Maria Magdalena als voorloper van het feminisme

Verleidelijk, maar ook zwak en dierlijk: het lichaam is door theologen en filosofen nooit hoog aangeslagen. Onterecht, schrijft de Dominicaanse theoloog en filosoof Bernard de Cock in Volzin. Inderdaad staat het christendom traditioneel vijandig tegenover genot en heeft het "de angst voor het lichaam en voor de zinnelijkheid, zachtheid en schoonheid ervan op de vrouw geprojecteerd".

Maar de zorgzaamheid van Jezus, zijn aandacht voor zieken en hongerenden, getuigt óók van aandacht voor het lichaam, vindt De Cock. Net als de katholieke liturgie, die met wierook en gezang de zintuigen beroert. Waarom dan Jezus' woorden 'Dit is mijn lichaam' niet op onszelf betrekken als we gasten hebben: "Het voedsel op tafel is ons lichaam, wijzelf, onze liefde en zorg voor jullie en voor elkaar. Hier gebeurt God."

In die zin is ook de erotiek een daad van liefde. "Ik kan je alleen dat schamele, gekwetste aanbieden. 'Dit is mijn lichaam'."

Kun je leren vrijen in de kerk? Wel volgens beeldhouwer Dennis J. Coenraad, een 'zinnelijk mens met een fascinatie voor het mannelijk lichaam'. In de kerk vond hij voor het eerst een veilige ruimte waarbinnen je aandacht kunt vragen voor jezelf, maar ook voor de ander, een ruimte waar alle 'grofstoffelijkheid' van je afvalt.

Dat heeft hem de weg gewezen in de liefde. "Als ik ga vrijen, ga ik bijna altijd terug naar mijn eigen lichaam, voelen wat ik voel, beslommeringen loslaten."

Niet alleen het lichaam, ook de vrouw komt er in de kerk nogal eens bekaaid af - en zoals Bernard de Cock al schreef bestaat tussen die twee een verband. Bij wijze van tegenwicht zocht Remonstrants maandblad Ad Rem naar vrouwelijke gidsen uit de Bijbel. De eerste kandidaat is dan natuurlijk Maria, want hoewel zij naar de smaak van predikant Peter Korver letterlijk te veel is 'opgehemeld', bood ze katholieke vrouwen eeuwenlang troost als iemand bij wie je áls vrouw terechtkon.

Jammer, vindt Korver, dat de kerk Maria heeft gebruikt om haar zusters te wijzen op hun traditionele rol in dit leven. "Maria is moeder, seksloos ('altijd maagd'), gehoorzaam accepterend ('mij geschiede naar Uw woord) en zij noemt zichzelf 'de minste dienaar van God'."

Is er dan niemand die de feminist te hulp komt? Toch wel. In het verhaal van Marta en Maria leest Vanessa van Koppen, gemeentelid in Den Haag, een oproep tot emancipatie. Volgens de Bijbel vraagt Marta op zeker moment een beetje geïrriteerd aan Maria Magdalena of ze komt helpen eten klaar te maken voor de gasten, in plaats van te blijven luisteren naar Jezus.

Waarop Jezus Marta terechtwijst met de bekende woorden: "Er is maar één ding noodzakelijk. Maria heeft het beste deel gekozen en dat zal haar niet worden ontnomen." Wordt Marta zo niet neergezet als sukkeltje, vraagt Van Koppen zich af. Aan de andere kant: Maria had toch maar het lef zich aan haar huiselijke taken te onttrekken. "Helemaal mooi is het dat haar lef ook door Jezus wordt beloond."

Terug naar het lichaam. In Filosofie Magazine vergelijkt Erno Eskens het genetisch gesleutel aan kippen, varkens en andere dieren met de manier waarop we het menselijk lichaam proberen te verbeteren, en vooral: van ongemakken te bevrijden.

In ons 'kortetermijnverlangen' om pijn, stress, ziekte en andere kwalen uit het lichaam te bannen, vergeten we wat voor mens ons bij zulk gesleutel eigenlijk voor ogen staat, denkt Eskens. Zeker: af en toe een pilletje om tot rust te komen, daarin schuilt weinig gevaar, maar een permanente gevoelsverzwakking, lijkt hem geen goed idee.

In de woorden van de Franse filosoof Paul Virillo: "Het is moeilijk je een maatschappij voor te stellen die het lichaam zal ontkennen, zoals eerder de ziel is ontkend, en toch is dat de maatschappij waarnaar wij op weg zijn."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden