Review

Marijke Jongbloed maakt schrijnende roadmovie over misdaad en straf

In de laatste adembenemende minuten van 'Beyond Reason', roadmovie van Marijke Jongbloed, valt het eindvonnis over terdoodveroordeelde Bryan Fredrick Jennings. Patricia, de moeder van het zevenjarige meisje dat Jennings in 1980 ontvoerde, aanrandde en vermoordde, zegt: ,,Ik wil dit achter me laten. Dat kan alleen als hij geëlektrocuteerd wordt. Hij heeft ons leven van ons afgepakt. Ik wil dat hij sterft voordat ik sterf.''

Er is in de documentaire langzaam, misschien soms wat traag, naar dit moment toegewerkt. De climax is bitter. Een moeder die na de gruwelijke moord op haar kind maar één wens heeft: de moordenaar moet sterven. Omzetting van de doodstraf in levenslang is geen optie, zegt ze. Ook al wordt de sleutel van de cel weggegooid: ,,Stel dat de staat een wet verandert. Dan kan hij toch nog vrijkomen. Nee, hij heeft geen recht om te leven.''

Er is in de VS een kleine groep slachtoffers van moord en doodslag, die zich sterk maakt tegen de doodstraf. Bill Pelke en Suezann Bosler zijn twee bekende vertolkers van die opvatting. Hun thema is vergeving. Maar in het hart van de moeder van dat zevenjarige meisje is er ook na 20 jaar geen plek voor verzoening.

'Beyond Reason' gaat over de Nederlandse Gea Knol (36), die als zeventienjarige ging schrijven met Bryan Jennings (nu 41), één van de 365 mannen in de dodencel van Florida. Knol wachtte bijna veertien jaar met de vraag waarom Jennings de doodstraf had gekregen. Ze vond die vraag niet zo relevant. ,,Wat je ook gedaan mag hebben, het kan in mijn ogen nooit zo erg zijn, dat je gestraft moet worden met het beëindigen van je leven'', schreef ze in een brief.

Eind 1996 besloot ze de briefwisseling te bundelen in een boek ('Een terdoodveroordeelde, een vriend') en toen kwam ook het moment dat die ene vraag moest worden beantwoord. Ze schrok hevig, toen Jennings zijn misdaad opbiechtte. Knol werkte destijds in Overijssel als therapeute met seksueel misbruikte kinderen. ,,Ik zei altijd dat ik nooit met daders van seksuele delicten zou kunnen omgaan. En nu bleek dat ik al jaren met een dader bevriend was.''

Met die rauwe werkelijkheid werd Knol opnieuw geconfronteerd tijdens de opnamen voor 'Beyond Reason' in het plaatsje waar de moord gebeurde. Op verzoek van de Nederlander Bart Stapert, die als doodstrafadvocaat in New Orleans werkt, las Knol de vergeelde krantenknipsels over de moord. Stapert onderzoekt Jennings kansen op een nieuw proces. Na het lezen van de knipsels gaat ze naar Jennings moeder Gail en vertelt dat ze nu pas goed begrijpt hoe moeilijk die periode na de moord en de veroordeling ook voor haar moet zijn geweest. De vrouw zwijgt en zegt dan tegen Gea Knol: ,,Je bent afgevallen, hè?''

Die ontwijkende reactie is tekenend voor de verwarring en ontwrichting die de doodstraf óók in de familie van daders teweegbrengt. Jennings' tante Cynthia zegt in de film dat ze vurig voorstander is van de doodstraf. ,,Sommigen zouden twee of drie keer ter dood moeten worden gebracht.''

Gaandeweg wordt duidelijk dat ook Gail Jennings verscheurd wordt door tegenstrijdige gevoelens over het misdrijf van haar zoon. Bryan Jennings weet dat. ,,Ik denk dat het voor haar te pijnlijk is. Diep in haar hart vindt ze dat ik hier terecht zit. Ze heeft het gevoel dat ze iets verkeerds doet door mij te steunen.'' Bryan Jennings kreeg een paar jaar geleden in de gevangenis een stamboom van zijn familie toegestuurd. Zijn naam kwam er niet meer in voor.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden