Mariniers: de bevrijdingsactie bij treinkaping bij De Punt was complex

Nabestaanden en belangstellenden arriveren bij de rechtbank waar vandaag Mariniers en commandanten verhoord werden over de bestorming van de gekaapte trein bij De Punt in 1977.Beeld ANP

Hoe kwamen de Molukse terroristen om het leven tijdens de bevrijding van de gekaapte trein bij De Punt?

Daar kan ik me niets van herinneren. Het zijn woorden die vaak vallen in de rechtszaal waar de mariniers betrokken bij de beëindiging van de treinkaping in 1977 als getuigen worden gehoord.

De rechtbank toonde vandaag begrip voor de gaten in het geheugen nadat er veertig jaar voorbij ging, maar bleef toch vragen stellen.

Veel hangt af van deze mariniers: zij waren aanwezig bij de bevrijdingsactie, dus de hoop is dat zij duidelijkheid kunnen geven over wat er op 11 juni 1977 precies gebeurde in de trein bij De Punt. Zes van de negen Molukse kapers en twee gegijzelden overleefden die dag niet.

Executies

De lezingen van de twee partijen die tegenover elkaar staan in de rechtszaal lopen uiteen. De nabestaanden van twee gijzelnemers zijn ervan overtuigd dat hun familieleden zijn geëxecuteerd tijdens de bestorming. De staat houdt het bij de lezing zoals die in officiële documenten is opgeschreven: de mariniers kregen de opdracht dat zij niet mochten vuren als ‘een terrorist zich duidelijk waarneembaar overgeeft’.

En de eerste twee getuigen die vandaag aan het woord kwamen? Die kunnen zich niets herinneren van een mondelinge briefing waarin de wens van de regering zou zijn overgebracht dat geen van de Molukkers de bevrijding mocht overleven. De suggestie dat die briefing er zou zijn geweest wekt enige irritatie. Eén van de mariniers: “We worden beschuldigd dat we die dag gekke dingen hebben gedaan. Maar we waren opgeleid om iedereen op een goede en degelijke manier uit die trein te halen. Dat er een complexe situatie ontstond, daar kan ik ook niets aan doen.”

Complex. Nog zo’n regelmatig terugkerende term tijdens de zitting. Want briefing of niet, uiteindelijk kun je je volgens de mariniers nooit helemaal voorbereiden op wat je aantreft in de trein. Dan is er geen tijd om na te denken. Het is actie en reactie. 

De elf getuigen die deze en volgende week onder ede worden gehoord, doen dat volledig anoniem. Ze hebben geen namen, maar codes als 5G en 5D. Stemmen zijn vervormd in een poging accenten te maskeren.

En ook het uiterlijk wordt door een scherm met gordijn verhuld voor de aanwezigen – naast familie van de omgekomen gijzelnemers een hele rits advocaten.

Geen nazorg

Alleen voor de rechters zijn de getuigen zichtbaar. De voorzitter benoemt op aandringen van Liesbeth Zegveld, advocaat van de Molukse families, zo nu en dan de lichaamstaal van de mariniers. Want niet alles wordt met woorden gezegd.

“Het emotioneert  u”, merkt de rechter op als marinier 5G – die de rol van verpleger had binnen zijn ‘aanvalsgroep’ – vertelt over een gebrek aan nazorg voor de betrokken mariniers.

“Ik was na de actie een paar dagen vrij en toen kwam ik terug en was het business as usual. Er werd amper over de trein gepraat. Zo ging dat in die tijd. En nu zit ik hier, na veertig jaar.”

En hoe precies zijn herinneringen nog na al die tijd? Hoeveel is er inmiddels ingevuld door alles wat er sindsdien over de treinkaping is geschreven en gezegd?

“Ik ben er heel lang van overtuigd geweest dat ik heb geschoten in de trein”, aldus 5D.

“Maar na al die tijd ga je aan die herinnering twijfelen. Nu zeg ik: het zou kunnen.” 

Lees ook: Geluidsopnamen treinkaping De Punt zijn openbaar

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden