Marine boos: Unilever adverteert deodorant rondom zeemansgraf

HUIB GOUDRIAAN

DEN HAAG - Twee Nederlandse onderzeeboten liepen in december 1941 op een zeemijn in de beginfase van de strijd tegen Japan. De bemanningen lieten het leven. Negenenvijftig jaar later dreigen ze het decor te worden voor een merknaam: de Unilever-deodorant 'Brut Actif Blue'.

De Koninklijke Marine weigert pertinent toestemming te geven aan een duikersteam in Singapore de scheepswrakken, op zestig meter diepte in de Zuid-Chinese Zee, te filmen. “We hebben vandaag pas een fax ontvangen van de Nederlandse militaire attaché in Jakarta, die door het duikersteam is benaderd om 'samenwerking en toestemming' voor hun project. In die fax staat geen woord over commerciële doeleinden. Ik begrijp niet wat Unilever Rotterdam bezielt, want ik heb nog steeds niet uit Rotterdam gehoord dat hun dochterbedrijf dit project sponsort”, zei gisteren kapitein-luitenant ter zee Sylvain Benistant, hoofd Marinevoorlichting.

Hij is er gepikeerd over via Trouw te moeten vernemen dat de door het duikersteam 'Technical Diving International' te maken film van de onderzeeboten Hr. Ms. K-XVII en Hr.Ms. O 16 wordt gesponsord door de Unilever-dochter Fabergé. Als gevolg hiervan zal 'Brut Actif Blue' regelmatig in de te maken film in beeld zijn. “We hebben de Nederlandse militaire attaché in Jakarta nu geantwoord dat de marine hieraan geen medewerking zal verlenen, en nog minder hiervoor toestemming geeft.” De weigering van de marine is tweeledig: de duikers mogen de wrakken niet ingaan en ze mogen de film niet aanwenden voor commerciële doelen.

Overste Benistant: “Het is een eeuwenoud gebruik een zeemansgraf met rust te laten. Het getuigt van weinig respect, van gebrek aan piëteit om een scheepswrak waarin resten van destijds omgekomen bemanningsleden, die hun leven gaven voor het vaderland, in beeld te brengen voor commerciële doeleinden.”

Hoe kon Fabergé, dochteronderneming van Unilever, in zee gaan met de expeditie die in Singapore op het punt staat uit te varen? Een woordvoerder van Unilever zegt, na desgevraagd telefonisch contact te hebben gezocht met de duikers, dat zij wachten op toestemming van de marine. En die is daarom verzocht via de Nederlandse militaire attaché in Jakarta. “De attaché heeft zijn goedkeuring gegeven, maar nu wachten ze in de haven op een teken dat de marine zal meewerken. Ze beloven een kopie van de film aan de Koninklijke Marine te zullen geven, het wrak niet te zullen aanraken en zich te zullen houden aan de regels van de Britse commmissie voor oorlogsgraven. Ze zullen niet zee kiezen, voordat zwart op wit staat dat de Nederlandse marine geen problemen heeft met de expeditie.”

Maar als de marine erbij blijft dat het merk deodorant niet in beeld mag komen? “Ik meen dat de filmmakers dat niet van plan zijn.” Wil de woordvoerder over dat punt nog eens zijn licht laten schijnen in Singapore? Als hij terugbelt geeft hij toe dat ze dit wel van plan zijn. “De bedoeling van de duikers is enerzijds recreatief, anderzijds ook commercieel. Ze willen hun product op een of andere manier verkopen, en het merk zal bijvoorbeeld in de film op hun t-shirts te zien zijn.”

Voor de marine is dat genoeg. Ze lokaliseerde in 1982 de ligplaats van de K-XVII, en in 1995 die van de O16 nabij de Tioman-eilanden voor de kust van Maleisië en herdacht ter plekke met familieleden de gesneuvelde zeelieden met het werpen van kransen. “Daar werken we niet aan mee”, zegt overste Benistant beslist. “Uit historisch oogpunt zijn we absoluut niet in zo'n film geïnteresseerd, want we hebben onderwater-opnamen van de O 16 die twee jaar geleden zijn gemaakt.”

De marine kan weinig doen tegen het plan. Gezonken marineschepen blijven eigendom van de Nederlandse staat, maar die kan geen juridische stappen nemen als scheepswrakken in internationale wateren liggen. “Dat kan alleen als ze zich in onze territoriale wateren bevinden.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden