zijn dat Rutte al bijna twintig jaar geleden hoopte de eerste liberale premier sinds Cort van der Linden te worden. Toch is het een inzichtelijk verhaal, bijvoorbeeld omdat het beschrijft hoe Rutte eigenlijk al dat hele volwassen leven, dromend van het Catshuis, lijkt te hebben toegewerkt naar een mogelijke samenwerking met aartsvijand PvdA.

Sitalsing duikelde bijvoorbeeld het manifest 'Mikken in het midden' op, uit 1989. Daarin geeft Mark Rutte, voorzitter van de VVD-jongerentak JOVD, zijn partij de opdracht om na de verkiezingen de PvdA als coalitiepartner te overwegen. "De JOVD acht het een taak van VVD en PvdA een blauw/rode coalitie na 6 september niet onmogelijk te maken."

Later neemt Rutte het initiatief om met de PvdA-jongeren en die van D66 een zogenaamd 'jongerenakkoord' te schrijven en in 2005 doet hij mee aan iets wat het 'Veereberaad' heet, een initiatief van gewezen PvdA-wethouder Rob Oudkerk. "Op zondagmiddagen Nederland fiksen, dat idee", schrijft Sitalsing.

Het lijkt vooropgezet. Maar, zegt menig geïnterviewde tegen Sitalsing, het betekent allemaal niet dat Rutte ideologisch links is. 'Hij is de salesman', is de analyse in het boek. Anderen bedenken het, hij verkoopt het verhaal. De kracht van Rutte is vooral dat hij zijn verhaal zonder innerlijke strijd kan aanpassen. Regeren met rechts of met links, hij blijft er even vrolijk onder.

"Het landsbestuur is teruggebracht tot een managementsprobleem", concludeert Sitalsing. "Rutte past in zijn tijd. Hij heeft een toon gezet voor een wijze van politiek bedrijven die in heel Europa noodzakelijk wordt. Overal brokkelen de oude machtspartijen af en verliezen ze meerderheden die decennialang vanzelfsprekend waren. Rutte's antwoord is: haal de ideeënstrijd uit de politiek."

Sheila Sitalsing: 'Mark, portret van een premier'. Uitg. Contact, euro 12,50.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden