Marielitos zijn nu gewoon deel van de samenleving

JAMES KENNEDY

Amerikanen van Cubaanse oorsprong doen het vaak goed in hun nieuwe land. Dat werd afgelopen week weer bevestigd door het bejubelde optreden tijdens het Republikeinse debat van presidentskandidaat en senator Marco Rubio. Zijn ouders kwamen in de jaren vijftig als bootvluchtelingen aan in Florida en volgens Rubio lukte het hen om de American Dream te bereiken door hun kinderen een beter leven te geven dan zijzelf hadden gehad. Maar toch was de komst van die golf Cubaanse vluchtelingen toentertijd een traumatische ervaring.

De komst in 1980 van de bootjes met Marielitos - omdat ze meestal vanuit de haven van Mariel vertrokken - lijkt op de huidige stroom vluchtelingen die Europa overspoelt: een plotselinge golf van migranten, nationale overheden die totaal onvoorbereid zijn op hun komst, sociale ontwrichting, angst voor de migranten, maar ook het succes van lokale overheden en burgers om die migranten te helpen.

Nadat duizenden Cubanen hun land probeerden te ontvluchten besloot dictator Fidel Castro van de nood een deugd te maken. Cubanen die tegen de revolutie waren mochten van hem het land uit. Zo'n 125.000 mensen waagden in het voorjaar en de zomer van 1980 met veelal gammele bootjes de overtocht naar Amerika. Sommigen haalden de overkant niet en zijn verdronken. Bijna alle migranten kwamen aan in Miami-Dade County, waar acht procent van de bevolking in die eerste maanden bestond uit vluchtelingen.

President Jimmy Carter bood alle Marielitos een warm welkom, maar al snel bleek dat de nationale overheid niet voorbereid was op zo'n overweldigende stroom vluchtelingen. Uiteindelijk belandde de helft van de mensen in de Orange Bowl, een groot stadion dat voldoende ruimte en toiletten bood om enorme aantallen mensen te herbergen. Daarnaast verbleven duizenden Cubanen op Amerikaanse militaire bases. Uiteindelijk moest er ook nog een Tent City bijkomen, opgezet onder de brug van een snelweg. De autoriteiten waren ten einde raad.

Het enthousiasme voor de Marielitos als anti-communistische helden bekoelde snel toen bleek dat Castro zijn gevangenissen had opengezet; volgens de huidige schattingen waren zo'n 2000 vluchtelingen zware criminelen geweest in Cuba. Het moord- en misdaadcijfer in de buurt van Miami steeg in 1980 pijlsnel. De stichter van de Latin Kings in New York, een van de beruchtste gangs in de VS, was een Marielito. Daarnaast had Castro de landelijke opvanginstellingen opengezet: volgens rapportages wisten sommige verstandelijk gehandicapte 'vluchtelingen' niet eens dat ze in een ander land terecht waren gekomen.

De Cubanen vonden de vrijheid in kampen vies tegenvallen, wat onrust veroorzaakte. In de staat Arkansas, ver van Miami, ontstonden rellen. De angstige lokale bevolking eiste dat de overheid ingreep. Hun boosheid zorgde ervoor dat toenmalig gouverneur van Arkansas Bill Clinton niet werd herkozen.

Maar binnen een klein jaar waren de Cubaanse vluchtelingen weer vertrokken uit de kampen en bouwden ze een nieuw bestaan op, met uitzondering van diegenen die werden verdacht van criminele activiteiten en soms jarenlang zonder proces in detentie verbleven.

Cubaanse vluchtelingen konden het kamp pas verlaten als een gastgezin zich over hen ontfermde en zich verantwoordelijk stelde. Veel vluchtelingen werden zo opgenomen in de Cubaanse gemeenschap in Florida. De federale overheid subsidieerde Engelse taallessen, maar de lokale overheden bleken uitstekend in staat huisvesting en ondersteuning te regelen met lokale partners. Het is nu 35 jaar later en de Marielitos zijn niet meer te onderscheiden van de rest van de bevolking.

De komst van de Marielitos laat zien dat de kosten van een plotselinge golf van migranten in eerste instantie aanzienlijk kunnen zijn. Huisvesting, integratie en veiligheid (bij de Marielitos een aanwijsbaarder probleem dan bij de Syriërs) waren zorgpunten. Op lange termijn hadden de Marielitos grote invloed op de demografie van Florida: Latino's werden de grootste etnische groep in Miami. Maar het toont ook de veerkracht van een samenleving die bereid is om vluchtelingen op te vangen en verder te helpen, en de veerkracht van migranten om zelf iets van hun leven in het nieuwe land te maken.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden