Mariniers: wel geschoten op kapers, maar dat was geen vooropgezet plan

Nabestaanden en belangstellenden arriveren bij de rechtbank, voorafgaand aan een eerdere zitting in het procesBeeld ANP

Ruim een week duurden de verhoren van mariniers over de kaping bij De Punt in 1977. Wat heeft dat opgeleverd?

De mariniers die in 1977 een einde maakten aan de treinkaping bij De Punt, zeggen niets te weten van een geheime regeringsopdracht dat geen van de Molukse kapers de actie mocht overleven. “Klinkklare onzin”, zei ‘2C’ vandaag als laatste van elf mariniers in de rechtbank Den Haag. Ze werden de afgelopen dagen anoniem als getuigen gehoord in een proces tegen de staat.

De hoop aan het begin van de getuigenverhoren was dat de mariniers eindelijk duidelijkheid zouden geven over wat zich precies in de trein heeft afgespeeld. Zes van de negen kapers en twee gegijzelden overleefden het niet. Volgens de families van twee kapers zijn de Molukkers geëxecuteerd terwijl zij al gewond waren. Ze zijn er bovendien van overtuigd dat dat gebeurde na een geheime opdracht van de regering.

Eenduidigheid

Dat die opdracht er niet is geweest, daar waren de elf onder ede gehoorde mariniers het over eens. Die eenduidigheid was er minder in verklaringen over wat zich precies in de trein heeft afgespeeld. Vooral op details over wie zich waar in de trein bevond of over welke schoten of kreten er wel of niet zijn gehoord, spraken de mannen elkaar tegen.

Diverse mariniers verklaarden voor de rechter dat zij tijdens de actie op kapers hebben geschoten. Zo zei 2C vandaag dat hij van dichtbij op de vrouwelijke kaper Hansina Uktolseja schoot toen die op de grond lag. Was zij toen al gewond, wilde de rechter weten? “Dat weet ik niet. Ik heb geen tijd om even te kijken of iemand gewond is op dat moment.”

Op de vraag of zijn nabije collega 2D ook op haar heeft geschoten, zoals die marinier dinsdag zelf verklaarde in de rechtbank, had 2C geen antwoord. “Dat kan ik me niet herinneren, maar het zou kunnen.”

Meineed

Dat antwoord is typerend voor de verhoren van de afgelopen dagen. Lang niet op alle vragen gaven de mariniers thuis. Volgens hen zelf komt dat doordat het veertig jaar geleden gebeurde. Liesbeth Zegveld, de advocaat van de aanklagers, betwijfelt dat. Ze denkt dat de mariniers verklaringen hebben afgestemd. Eerder deze week nam ze het woord meineed in de mond.

Een suggestie die marinier 2C boos maakt, zei hij tegen de rechter. Zo klonk er de afgelopen week wel vaker irritatie vanuit het voor het publiek afgeschermde getuigenbankje. De mariniers wordt extensief geweld verweten door mensen die geen idee hebben hoe het eraan toegaat tijdens een antiterreuractie, vinden ze. Je kunt dan wel zwaaien met geweldsinstructies op papier, maar daar heb je tijdens zo'n actie niets aan. Een marinier is dan bezig met het in veiligheid brengen van de gegijzelden en het uitschakelen van de kapers en handelt instinctief.

Betekent uitschakelen altijd doden, vroeg de rechter aan 2C? “Als marinier spreek je niet over doodschieten, het gaat om uitschakelen of buiten gevecht stellen. En als ik iemand moet uitschakelen, doe ik dat goed, daar ben ik voor getraind.”

Het is nu aan de rechter te bepalen hoe de verklaringen van de mariniers te wegen. Op 25 oktober wordt een tussenvonnis verwacht.

Straffen kunnen niet meer worden uitgedeeld. Strafrechtelijk is de zaak is verjaard. Het gaat om waarheidsvinding.  

Lees ook: Mariniers: de bevrijdingsactie bij treinkaping bij De Punt was complex

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden