MARIE, JIJ MAAKT DE BEELDEN, IK DE BORDJES

Madame Tussaud Scenerama, Dam 20, Amsterdam, 020 - 622 9949, dagelijks van 10 tot 17.30, in juli/aug 9.30-19.30 uur.

Madame Tussauds eigen wassen beeld staat niet. Het hangt: aan een muur in het Amsterdamse filiaal op de Dam, tussen twee zaaltjes in, met alleen haar naam erbij. Een bordje met toelichting ontbreekt.

Ze was van zichzelf een meisje Grosholtz dat uit de Elzas, uit Straatsburg, kwam. Maar ze groeide op bij oom Philippe in Bern. Die schopte het in zijn vak - wassen beelden maken - helemaal tot Parijs. Van oom Philippe, die van zijn achternaam Curtius heette, leerde ze het vak. Op haar 34ste, 1795 is het dan, trouwt ze met François Tussaud. Onder zijn naam werd ze bekend: Madame Tussaud. Deed ze in parfums, dan zou je daar achteraan zeggen: Londen, Amsterdam.

In het Amsterdamse filiaal van Madame Tussaud's kom je haar zelf tegen wanneer je net voorbij de zaal met Oprah Winfrey bent (een afgevallen versie; Paul de Leeuw is er wel in oude, vadsige verschijningsvorm aanwezig) en voor je verdergaat naar het zaaltje met een slecht gelijkende Lubbers.

Ooit moet een wassenbeeldenmuseum een uitkomst zijn geweest om te weten hoe de machtigen der aarde eruit zagen. Zo kranten al een flinke verspreiding hadden aan het einde van de 18de eeuw, dan stonden er nog lang geen foto's in. Wassen beelden vulden een visueel gat in de markt. Ze deden dat al eeuwen: in het oude Egypte, Griekenland en Rome. Bijenwas laat zich namelijk lekker verwerken: het smelt al bij een lage temperatuur en het neemt kleurstoffen goed op. Vroeg in de 18de eeuw kwam er nog een gimmick bij: in Duitsland ontstond de gewoonte om wassen beelden ook te laten bewegen.

Oom Philippe was tegen 1780 hard bezig beroemd te worden en kreeg een eigen tentoonstelling in het Palais Royal in Parijs. Nicht Marie, dan 19, gaat mee. Ze krijgt de gelegenheid aan het hof, in Versailles, de zus van Lodewijk XVI les te geven: Elisabeth. Maar ja, dan breekt in 1789 de Franse revolutie uit. Grosholtz komt in de gevangenis terecht (wegens 'royalistische sympathieën') en haar beroep keert zich tegen haar. Of ze, van de mensen die ze uit het paleis kende en die onder de guillotine waren gedood, dodenmaskers wilde maken. Van Lodewijk XVI, van Marie Antoinette, of van Marat. Het waren geen tijden om nee te zeggen, natuurlijk. Wel was 'dodenmaskers maken' in de 18de eeuw grote mode.

Oom Philippe gaat in 1794 dood en laat haar zijn twee musea na. Een jaar later trouwt ze met Tussaud, een ingenieur uit Macon. Maar dat huwelijk wordt niks. Na zeven jaar neemt ze haar twee zoontjes onder de arm, pakt de wassen beelden in, en vertrekt naar Engeland, waar ze 33 jaar lang van stad naar stad met de tentoonstelling rondreist. Pas in 1835 opent ze een museum op een vaste plek: in Baker Street in Londen. Dat is later verhuisd naar Marylebone Road, waar nog altijd beelden te zien zijn die ze zelf heeft gemaakt: die van Voltaire en Nelson bijvoorbeeld. Dat geldt niet voor het Amsterdamse filiaal.

Een wassenbeeldenmuseum als Madame Tussaud's heeft veel van een Mars of een Milky Way: het is wel lekker voor een keer, maar veel voedingswaarde heeft het niet. Het hapt lekker weg, maar is het die 17 gulden 50 echt waard? Dat komt vooral doordat het museum uitgaat van een zeldzaam on-nieuwsgierig type bezoeker, dat wel geld heeft (een programma kost nog eens 7 gulden 50) maar dat geen enkele echte uitleg behoeft. Er wordt je dus nauwelijks iets uitgelegd. Zelfs de video over het maken van wassen beelden is arm aan informatie.

Zo zien we bij voorbeeld, in de beste tradities dat je in een wassenbeeldenmuseum in één moeite flink moet kunnen griezelen, de twee lijken van de gebroeders De Witt, Johan en Cornelis hangen. Ze zijn in 1674 gelyncht, staat er te lezen. Na een lastercampagne, door het straatvolk.

'Nou moe', sta je te denken - 'nou zou ik toch graag eens weten waarom dan.' Maar dat vertelt Madame Tussaud je er niet bij. En dat '1674' klopt zelfs niet eens: de broers De Witt werden in 1672 om zeep gebracht, in het rampjaar.

Geschiedenis is iets om bij te griezelen of te zwijmelen zonder dat je vermoeid wordt met redenen, oorzaken, of gevolgen. En de echte helden zijn de mensen van de televisie - dat is in een notendop het wereldbeeld van Madame Tussaud.

En vandaar de breed lachende aanwezigheid van Ron Brandsteder, over wie op het bordje staat: 'een van de eerste televisiepresentatoren die met een grote show op de televisie is geweest'.

O?

En bij Henny Huisman: 'Zijn soundmix-show steelt het hart van jong en oud'.

Zo!

De oude mevrouw Tussaud moet een hoogst vastberaden type geweest zijn, om haar beroep te verkiezen boven een vent die kennelijk niet zo best beviel, in een ander land een nieuw leven te beginnen, en door te werken tot haar 81ste. Maar haar museum is een nodeloze belediging voor je leergierigheid. Ach, was ze na ingenieur Tussaud maar tegen een leuke onderwijzer aangelopen, die had gezegd: 'Marie, jij maakt de beelden, ik maak de bordjes - dan steken de mensen nog wat op ook.' Maar als die onderwijzer al ooit is opgedoken, dan heeft hij zich vermoedelijk door die strenge ogen laten afschrikken.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden