Marijke Ferguson blijft bezig met oude muziek

Bij uitgeverij Conserve in Schoorl verscheen vrijdag het boek 'Ars Musica' waarin Marijke Ferguson een weerslag geeft van haar gelijknamige, wekelijkse radioprogramma over oude en traditionele muziek. De Nos heeft besloten er na 26 jaar een punt achter te zetten. Maandag 27 september is de laatste uitzending (Radio 4: 18.04 uur).

“Onlangs ben ik 65 geworden en dat vinden ze bij de Nos een leeftijd waarop je te oud bent om een programma te presenteren. Natuurlijk is dat grote onzin. Nog erger is het dat daardoor ook een einde komt aan het soort programma dat ik vertegenwoordig. Zo'n beschouwend en analyserend programma waarin wordt gezocht naar culturele achtergronden en de onderlinge verbanden van muziek is broodnodig.”

Dat radio-afscheid is overigens betrekkelijk. Vanaf de eerste zondag in oktober gaat Marijke Ferguson min of meer op de oude voet door op de Concertzender. “Voorlopig heb ik me voor een jaar verbonden, wekelijks anderhalf uur op de zondagochtend. We beginnen al om half negen onder de oude benaming. Die heb ik tenslotte zelf bedacht. Vandaar dat mijn boek ook zo heet.”

Marijke Ferguson neemt de lezers mee op haar speurtochten naar oude, vergeten muziek en de instrumenten waarop die muziek ten gehore werd gebracht. Van de muziek uit pakweg de middeleeuwen weten we aardig wat. Wij kennen de namen en de vormen van de muziekinstrumenten uit die tijd, al zijn die in vele gevallen in onbruik geraakt. Daaraan is wat te doen.

Marijke Ferguson liet voor de door haar opgerichte muziekgroep 'Studio Laren' in de loop van de jaren diverse oude instrumenten nabouwen. “Omdat er geen oorgetuigen zijn en de muziek ook niet opgeschreven is, weten we over de klank niets met zekerheid. Het hoogste dat je kunt bereiken, is dat je kunt zeggen: zo zal het waarschijnlijk hebben geklonken.”

Bezig zijn met oude muziek en vooral met de cultuur ervan is in de loop van de jaren het leven van Marijke Ferguson gaan bepalen. “Het is een passie voor mij geworden. Er zitten zoveel boeiende facetten aan, vooral als je verbanden gaat zoeken tussen vroeger en nu.”

Dat benadrukt Marijke Ferguson ook in haar radioprogramma's. “Ik wil die oude muziek niet alleen laten klinken, maar ook in een kader plaatsen.

Omdat bij de Concertzender een soort allergie tegen gesproken woord bestaat, zal ik sober moeten zijn in mijn dialoog met het publiek. Maar kort formuleren, is een nieuwe uitdaging.''

Met haar muziekgroep 'Studio Laren' werkt Marijke Ferguson veel met jonge mensen. Het is haar ervaring dat de belangstelling voor oude muziek bij jongeren toeneemt. “Daaraan ligt geen nostalgie ten grondslag. Wat dan wel, hoop ik boven water te krijgen met een onderzoek waarmee ik onlangs begon. In de jaren zestig en zeventig paste die belangstelling voor oude muziek in het beeld van terug naar de natuur en geitewollen sokken.”

“Een jongen die onlangs intekende op een serie concerten van 'Studio Laren' gaf als reden op dat die oude muziek hem fascineert. Misschien is dat het wel. Oude klanken, andere gedachten, een andere wereld die je erin ontdekt. Hoewel wij die muziek uit de middeleeuwen niet echt meer kunnen begrijpen zit er kennelijk toch iets in dat ook in onze tijd aanspreekt.

Wat er sterk in naar voren komt is het ernstig zoeken naar de wortels van goed en kwaad.''

Marijke Ferguson romantiseert de middeleeuwen niet, blijkt uit haar boek: “Als intensief omgaan met de middeleeuwen mocht leiden tot een romantisch idealiseren van die tijd zo vol schoonheid, zo vol contemplatie en aandacht voor zuivere vormen, zo vol devotie en eenvoud, zo helder, zo overzichtelijk, dan zullen de liederen uit die tijd ons met een smak weer met de voeten op de grond doen belanden.”

Marijke Ferguson groeide op met muziek in het voormalig Nederlands-Indie waar ze - wonderlijk maar waar - werd geboren in de beroemde Plantentuin in Buitenzorg. “Mijn ouders woonden in Singapore, maar toen ik zou worden geboren, heerste daar kraamvrouwenkoorts. Mijn moeder is toen voor de bevalling uitgeweken naar Buitenzorg, waar mijn oom Willie directeur was van de Plantentuin.”

“Moeder was een begaafd pianiste. Wij verhuisden tijdens ons verblijf in Indonesie talloze malen, maar moeders vleugel ging altijd mee. Vader speelde voor zijn plezier viool. Als ik 's avonds in bed lag hoorde ik de vioolsonates van Mozart en Beethoven. Mijn ouders lieten ook regelmatig de nieuwste grammofoonplaten uit Europa sturen. Achteraf vreemd dat zij mij nooit kennis hebben laten maken met de muziek van Indonesie. Die hoorde je toevallig!”

Bij haar zoeken naar verbanden en diepte in de muziek ontdekte Marijke Ferguson dat het alles heeft te maken met de begrippen liefde en dood.

Daarom ook is zij bezorgd over de teloorgang van de authentieke muziek in verre landen.

“De transistor-radiootjes en de cassettebandjes dringen ook door in Derde Wereldlanden. We kunnen het hen niet kwalijk nemen dat ze daar de welvaart van het rijke westen zien als het hoogste goed. Mooie melodieen uit die landen worden in een westers jasje gestoken en daarmee sterft die muziek.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden